લિઙ્ગપુરાણમ્

દેવદુન્દુભયો નેદુર્ નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ વેદાશ્ ચ મૂર્તિમન્તસ્તે પ્રણેમુસ્તં મહેશ્વરમ્

દેવદુંદુભીઓ વાગવા લાગી, અપ્સરાઓ નૃત્ય કરવા લાગી અને સ્વરૂપ ધારણ કરેલા વેદોએ મહાદેવને વંદન કર્યા.

બ્રહ્મણા મુનિભિઃ સાર્ધં દેવદેવમુમાપતિમ્ દેવો ઽપિ દેવીમાલોક્ય સલજ્જાં હિમશૈલજામ્

બ્રહ્મા અને ઋષિઓ સાથે દેવોના દેવ, ઉમાપતિએ, હિમાલયપુત્રી પર શરમાયેલી નજરે દ્રષ્ટિ કરી.

ન તૃપ્યત્યનવદ્યાઙ્ગી સા ચ દેવં વૃષધ્વજમ્ વરદો ઽસ્મીતિ તં પ્રાહ હરિં સો ઽપ્યાહ શઙ્કરમ્

શિવ એ નિર્દોષ રૂપાવતી પર નજર કરતાં તૃપ્ત થતો ન હતો, અને એ પણ વૃષધ્વજ ભગવાનને નિહાળતી હતી. પછી તેણે હરિને કહ્યું: 'હું તને વરદાન આપું છું.' અને હરિએ પણ શંકરને સંબોધન કર્યું.

ત્વયિ ભક્તિઃ પ્રસીદેતિ બ્રહ્માખ્યાં ચ દદૌ તુ સઃ તતસ્તુ પુનરેવાહ બ્રહ્મા વિજ્ઞાપયન્પ્રભુમ્

'તારી ભક્તિ સતત વધે' એમ કહીને તેણે બ્રહ્મા નામ પણ આપ્યું. ત્યારબાદ બ્રહ્માએ ફરી ભગવાનને વિનંતી કરી.

હવિર્જુહોમિ વહ્નૌ તુ ઉપાધ્યાયપદે સ્થિતઃ દદાસિ મમ યદ્યાજ્ઞાં કર્તવ્યો હ્યકૃતો વિધિઃ

'હું ઉપાધ્યાય તરીકે અગ્નિમાં હવન કરું છું. જો તમે આજ્ઞા આપો તો જે વિધિ બાકી રહી છે, તે હવે કરું.'

તમાહ શઙ્કરો દેવં દેવદેવો જગત્પતિઃ યદ્યદિષ્ટં સુરશ્રેષ્ઠ તત્કુરુષ્વ યથેપ્સિતમ્

શંકર, દેવોના દેવ અને જગતના સ્વામી,એ કહ્યું: 'દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તને જે ઇચ્છા હોય તે પ્રમાણે કર.'

કર્તાસ્મિ વચનં સર્વં દેવદેવ પિતામહ તતઃ પ્રણમ્ય હૃષ્ટાત્મા બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ

'દેવોના દેવ, પિતામહ, હું તમારી આજ્ઞા અનુસાર બધું કરીશ,' એમ કહીને બ્રહ્માએ આનંદભેર વંદન કર્યું.

હસ્તં દેવસ્ય દેવ્યાશ્ ચ યુયોજ પરમં પ્રભુઃ જ્વલનશ્ ચ સ્વયં તત્ર કૃતાઞ્જલિરુપસ્થિતઃ

પછી પરમેશ્વરે દેવી અને ભગવાનના હાથ જોડાવ્યા; અને ત્યાં અગ્નિદેવ પણ હાથ જોડીને ઉપસ્થિત થયા.

શ્રૌતૈરેતૈર્મહામન્ત્રૈર્ મૂર્તિમદ્ભિર્ ઉપસ્થિતૈઃ યથોક્તવિધિના હુત્વા લાજાનપિ યથાક્રમમ્

આ મહામંત્રો સાથે, જે સ્વરૂપે હાજર હતા, અને જેમ વિધિ કહે છે તેમ, તેણે લાજા અગ્નિમાં ક્રમશઃ અર્પણ કરી.

આનીતાન્વિષ્ણુના વિપ્રાન્ સમ્પૂજ્ય વિવિધૈર્વરૈઃ ત્રિશ્ ચ તં જ્વલનં દેવં કારયિત્વા પ્રદક્ષિણમ્

વિષ્ણુએ લાવવામાં આવેલા બ્રાહ્મણોને વિવિધ ભેટો આપી સન્માન કર્યા, અને પછી ત્રણ વખત અગ્નિદેવની પ્રદક્ષિણા કરાવી.

