લિઙ્ગપુરાણમ્

અવિમુક્તે સુખાસીનં પ્રણમ્ય વૃષભધ્વજમ્ અપૃચ્છત્ક્ષેત્રમાહાત્મ્યં ભવાની હર્ષિતાનના

અવિમુક્તમાં સુખપૂર્વક બેઠેલા વૃષભધ્વજને ભવાની આનંદિત મુખે વંદન કરી અને તે ક્ષેત્રની મહિમા વિશે પૂછ્યું.

અથાહાર્ધેન્દુતિલકઃ ક્ષેત્રમાહાત્મ્યમુત્તમમ્ અવિમુક્તસ્ય માહાત્મ્યં વિસ્તરાચ્છક્યતે નહિ

પછી ચંદ્રશેખરે ક્ષેત્રની સર્વોત્તમ મહિમા કહી, 'અવિમુક્તની મહિમા વિસ્તૃત રીતે વર્ણવી શકાતી નથી' એમ જણાવ્યું.

વક્તું મયા સુરેશાનિ ઋષિસંઘાભિપૂજિતમ્ કિં મયા વર્ણ્યતે દેવી હ્ય્ અવિમુક્તફલોદયઃ

'હે દેવીઓની રાણી, ઋષિગણોથી પૂજિત, અવિમુક્ત જે મોક્ષફળ આપે છે, તેની મહિમા હું કેવી રીતે વર્ણવી શકું?'

પાપિનાં યત્ર મુક્તિઃ સ્યાન્ મૃતાનામ્ એકજન્મના અન્યત્ર તુ કૃતં પાપં વારાણસ્યાં વ્યપોહતિ

'અહીં પાપી પણ એક જ જન્મે મૃત્યુ પછી મુક્તિ પામે છે; બીજે ક્યાંય કરેલું પાપ માત્ર વારાણસીમાં જ નાશ પામે છે.'

વારાણસ્યાં કૃતં પાપં પૈશાચ્યનરકાવહમ્ કૃત્વા પાપસહસ્રાણિ પિશાચત્વં વરં નૃણામ્

'વારાણસીમાં કરેલું પાપ મનુષ્યને પિશાચ અને નરકમાં લઇ જાય છે; છતાં હજારો પાપ કર્યા પછી પણ પિશાચ બનવું મનુષ્ય માટે શ્રેયસ્કર છે.'

ન તુ શક્રસહસ્રત્વં સ્વર્ગે કાશીપુરીં વિના યત્ર ત્રિવિષ્ટપો દેવો યત્ર વિશ્વેશ્વરો વિભુઃ

'સ્વર્ગમાં હજારો ઈન્દ્ર બનવું પણ કાશીપુરીને મળતું નથી, જ્યાં ત્રિલોકના દેવ અને સર્વવ્યાપી ઈશ્વર નિવાસ કરે છે.'

ઓંકારેશઃ કૃત્તિવાસા મૃતાનાં ન પુનર્ભવઃ ઉક્ત્વા ક્ષેત્રસ્ય માહાત્મ્યં સંક્ષેપાચ્છશિશેખરઃ

'જ્યાં ઓંકારેશ્વર, ચર્મવસ્ત્રધારી, નિવાસ કરે છે, ત્યાં મૃત્યુ પામેલા માટે પુનર્જન્મ નથી.' એમ ચંદ્રશેખરે ક્ષેત્રની મહિમા સંક્ષિપ્તમાં કહી.

દર્શયામાસ ચોદ્યાનં પરિત્યજ્ય ગણેશ્વરાન્ તત્રૈવ ભગવાન્ જાતો ગજવક્ત્રો વિનાયકઃ

પછી તેમણે ઉદ્યાન બતાવ્યું અને ગણપતિઓને ત્યાં જ છોડી, ભગવાન ત્યાં ગજવદન વિનાયક રૂપે પ્રગટ થયા.

દૈત્યાનાં વિઘ્નરૂપાર્થમ્ અવિઘ્નાય દિવૌકસામ્ એતદ્વઃ કથિતં સર્વં કથાસર્વસ્વમુત્તમમ્

દૈત્યો માટે વિઘ્નરૂપ અને દેવતાઓના વિઘ્ન દૂર કરવા માટે, આ સર્વોત્તમ કથાસાર તમને કહેવામાં આવ્યું છે.

