લિઙ્ગપુરાણમ્

અસ્માકં યાન્ય્ અમોઘાનિ આયુધાન્ય્ અઙ્ગિરો વર તાનિ મોઘાનિ જાયન્તે પ્રભાવાદમરદ્વિષઃ

હે અંંગિરસમાં શ્રેષ્ઠ, અમારા અચૂક શસ્ત્રો પણ અમરદ્વેષીના પ્રભાવથી નિષ્ફળ થઈ જાય છે.

દશવર્ષસહસ્રાણિ દ્વિગુણાનિ બૃહસ્પતે વિષ્ણુના યોધિતો યુદ્ધે તેનાપિ ન ચ સૂદિતઃ

દસ હજાર વર્ષ, એના બે ગણા, વિષ્ણુએ યુદ્ધમાં લડ્યા, છતાં એ પણ તેને મારી શક્યા નહીં, હે બૃહસ્પતિ.

યસ્તેનાનિર્જિતો યુદ્ધે વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના કથમસ્મદ્વિધસ્તસ્ય સ્થાસ્યતે સમરે ઽગ્રતઃ

જેને મહાન વિષ્ણુ પણ યુદ્ધમાં હરાવી શક્યા નહીં, એવા સામે આપણે કેમ ટકી શકીએ?

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ શક્રેણ જીવઃ સાર્ધં સુરાધિપૈઃ સહસ્રાક્ષેણ ચ વિભું સમ્પ્રાપ્યાહ કુશધ્વજમ્

આ રીતે શક્રે કહ્યું ત્યારે જીવ, દેવતાઓના રાજાઓ અને સહસ્રનેત્ર સાથે કુશધ્વજ પાસે ગયા અને વાત કરી.

સો ઽપિ તસ્ય મુખાચ્છ્રુત્વા પ્રણયાત્પ્રણતાર્તિહા દેવૈરશેષૈઃ સેન્દ્રૈસ્તુ જીવમાહ પિતામહઃ

તેના મોઢેથી વાત સાંભળી, પ્રેમથી અને દુઃખ દૂર કરનાર પિતામહે ઇન્દ્ર સહિતના બધા દેવોની હાજરીમાં જીવને કહ્યું.

જાને વો ઽર્તિં સુરેન્દ્રાણાં તથાપિ શૃણુ સાંપ્રતમ્ વિનિન્દ્ય દક્ષં યા દેવી સતી રુદ્રાઙ્ગસંભવા

હું જાણું છું કે તમે દેવતાઓના રાજાઓ દુઃખી છો, પણ હવે સાંભળો. જે દેવી સતી, રુદ્રના અંશથી જન્મી અને દક્ષને ત્યજી દીધા—

ઉમા હૈમવતી જજ્ઞે સર્વલોકનમસ્કૃતા તસ્યાશ્ચૈવેહ રૂપેણ યૂયં દેવાઃ સુરોત્તમાઃ

હિમવંતની પુત્રી ઉમા જન્મી, જે સર્વ લોકોથી પૂજાય છે; અને અહીં તેના રૂપથી, હે શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ, તમે બધા—

વિભોર્યતધ્વમાક્રષ્ટું રુદ્રસ્યાસ્ય મનો મહત્ તયોર્યોગેન સમ્ભૂતઃ સ્કન્દઃ શક્તિધરઃ પ્રભુઃ

વિષ્ણુએ જ્યારે રુદ્રનું મહાન મન પોતાની તરફ ખેંચ્યું, ત્યારે એ બંનેના મિલનથી શક્તિધારી અને પરાક્રમી સ્કંદનો જન્મ થયો.

ષડાસ્યો દ્વાદશભુજઃ સેનાનીઃ પાવકિઃ પ્રભુઃ સ્વાહેયઃ કાર્તિકેયશ્ ચ ગાઙ્ગેયઃ શરધામજઃ

તે છ મુખવાળો, બાર હાથવાળો, દળપતિ, અગ્નિમાંથી જન્મેલો, સ્વાહાનો પુત્ર, કાર્તિકેય, ગંગાનો પુત્ર અને શરવાળામાં જન્મેલો છે.