મુક્ત્વા હસ્તસમાયોગં સહિતૈઃ સર્વદૈવતૈઃ સુરૈશ્ ચ માનવૈઃ સર્વૈઃ પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના

હાથ છોડીને, બધા દેવતાઓ, અન્ય દેવો અને માનવો, અંદરથી આનંદિત થયા.

નનામ ભગવાન્બ્રહ્મા દેવદેવમુમાપતિમ્ તતઃ પાદ્યં તયોર્ દત્ત્વા શંભોરાચમનં તથા

પછી ભગવાન બ્રહ્માએ દેવોના દેવ, ઉમાપતિને વંદન કર્યું અને તેમના પગ ધોવા માટે પાણી અને શંભુને પાન માટેનું પાણી અર્પણ કર્યું.

મધુપર્કં તથા ગાં ચ પ્રણમ્ય ચ પુનઃ શિવમ્ અતિષ્ઠદ્ભગવાન્બ્રહ્મા દેવૈરિન્દ્રપુરોગમૈઃ

પછી તેમણે મધુપર્ક અને ગાય પણ અર્પણ કરી, ફરીથી શિવને વંદન કર્યા પછી, બ્રહ્મા ઈન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓ સાથે ત્યાં ઊભા રહ્યા.

ભૃગ્વાદ્યમુનયઃ સર્વે ચાક્ષતૈસ્તિલતણ્ડુલૈઃ સૂર્યાદયઃ સમભ્યર્ચ્ય તુષ્ટુવુર્વૃષભધ્વજમ્

ભૃગુ વગેરે બધા ઋષિઓ અને સૂર્યાદિ દેવતાઓએ અક્ષત, તલ અને લોટ સાથે વૃષભધ્વજની પૂજા કરી અને તેમની સ્તુતિ કરી.

શિવઃ સમાપ્ય દેવોક્તં વહ્નિમારોપ્ય ચાત્મનિ તયા સમાગતો રુદ્રઃ સર્વલોકહિતાય વૈ

શિવએ દેવોએ કહેલા વિધિ પૂર્ણ કર્યા પછી અગ્નિને પોતાના અંદર સ્થાપિત કર્યો અને સર્વલોકના કલ્યાણ માટે રુદ્રે પાર્વતી સાથે સંયોગ કર્યો.

યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ ભવોદ્વાહં શુચિસ્મિતઃ શ્રાવયેદ્વા દ્વિજાઞ્છુદ્ધાન્ વેદવેદાઙ્ગપારગાન્

જે કોઈ ભવાનીના લગ્નનું પઠન કરે છે, સાંભળે છે, કે શુદ્ધ અને વેદ-વેદાંગમાં પારંગત બ્રાહ્મણોને સ્મિત સાથે સાંભળાવે છે—

સ લબ્ધ્વા ગાણપત્યં ચ ભવેન સહ મોદતે યત્રાયં કીર્ત્યતે વિપ્રૈસ્ તાવદાસ્તે તદા ભવઃ

તેને ગણપતિની કૃપા મળે છે અને તે ભવ સાથે આનંદ પામે છે; જ્યાં પણ વિદ્વાનો આ કથા કહે છે, ત્યાં ભવ પોતે નિવાસ કરે છે.

તસ્માત્ સમ્પૂજ્ય વિધિવત્ કીર્તયેન્નાન્યથા દ્વિજાઃ ઉદ્વાહે ચ દ્વિજેન્દ્રાણાં ક્ષત્રિયાણાં દ્વિજોત્તમાઃ

માટે, દ્વિજોએ યોગ્ય રીતે પૂજા કરીને આ કથા લગ્ન સમયે જ વાંચવી જોઈએ, અન્યથા નહીં, બ્રાહ્મણ અને ક્ષત્રિયના શ્રેષ્ઠ લગ્ન પ્રસંગે.

કીર્તનીયમિદં સર્વં ભવોદ્વાહમનુત્તમમ્ કૃતોદ્વાહસ્તદા દેવ્યા હૈમવત્યા વૃષધ્વજઃ

આ ભવના લગ્નની સર્વોત્તમ કથા સર્વેને કહેવી જોઈએ; ત્યારે વૃષભધ્વજ દેવીએ, હિમાલયપુત્રી સાથે, લગ્ન કર્યા.

