લિઙ્ગપુરાણમ્

આસ્થાય રૂપં યત્સૌમ્યં સમેષ્યે ઽહં સહ ત્વયા ઇત્યુક્ત્વા તાં સમાલોક્ય દેવો દિવ્યેન ચક્ષુષા

મૃદુ સ્વરૂપ ધારણ કરીને, હું તારા સાથે આવીશ. આવું કહી, દેવએ દિવ્ય દૃષ્ટિથી તને જોયા.

જગામેષ્ટં તદા દિવ્યં સ્વપુરં પ્રયયૌ ચ સા દૃષ્ટ્વા હૃષ્ટસ્તદા દેવીં મેનયા તુહિનાચલઃ

પછી તે પોતાના ઇચ્છિત દિવ્ય શહેરમાં ગયો અને એ પણ ચાલી ગઈ. દેવીને જોઈને, મેનાએ, હિમાલયે આનંદ કર્યો.

આલિઙ્ગ્યાઘ્રાય સમ્પૂજ્ય પુત્રીં સાક્ષાત્તપસ્વિનીમ્ દુહિતુર્દેવદેવેન ન જાનન્નભિમન્ત્રિતમ્

પુત્રીનું આલિંગન કરીને, સુઘંધી લઈને, પૂજા કરીને, પર્વતએ પોતાની તપસ્વિ પુત્રીને ઓળખી ન શક્યા કે તે દેવોના દેવથી મંત્રમુગ્ધ થઈ છે.

સ્વયંવરં તદા દેવ્યાઃ સર્વલોકેષ્વઘોષયત્ અથ બ્રહ્મા ચ ભગવાન્ વિષ્ણુઃ સાક્ષાજ્જનાર્દનઃ

તે સમયે દેવીના સ્વયંવરના સમાચાર બધા લોકોએ સાંભળ્યા. પછી બ્રહ્મા અને ભગવાન વિષ્ણુ, જે જનાર્દન છે, ત્યાં આવ્યા.

શક્રશ્ ચ ભગવાન્ વહ્નિર્ ભાસ્કરો ભગ એવ ચ ત્વષ્ટાર્યમા વિવસ્વાંશ્ ચ યમો વરુણ એવ ચ

ભગવાન ઇન્દ્ર, અગ્નિ, સૂર્ય, ભગ, ત્વષ્ટા, અર્યમા, વિવસ્વાન, યમ અને વરુણ પણ ત્યાં આવ્યા.

વાયુઃ સોમસ્તથેશાનો રુદ્રાશ્ ચ મુનયસ્ તથા અશ્વિનૌ દ્વાદશાદિત્યા ગન્ધર્વા ગરુડસ્ તથા

વાયુ, સોમ, ઈશાન, રુદ્રો, મુનિઓ, અશ્વિનીકુમારો, બાર અદિત્યો, ગંધર્વો અને ગરૂડ પણ હાજર રહ્યા.

યક્ષાઃ સિદ્ધાસ્તથા સાધ્યા દૈત્યાઃ કિંપુરુષોરગાઃ સમુદ્રાશ્ ચ નદા વેદા મન્ત્રાઃ સ્તોત્રાદયઃ ક્ષણાઃ

યક્ષો, સિદ્ધો, સાધ્યો, દૈત્યો, કિમ્પુરુષો, સાપો, દરિયા, નદીઓ, વેદો, મંત્રો, સ્તોત્રો અને સમયના ક્ષણો પણ આવ્યા.

નાગાશ્ ચ પર્વતાઃ સર્વે યજ્ઞાઃ સૂર્યાદયો ગ્રહાઃ ત્રયસ્ત્રિંશચ્ચ દેવાનાં ત્રયશ્ ચ ત્રિશતં તથા

નાગો, બધા પર્વતો, યજ્ઞો, સૂર્ય અને બીજા ગ્રહો, ત્રીસત્રીસ દેવતાઓ અને ત્રણ ત્રણ સો પણ ત્યાં ભેગા થયા.

ત્રયશ્ ચ ત્રિસહસ્રં ચ તથાન્યે બહવઃ સુરા જગ્મુર્ ગિરીન્દ્રપુત્ર્યાસ્તુ સ્વયંવરમનુત્તમમ્

ત્રણ હજાર ત્રણ વખત અને અનેક બીજા દેવતાઓ પણ ગિરિરાજની પુત્રીના અનન્ય સ્વયંવરમાં આવ્યા.

અથ શૈલસુતા દેવી હૈમમારુહ્ય શોભનમ્ વિમાનં સર્વતોભદ્રં સર્વરત્નૈર્ અલંકૃતમ્

પછી પર્વતપુત્રી દેવી સુંદર સોનાના વિમાન પર ચડી, જે ચારે બાજુથી શુભ અને સર્વ રત્નોથી શોભિત હતું.

