લિઙ્ગપુરાણમ્

અસ્ય દેવસ્ય રુદ્રસ્ય મૂર્તિભિર્ વિહિતં જગત્ ક્ષ્માબગ્નિખેન્દુસૂર્યાત્મપવનાત્મા યતો ભવઃ

આ દેવ રુદ્રના રૂપોથી જ જગત રચાયું છે—પૃથ્વી, અગ્નિ, ચંદ્ર, સૂર્ય, વાયુ અને આકાશ બધું એમથી જ ઉત્પન્ન થાય છે.

તથાપિ તસ્મૈ દાતવ્યા વચનાચ્ચ ગિરેર્મમ એષા હ્ય્ અજા શુક્લકૃષ્ણા લોહિતા પ્રકૃતિર્ભવાન્

તથાપિ, પર્વત અને મારી today પ્રમાણે, એ તેમને અપાવાની છે; એ જન્મરહિત, શ્વેત, કૃષ્ણ અને લાલ છે—એજ પ્રકૃતિ છે, પ્રભુ.

શ્રેયો ઽપિ શૈલરાજેન સંબન્ધો ઽયં તવાપિ ચ તવ પાદ્મે સમુદ્ભૂતઃ કલ્પે નાભ્યંબુજાદહમ્

છતાં પણ, પર્વતરાજ સાથેનો સંબંધ તારા માટે પણ કલ્યાણકારી છે; કમળમાંથી તું જન્મ્યો અને કલ્પમાં હું નાભિકમળમાંથી ઉત્પન્ન થયો.

મદંશસ્યાસ્ય શૈલસ્ય મમાપિ ચ ગુરુર્ભવાન્ બાઢમ્ ઇત્યજમ્ આહાસૌ દેવદેવો જનાર્દનઃ

ભગવાન જનાર્દનએ કહ્યું: 'આ ગર્વીલા પર્વત અને મારા બંને માટે તમે ગુરુ છો.'

દેવાશ્ ચ મુનયઃ સર્વે દેવદેવશ્ ચ શઙ્કરઃ તતશ્ચોત્થાય વિદ્વાન્સઃ પદ્મનાભઃ પ્રણમ્ય તામ્

પછી બધા દેવતાઓ, ઋષિઓ, ભગવાન શંકર અને પદ્મનાભ પણ ઊભા થઈને એ સ્ત્રીને વંદન કરવા લાગ્યા.

પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય દેવસ્ય કરાભ્યાં કમલેક્ષણઃ અભ્યુક્ષદ્ આત્મનો મૂર્ધ્નિ બ્રહ્મણશ્ ચ ગિરેસ્ તથા

કમળ જેવી આંખો ધરાવતા વિષ્ણુએ પોતાના હાથથી ભગવાનના પગ ધોઈને, પોતાનાં, બ્રહ્માના અને પર્વતના માથા પર પણ પાણી છાંટ્યું.

ત્વદીયૈષા વિવાહાર્થં મેનજા હ્યનુજા મમ ઇત્યુક્ત્વા સોદકં દત્ત્વા દેવીં દેવેશ્વરાય તામ્

'આ મેનાની દીકરી છે, મારી બહેન છે અને તેનો લગ્ન તારા સાથે કરવો છે' એમ કહીને તેણે પાણી સાથે એ દેવીને દેવોના સ્વામી શિવને આપી.

સ્વાત્માનમપિ દેવાય સોદકં પ્રદદૌ હરિઃ અથ સર્વે મુનિશ્રેષ્ઠાઃ સર્વવેદાર્થપારગાઃ

પછી હરિએ પણ પોતાને પાણી સાથે ભગવાનને અર્પણ કર્યા. ત્યારબાદ બધા શ્રેષ્ઠ ઋષિઓ, જે સર્વ વેદના તાત્પર્યને જાણતા હતા,

ઊચુર્દાતા ગૃહીતા ચ ફલં દ્રવ્યં વિચારતઃ એષ દેવો હરો નૂનં માયયા હિ તતો જગત્

તેમણે કહ્યું: 'દેનાર, ગ્રહીતાર, ફળ અને વસ્તુ – બધું વિચારીએ તો ભગવાન હર તો પોતાની માયાથી આખું જગત છે.'

ઇત્યુક્ત્વા તં પ્રણેમુશ્ ચ પ્રીતિકણ્ટકિતત્વચઃ સસૃજુઃ પુષ્પવર્ષાણિ ખેચરાઃ સિદ્ધચારણાઃ

આ રીતે કહીને, તેઓ આનંદથી રોમાંચિત થઈ ભગવાનને વંદન કરવા લાગ્યા. આકાશમાંથી દેવતાઓ, સિદ્ધો અને ચારણોએ પુષ્પવર્ષા કરી.