યથાશ્રુતં મયા સર્વં પ્રસાદાદ્વઃ સુશોભનમ્

મારે જે કંઈ સાંભળ્યું છે, એ બધું તમારો કૃપાભર્યો પ્રસાદ હોવાથી મને જાણ્યું છે અને એ અતિ સુંદર છે.

કથં વિનાયકો જાતો ગજવક્ત્રો ગણેશ્વરઃ કથં પ્રભાવસ્તસ્યૈવં સૂત વક્તુમિહાર્હસિ

વિનાયક, ગજમુખ અને ગણપતિ કેવી રીતે જન્મ્યા? તેમનું તેજ કેમ આવ્યું? સૂતજી, કૃપા કરીને આ વાત અહીં જણાવો.

એતસ્મિન્નન્તરે દેવાઃ સેન્દ્રોપેન્દ્રાઃ સમેત્ય તે ધર્મવિઘ્નં તદા કર્તું દૈત્યાનામભવન્દ્વિજાઃ

એ સમયે દેવતાઓ, ઇન્દ્ર અને ઉપેન્દ્ર સહિત, એકઠા થયા અને દૈત્યોના પાપી કાર્યોમાં વિઘ્ન પાડવા માટે તૈયારી કરી.

અસુરા યાતુધાનાશ્ ચ રાક્ષસાઃ ક્રૂરકર્મિણઃ તામસાશ્ ચ તથા ચાન્યે રાજસાશ્ ચ તથા ભુવિ

પૃથ્વી પર અસુરો, યાતુધાનો, ક્રૂર કર્મો કરનારા રાક્ષસો, તામસી અને રાજસી સ્વભાવવાળા અન્ય લોકો પણ હતા.

અવિઘ્નં યજ્ઞદાનાદ્યૈઃ સમભ્યર્ચ્ય મહેશ્વરમ્ બ્રહ્માણં ચ હરિં વિપ્રા લબ્ધેપ્સિતવરા યતઃ

તેમણે યજ્ઞ, દાન વગેરે વિઘ્ન વિના મહેશ્વર, બ્રહ્મા અને હરિની પૂજા કરી અને મનગમતી વરદાન પ્રાપ્ત કરી.

તતો ઽસ્માકં સુરશ્રેષ્ઠાઃ સદા વિજયસંભવઃ તેષાં તતસ્તુ વિઘ્નાર્થમ્ અવિઘ્નાય દિવૌકસામ્

હું કહું છું, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, અમારો વિજય હંમેશા સુનિશ્ચિત હતો; પણ પછી, તેમના માટે વિઘ્ન ઊભું કરવા અને દેવતાઓના કાર્યો વિઘ્ન વિના રહે તે માટે—

પુત્રાર્થં ચૈવ નારીણાં નરાણાં કર્મસિદ્ધયે વિઘ્નેશં શઙ્કરં સ્રષ્ટું ગણપં સ્તોતુમર્હથ

સ્ત્રીઓ માટે સંતાન અને પુરુષો માટે કાર્યોની સિદ્ધિ થાય એ માટે, તમે વિઘ્નેશ શંકર, ગણપતિની રચના કરો અને તેમની સ્તુતિ કરો.

ઇત્યુક્ત્વાન્યોન્યમનઘં તુષ્ટુવુઃ શિવમીશ્વરમ્ નમઃ સર્વાત્મને તુભ્યં સર્વજ્ઞાય પિનાકિને

આ રીતે પરસ્પર વાત કરીને, તેમણે શિવ ભગવાનની સ્તુતિ કરી: 'હે સર્વાત્મા, સર્વજ્ઞ, પિનાકધારી, તમને નમન.'

અનઘાય વિરિઞ્ચાય દેવ્યાઃ કાર્યાર્થદાયિને અકાયાયાર્થકાયાય હરેઃ કાયાપહારિણે

દોષરહિત, વિરીંચિ, દેવીના કાર્યોના ફળ આપનાર, નિર્દેહી અને અર્થપૂર્ણ રૂપ ધરાવનાર, હરિના રૂપને હરનાર, તમને નમન.

કાયાન્તસ્થામૃતાધારમણ્ડલાવસ્થિતાય તે કૃતાદિભેદકાલાય કાલવેગાય તે નમઃ

શરીરના અંતરમાં અમૃતના મંડલમાં વસતા, સર્જનના ભેદ કરનાર, સમયના પ્રવાહ સ્વરૂપ, તમને નમન.