અપ્સરોભિઃ પ્રનૃત્તાભિઃ સર્વાભરણભૂષિતૈઃ ગન્ધર્વસિદ્ધૈર્વિવિધૈઃ કિન્નરૈશ્ ચ સુશોભનૈઃ

તેના આસપાસ અપ્સરાઓ નૃત્ય કરતી, સર્વાંગે આભૂષણોથી સજ્જ, અને સુંદર ગંધર્વો, સિદ્ધો તથા વિવિધ કિન્નરો હતા.

બન્દિભિઃ સ્તૂયમાના ચ સ્થિતા શૈલસુતા તદા સિતાતપત્રં રત્નાંશુમિશ્રિતં ચાવહત્તથા

બંદીઓ દ્વારા સ્તુતિ થતી, પર્વતપુત્રી ત્યાં ઊભી રહી; સફેદ છત્ર, રત્નોની કિરણોથી ઝગમગતું, લાવવામાં આવ્યું.

માલિની ગિરિપુત્ર્યાસ્તુ સંધ્યા પૂર્ણેન્દુમણ્ડલમ્ ચામરાસક્તહસ્તાભિર્ દિવ્યસ્ત્રીભિશ્ ચ સંવૃતા

માલિનીએ પર્વતપુત્રી માટે હાર પકડી રાખ્યો હતો; સંધ્યાએ પૂર્ણચંદ્રની થાળી પકડી, અને દિવ્ય સ્ત્રીઓ ચામર હાથમાં લઈને તેની આસપાસ ઊભી રહી.

માલાં ગૃહ્ય જયા તસ્થૌ સુરદ્રુમસમુદ્ભવામ્ વિજયા વ્યજનં ગૃહ્ય સ્થિતા દેવ્યાઃ સમીપગા

જયાએ દેવતૃક્ષમ વૃક્ષમાંથી ઉત્પન્ન હાર પકડી ઊભી રહી; વિજયાએ પંખો પકડી દેવીની નજીક ઊભી રહી.

માલાં પ્રગૃહ્ય દેવ્યાં તુ સ્થિતાયાં દેવસંસદિ શિશુર્ભૂત્વા મહાદેવઃ ક્રીડાર્થં વૃષભધ્વજઃ

દેવી દેવતાઓની સભામાં હાર પકડી ઊભી હતી ત્યારે વૃષભધ્વજ મહાદેવ રમણ માટે બાળક બની ગયા.

ઉત્સઙ્ગતલસંસુપ્તો બભૂવ ભગવાન્ભવઃ અથ દૃષ્ટ્વા શિશું દેવાસ્ તસ્યા ઉત્સંગવર્ત્તિનમ્

ભગવાન ભવ તેના ગોડામાં સુઈ ગયા; પછી દેવતાઓએ તેના ગોડામાં પડેલા બાળકને જોઈને આશ્ચર્યચકિત થયા.

કો ઽયમ્ અત્રેતિ સંમન્ત્ર્ય ચુક્ષુભુશ્ ચ સમાગતાઃ વજ્રમાહારયત્તસ્ય બાહુમ્ ઉદ્યમ્ય વૃત્રહા

'આ કોણ છે?' એમ વિચારીને બધા એકઠા થયેલા દેવતાઓ ચિંતિત થયા; વૃત્રહંતાએ વજ્ર ઉપાડી હાથ ઊંચો કર્યો.

સ બાહુરુદ્યમસ્તસ્ય તથૈવ સમુપસ્થિતઃ સ્તમ્ભિતઃ શિશુરૂપેણ દેવદેવેન લીલયા

તે હાથ જેમ ઊંચો કર્યો તેમ નજીક આવ્યો, પણ દેવદેવ મહાદેવએ બાળકરૂપે રમતાં તેને અટકાવી દીધો.

વજ્રં ક્ષેપ્તું ન શશાક બાહું ચાલયિતું તથા વહ્નિઃ શક્તિં તથા ક્ષેપ્તું ન શશાક તથા સ્થિતઃ

તે વજ્ર ફેંકી શક્યા નહીં, હાથ પણ હલાવી શક્યા નહીં; અગ્નિ પણ પોતાની શક્તિ ફેંકી શક્યા નહીં અને એમ જ ઊભા રહ્યા.

યમો ઽપિ દણ્ડં ખડ્ગં ચ નિરૃતિર્મુનિપુઙ્ગવાઃ વરુણો નાગપાશં ચ ધ્વજયષ્ટિં સમીરણઃ

યમ પણ પોતાનો દંડ કે ખડગ ઉઠાવી શક્યા નહીં; નિૃતિ, મુનિશ્રેષ્ઠ, વરુણ નાગપાશ અને સમીર ધ્વજદંડ પણ એમ જ ઊભા રહ્યા.