દેવદુન્દુભયો નેદુર્ નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ વેદાશ્ ચ મૂર્તિમન્તસ્તે પ્રણેમુસ્તં મહેશ્વરમ્

દેવદુંદુભીઓ વાગવા લાગી, અપ્સરાઓ નૃત્ય કરવા લાગી અને સ્વરૂપ ધારણ કરેલા વેદોએ મહાદેવને વંદન કર્યા.

બ્રહ્મણા મુનિભિઃ સાર્ધં દેવદેવમુમાપતિમ્ દેવો ઽપિ દેવીમાલોક્ય સલજ્જાં હિમશૈલજામ્

બ્રહ્મા અને ઋષિઓ સાથે દેવોના દેવ, ઉમાપતિએ, હિમાલયપુત્રી પર શરમાયેલી નજરે દ્રષ્ટિ કરી.

ન તૃપ્યત્યનવદ્યાઙ્ગી સા ચ દેવં વૃષધ્વજમ્ વરદો ઽસ્મીતિ તં પ્રાહ હરિં સો ઽપ્યાહ શઙ્કરમ્

શિવ એ નિર્દોષ રૂપાવતી પર નજર કરતાં તૃપ્ત થતો ન હતો, અને એ પણ વૃષધ્વજ ભગવાનને નિહાળતી હતી. પછી તેણે હરિને કહ્યું: 'હું તને વરદાન આપું છું.' અને હરિએ પણ શંકરને સંબોધન કર્યું.

ત્વયિ ભક્તિઃ પ્રસીદેતિ બ્રહ્માખ્યાં ચ દદૌ તુ સઃ તતસ્તુ પુનરેવાહ બ્રહ્મા વિજ્ઞાપયન્પ્રભુમ્

'તારી ભક્તિ સતત વધે' એમ કહીને તેણે બ્રહ્મા નામ પણ આપ્યું. ત્યારબાદ બ્રહ્માએ ફરી ભગવાનને વિનંતી કરી.

હવિર્જુહોમિ વહ્નૌ તુ ઉપાધ્યાયપદે સ્થિતઃ દદાસિ મમ યદ્યાજ્ઞાં કર્તવ્યો હ્યકૃતો વિધિઃ

'હું ઉપાધ્યાય તરીકે અગ્નિમાં હવન કરું છું. જો તમે આજ્ઞા આપો તો જે વિધિ બાકી રહી છે, તે હવે કરું.'

તમાહ શઙ્કરો દેવં દેવદેવો જગત્પતિઃ યદ્યદિષ્ટં સુરશ્રેષ્ઠ તત્કુરુષ્વ યથેપ્સિતમ્

શંકર, દેવોના દેવ અને જગતના સ્વામી,એ કહ્યું: 'દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તને જે ઇચ્છા હોય તે પ્રમાણે કર.'

કર્તાસ્મિ વચનં સર્વં દેવદેવ પિતામહ તતઃ પ્રણમ્ય હૃષ્ટાત્મા બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ

'દેવોના દેવ, પિતામહ, હું તમારી આજ્ઞા અનુસાર બધું કરીશ,' એમ કહીને બ્રહ્માએ આનંદભેર વંદન કર્યું.

હસ્તં દેવસ્ય દેવ્યાશ્ ચ યુયોજ પરમં પ્રભુઃ જ્વલનશ્ ચ સ્વયં તત્ર કૃતાઞ્જલિરુપસ્થિતઃ

પછી પરમેશ્વરે દેવી અને ભગવાનના હાથ જોડાવ્યા; અને ત્યાં અગ્નિદેવ પણ હાથ જોડીને ઉપસ્થિત થયા.

શ્રૌતૈરેતૈર્મહામન્ત્રૈર્ મૂર્તિમદ્ભિર્ ઉપસ્થિતૈઃ યથોક્તવિધિના હુત્વા લાજાનપિ યથાક્રમમ્

આ મહામંત્રો સાથે, જે સ્વરૂપે હાજર હતા, અને જેમ વિધિ કહે છે તેમ, તેણે લાજા અગ્નિમાં ક્રમશઃ અર્પણ કરી.