કાલાગ્નિરુદ્રરૂપાય ધર્માદ્યષ્ટપદાય ચ કાલીવિશુદ્ધદેહાય કાલિકાકારણાય તે

સમયાગ્નિરૂપ રુદ્ર, ધર્મથી આરંભતા આઠ માર્ગવાળા, કાળી જેવી શુદ્ધ દેહ ધરાવનાર અને કાળિકાના કારણ, તમને નમન.

કાલકણ્ઠાય મુખ્યાય વાહનાય વરાય તે અંબિકાપતયે તુભ્યં હિરણ્યપતયે નમઃ

કાળકંઠ, સર્વોત્તમ, વાહન, શ્રેષ્ઠ, અંબિકાના પતિ અને સોનાના પતિ, તમને નમન.

હિરણ્યરેતસે ચૈવ નમઃ શર્વાય શૂલિને કપાલદણ્ડપાશાસિચર્માઙ્કુશધરાય ચ

સોનાની જેમ વીર્ય ધરાવનાર, શર્વ, ત્રિશૂલધારી, કપાલ, દંડ, પાસ, ખડગ, ચામડી અને અંકુશ ધારણ કરનાર, તમને નમન.

પતયે હૈમવત્યાશ્ ચ હેમશુક્લાય તે નમઃ પીતશુક્લાય રક્ષાર્થં સુરાણાં કૃષ્ણવર્ત્મને

હૈમવતીના પતિ, સોનાની જેમ ધોળા, પીળા-ધોળા, દેવતાઓની રક્ષા માટે અને અંધકારમય માર્ગવાળા, તમને નમન.

પઞ્ચમાય મહાપઞ્ચયજ્ઞિનાં ફલદાય ચ પઞ્ચાસ્યફણિહારાય પઞ્ચાક્ષરમયાય તે

પાંચમા, મહાપાંચયજ્ઞ કરનારને ફળ આપનાર, પાંચ મુખ અને સાપના હારવાળા, પાંચ અક્ષર સ્વરૂપ, તમને નમન.

પઞ્ચધા પઞ્ચકૈવલ્યદેવૈરર્ચિતમૂર્તયે પઞ્ચાક્ષરદૃશે તુભ્યં પરાત્પરતરાય તે

પાંચ પ્રકારના, પાંચ મુક્તિપ્રાપ્ત દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત, પાંચ અક્ષરનું દર્શન ધરાવનાર અને સર્વોચ્ચથી પણ ઉપર, તમને નમન.

ષોડશસ્વરવજ્રાઙ્ગવક્ત્રાયાક્ષયરૂપિણે કાદિપઞ્ચકહસ્તાય ચાદિહસ્તાય તે નમઃ

છોળી સૂર્યકિરણ જેવા મુખ અને અંગવાળા, અવિનાશી સ્વરૂપ, 'ક'થી શરૂ થતા પાંચ હથિયાર ધરાવનાર અને આરંભરૂપ હસ્તવાળા, તમને નમન.

ટાદિપાદાય રુદ્રાય તાદિપાદાય તે નમઃ પાદિમેણ્ઢ્રાય યદ્યઙ્ગધાતુસપ્તકધારિણે

'ટ'થી શરૂ થતા પગવાળા, 'ત'થી શરૂ થતા પગવાળા, પાદમૂળ સ્વરૂપ અને શરીરના સાત ધાતુઓ ધારણ કરનાર રુદ્ર, તમને નમન.

શાન્તાત્મરૂપિણે સાક્ષાત્ ક્ષદન્તક્રોધિને નમઃ લવરેફહલાઙ્ગાય નિરઙ્ગાય ચ તે નમઃ

શાંતિથી ભરેલા સ્વરૂપવાળા, ક્રોધ અને કામને નાશ કરનારા, 'લ', 'ર' અને 'ફ' ધ્વનિરૂપ, અંગરહિત એવા તમને વંદન છે.

સર્વેષામ્ એવ ભૂતાનાં હૃદિ નિઃસ્વનકારિણે ભ્રુવોર્ અન્તે સદા સદ્ભિર્ દૃષ્ટાયાત્યન્તભાનવે

જે સર્વ જીવોના હૃદયમાં આંતરિક ધ્વનિ ઉત્પન્ન કરે છે, અને જેને જ્ઞાની લોકો ભ્રૂમધ્યે સદા પરમ પ્રકાશરૂપે જુએ છે, એવા તમને વંદન છે.