સોમો ગદાં ધનેશશ્ ચ દણ્ડં દણ્ડભૃતાં વરઃ ઈશાનશ્ ચ તથા શૂલં તીવ્રમુદ્યમ્ય સંસ્થિતઃ

સોમ ગદા સાથે, ધનેશ દંડ સાથે, દંડધારીમાં શ્રેષ્ઠ, અને ઈશાન તીવ્ર શૂળ ઊંચું કરીને—all એમ જ નિઃશક્ત ઊભા રહ્યા.

રુદ્રાશ્ ચ શૂલમાદિત્યા મુશલં વસવસ્ તથા મુદ્ગરં સ્તમ્ભિતાઃ સર્વે દેવેનાશુ દિવૌકસઃ

રુદ્રોએ પોતાના ત્રિશૂલ પકડ્યા, આદિત્યોએ ગદા અને વસુઓએ મોટાં હથોડાં પકડી રાખ્યાં; પણ દેવોએ, જે સ્વર્ગમાં રહે છે, બધા ભગવાન દ્વારા એક સાથે અટકાવી દેવામાં આવ્યા.

સ્તમ્ભિતા દેવદેવેન તથાન્યે ચ દિવૌકસઃ શિરઃ પ્રકમ્પયન્ વિષ્ણુશ્ ચક્રમ્ ઉદ્યમ્ય સંસ્થિતઃ

દેવોના દેવે જેમ બીજા સ્વર્ગવાસી દેવતાઓને પણ અટકાવી દીધા; વિષ્ણુએ પોતાનું માથું હલાવતાં, ચક્ર ઊંચું કરીને ઊભા રહ્યા.

તસ્યાપિ શિરસો બાલઃ સ્થિરત્વં પ્રચકાર હ ચક્રં ક્ષેપ્તું ન શશાક બાહૂંશ્ચાલયિતું ન ચ

એ વિષ્ણુનું માથું પણ એ બાળકે સ્થિર કરી દીધું; હવે તે ચક્ર ફેંકી શક્યા નહીં, કે પોતાના હાથ પણ હલાવી શક્યા નહીં.

પૂષા દન્તાન્ દશન્ દન્તૈર્ બાલમૈક્ષત મોહિતઃ તસ્યાપિ દશનાઃ પેતુર્ દૃષ્ટમાત્રસ્ય શંભુના

પૂષાએ ગુસ્સામાં દાંત દબાવીને એ બાળક તરફ જોયું, પણ મૂંઝાઈ ગયા; શંભુએ માત્ર નજર કરતાં જ, પૂષાના બધા દાંત પડી ગયા.

બલં તેજશ્ ચ યોગં ચ તથૈવાસ્તમ્ભયદ્ વિભુઃ અથ તેષુ સ્થિતેષ્વેવ મન્યુમત્સુ સુરેષ્વપિ

એ મહાન ભગવાને તેમનો બળ, તેજ અને શક્તિ પણ અટકાવી દીધી; અને એ બધા દેવતાઓ ગુસ્સામાં ઉભા રહ્યા.

બ્રહ્મા પરમસંવિગ્નો ધ્યાનમાસ્થાય શઙ્કરમ્ બુબુધે દેવમીશાનમ્ ઉમોત્સંગે તમાસ્થિતમ્

બ્રહ્મા ખૂબ જ ચિંતિત થઈને, શંકરનું ધ્યાન ધરીને ધ્યાનમાં બેસી ગયા અને ઉમાના ગળે બેઠેલા દેવોના ઈશને ઓળખી લીધા.

સ બુદ્ધ્વા દેવમીશાનં શીઘ્રમ્ ઉત્થાય વિસ્મિતઃ વવન્દે ચરણૌ શંભોર્ અસ્તુવચ્ચ પિતામહઃ

એ રીતે દેવોના ઈશને ઓળખીને, બ્રહ્મા તરત ઊભા થયા, આશ્ચર્યચકિત થઈને શંભુના પગે નમન કર્યું અને પિતામહે તેમની સ્તુતિ કરી.

બુદ્ધિસ્ત્વં સર્વલોકાનામ્ અહઙ્કારસ્ ત્વમ્ ઈશ્વરઃ ભૂતાનામિન્દ્રિયાણાં ચ ત્વમેવેશ પ્રવર્ત્તકઃ

હે ઈશ્વર! તમે બધા લોકોની બુદ્ધિ છો, તમે અહંકાર છો; તમે જ સર્વ જીવ અને તેમના ઇન્દ્રિયોના ચલાવનાર છો.