સગણો નન્દિના સાર્ધં સર્વદેવગણૈર્વૃતઃ પુરીં વારાણસીં દિવ્યામ્ આજગામ મહાદ્યુતિઃ

પછી મહાતેજસ્વી ભગવાન, નંદી અને સર્વ દેવગણો સાથે, પોતાના અનુયાયીઓથી ઘેરાઈને, દિવ્ય વારાણસી શહેરમાં ગયા.

અવિમુક્તે સુખાસીનં પ્રણમ્ય વૃષભધ્વજમ્ અપૃચ્છત્ક્ષેત્રમાહાત્મ્યં ભવાની હર્ષિતાનના

અવિમુક્તમાં સુખપૂર્વક બેઠેલા વૃષભધ્વજને ભવાની આનંદિત મુખે વંદન કરી અને તે ક્ષેત્રની મહિમા વિશે પૂછ્યું.

અથાહાર્ધેન્દુતિલકઃ ક્ષેત્રમાહાત્મ્યમુત્તમમ્ અવિમુક્તસ્ય માહાત્મ્યં વિસ્તરાચ્છક્યતે નહિ

પછી ચંદ્રશેખરે ક્ષેત્રની સર્વોત્તમ મહિમા કહી, 'અવિમુક્તની મહિમા વિસ્તૃત રીતે વર્ણવી શકાતી નથી' એમ જણાવ્યું.

વક્તું મયા સુરેશાનિ ઋષિસંઘાભિપૂજિતમ્ કિં મયા વર્ણ્યતે દેવી હ્ય્ અવિમુક્તફલોદયઃ

'હે દેવીઓની રાણી, ઋષિગણોથી પૂજિત, અવિમુક્ત જે મોક્ષફળ આપે છે, તેની મહિમા હું કેવી રીતે વર્ણવી શકું?'

પાપિનાં યત્ર મુક્તિઃ સ્યાન્ મૃતાનામ્ એકજન્મના અન્યત્ર તુ કૃતં પાપં વારાણસ્યાં વ્યપોહતિ

'અહીં પાપી પણ એક જ જન્મે મૃત્યુ પછી મુક્તિ પામે છે; બીજે ક્યાંય કરેલું પાપ માત્ર વારાણસીમાં જ નાશ પામે છે.'

વારાણસ્યાં કૃતં પાપં પૈશાચ્યનરકાવહમ્ કૃત્વા પાપસહસ્રાણિ પિશાચત્વં વરં નૃણામ્

'વારાણસીમાં કરેલું પાપ મનુષ્યને પિશાચ અને નરકમાં લઇ જાય છે; છતાં હજારો પાપ કર્યા પછી પણ પિશાચ બનવું મનુષ્ય માટે શ્રેયસ્કર છે.'

ન તુ શક્રસહસ્રત્વં સ્વર્ગે કાશીપુરીં વિના યત્ર ત્રિવિષ્ટપો દેવો યત્ર વિશ્વેશ્વરો વિભુઃ

'સ્વર્ગમાં હજારો ઈન્દ્ર બનવું પણ કાશીપુરીને મળતું નથી, જ્યાં ત્રિલોકના દેવ અને સર્વવ્યાપી ઈશ્વર નિવાસ કરે છે.'

ઓંકારેશઃ કૃત્તિવાસા મૃતાનાં ન પુનર્ભવઃ ઉક્ત્વા ક્ષેત્રસ્ય માહાત્મ્યં સંક્ષેપાચ્છશિશેખરઃ

'જ્યાં ઓંકારેશ્વર, ચર્મવસ્ત્રધારી, નિવાસ કરે છે, ત્યાં મૃત્યુ પામેલા માટે પુનર્જન્મ નથી.' એમ ચંદ્રશેખરે ક્ષેત્રની મહિમા સંક્ષિપ્તમાં કહી.

દર્શયામાસ ચોદ્યાનં પરિત્યજ્ય ગણેશ્વરાન્ તત્રૈવ ભગવાન્ જાતો ગજવક્ત્રો વિનાયકઃ

પછી તેમણે ઉદ્યાન બતાવ્યું અને ગણપતિઓને ત્યાં જ છોડી, ભગવાન ત્યાં ગજવદન વિનાયક રૂપે પ્રગટ થયા.

દૈત્યાનાં વિઘ્નરૂપાર્થમ્ અવિઘ્નાય દિવૌકસામ્ એતદ્વઃ કથિતં સર્વં કથાસર્વસ્વમુત્તમમ્

દૈત્યો માટે વિઘ્નરૂપ અને દેવતાઓના વિઘ્ન દૂર કરવા માટે, આ સર્વોત્તમ કથાસાર તમને કહેવામાં આવ્યું છે.