આનીતાન્વિષ્ણુના વિપ્રાન્ સમ્પૂજ્ય વિવિધૈર્વરૈઃ ત્રિશ્ ચ તં જ્વલનં દેવં કારયિત્વા પ્રદક્ષિણમ્

વિષ્ણુએ લાવવામાં આવેલા બ્રાહ્મણોને વિવિધ ભેટો આપી સન્માન કર્યા, અને પછી ત્રણ વખત અગ્નિદેવની પ્રદક્ષિણા કરાવી.

મુક્ત્વા હસ્તસમાયોગં સહિતૈઃ સર્વદૈવતૈઃ સુરૈશ્ ચ માનવૈઃ સર્વૈઃ પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના

હાથ છોડીને, બધા દેવતાઓ, અન્ય દેવો અને માનવો, અંદરથી આનંદિત થયા.

નનામ ભગવાન્બ્રહ્મા દેવદેવમુમાપતિમ્ તતઃ પાદ્યં તયોર્ દત્ત્વા શંભોરાચમનં તથા

પછી ભગવાન બ્રહ્માએ દેવોના દેવ, ઉમાપતિને વંદન કર્યું અને તેમના પગ ધોવા માટે પાણી અને શંભુને પાન માટેનું પાણી અર્પણ કર્યું.

મધુપર્કં તથા ગાં ચ પ્રણમ્ય ચ પુનઃ શિવમ્ અતિષ્ઠદ્ભગવાન્બ્રહ્મા દેવૈરિન્દ્રપુરોગમૈઃ

પછી તેમણે મધુપર્ક અને ગાય પણ અર્પણ કરી, ફરીથી શિવને વંદન કર્યા પછી, બ્રહ્મા ઈન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓ સાથે ત્યાં ઊભા રહ્યા.

ભૃગ્વાદ્યમુનયઃ સર્વે ચાક્ષતૈસ્તિલતણ્ડુલૈઃ સૂર્યાદયઃ સમભ્યર્ચ્ય તુષ્ટુવુર્વૃષભધ્વજમ્

ભૃગુ વગેરે બધા ઋષિઓ અને સૂર્યાદિ દેવતાઓએ અક્ષત, તલ અને લોટ સાથે વૃષભધ્વજની પૂજા કરી અને તેમની સ્તુતિ કરી.

શિવઃ સમાપ્ય દેવોક્તં વહ્નિમારોપ્ય ચાત્મનિ તયા સમાગતો રુદ્રઃ સર્વલોકહિતાય વૈ

શિવએ દેવોએ કહેલા વિધિ પૂર્ણ કર્યા પછી અગ્નિને પોતાના અંદર સ્થાપિત કર્યો અને સર્વલોકના કલ્યાણ માટે રુદ્રે પાર્વતી સાથે સંયોગ કર્યો.

યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ ભવોદ્વાહં શુચિસ્મિતઃ શ્રાવયેદ્વા દ્વિજાઞ્છુદ્ધાન્ વેદવેદાઙ્ગપારગાન્

જે કોઈ ભવાનીના લગ્નનું પઠન કરે છે, સાંભળે છે, કે શુદ્ધ અને વેદ-વેદાંગમાં પારંગત બ્રાહ્મણોને સ્મિત સાથે સાંભળાવે છે—

સ લબ્ધ્વા ગાણપત્યં ચ ભવેન સહ મોદતે યત્રાયં કીર્ત્યતે વિપ્રૈસ્ તાવદાસ્તે તદા ભવઃ

તેને ગણપતિની કૃપા મળે છે અને તે ભવ સાથે આનંદ પામે છે; જ્યાં પણ વિદ્વાનો આ કથા કહે છે, ત્યાં ભવ પોતે નિવાસ કરે છે.

તસ્માત્ સમ્પૂજ્ય વિધિવત્ કીર્તયેન્નાન્યથા દ્વિજાઃ ઉદ્વાહે ચ દ્વિજેન્દ્રાણાં ક્ષત્રિયાણાં દ્વિજોત્તમાઃ

માટે, દ્વિજોએ યોગ્ય રીતે પૂજા કરીને આ કથા લગ્ન સમયે જ વાંચવી જોઈએ, અન્યથા નહીં, બ્રાહ્મણ અને ક્ષત્રિયના શ્રેષ્ઠ લગ્ન પ્રસંગે.

કીર્તનીયમિદં સર્વં ભવોદ્વાહમનુત્તમમ્ કૃતોદ્વાહસ્તદા દેવ્યા હૈમવત્યા વૃષધ્વજઃ

આ ભવના લગ્નની સર્વોત્તમ કથા સર્વેને કહેવી જોઈએ; ત્યારે વૃષભધ્વજ દેવીએ, હિમાલયપુત્રી સાથે, લગ્ન કર્યા.