દેવઃ શાખો વિશાખશ્ ચ નૈગમેશશ્ ચ વીર્યવાન્ સેનાપતિઃ કુમારાખ્યઃ સર્વલોકનમસ્કૃતઃ

તે દેવ શાખ, વિશાખ, પરાક્રમી નૈગમેશ, દળપતિ, કુમાર નામે ઓળખાતા અને બધા લોકોએ પૂજાતા છે.

લીલયૈવ મહાસેનઃ પ્રબલં તારકાસુરમ્ બાલો ઽપિ વિનિહત્યૈકો દેવાન્ સંતારયિષ્યતિ

મહાસેન માત્ર રમતમાં જ, બાળપણમાં પણ, તારા નામના શક્તિશાળી અસુરને એકલા મારી નાખશે અને દેવતાઓને બચાવશે.

એવમ્ ઉક્તસ્ તદા તેન બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના બૃહસ્પતિસ્ તથા સેન્દ્રૈર્ દેવૈર્ દેવં પ્રણમ્ય તમ્

એ સમયે પરમેશ્વર બ્રહ્માએ એમ કહ્યું ત્યારે બૃહસ્પતિએ ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓ સાથે એ દેવને વંદન કર્યું.

મેરોઃ શિખરમાસાદ્ય સ્મરં સસ્માર સુવ્રતઃ સ્મરણાદ્દેવદેવસ્ય સ્મરો ઽપિ સહ ભાર્યયા

પવિત્ર મનવાળા એ વ્યક્તિએ, મેરુ પર્વતની ચોટી પર પહોંચી, સ્મરનું સ્મરણ કર્યું; અને દેવોમાંના દેવનું સ્મરણ કરતાં સ્મર પણ પોતાની પત્ની સાથે યાદ આવ્યો.

રત્યા સમં સમાગમ્ય નમસ્કૃત્ય કૃતાઞ્જલિઃ સશક્રમાહ તં જીવં જગજ્જીવો દ્વિજોત્તમાઃ

રતી સાથે મળીને, હાથ જોડીને નમન કરીને, તેણે ઇન્દ્ર સાથે એ જીવંત, જગતના જીવનરૂપ દેવને સંબોધન કર્યું, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.

સ્મૃતો યદ્ભવતા જીવ સમ્પ્રાપ્તો ઽહં તવાન્તિકમ્ બ્રૂહિ યન્મે વિધાતવ્યં તમાહ સુરપૂજિતઃ

તમારા દ્વારા સ્મરણ થતાં, હે જીવ, હું તમારા સમક્ષ આવ્યો છું; મને શું કરવું તે કહો — એમ દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત એણે કહ્યું.

તમ્ આહ ભગવાઞ્છક્રઃ સંભાવ્ય મકરધ્વજમ્ શઙ્કરેણાંબિકામદ્ય સંયોજય યથાસુખમ્

પછી ઈન્દ્રે, મકરધ્વજનું સન્માન કરીને કહ્યું: 'આજે, શંકર અને અંબિકાનું મિલન તારી ઇચ્છા પ્રમાણે કર.'

તયા સ રમતે યેન ભગવાન્ વૃષભધ્વજઃ તેન માર્ગેણ માર્ગસ્વ પત્ન્યા રત્યાનયા સહ

જે માર્ગે વૃષભધ્વજ ભગવાન પોતાની પત્ની સાથે આનંદ માણે છે, એ જ માર્ગે તું પણ તારી પત્ની રતી સાથે ચાલ.

સો ઽપિ તુષ્ટો મહાદેવઃ પ્રદાસ્યતિ શુભાં ગતિમ્ વિપ્રયુક્તસ્તયા પૂર્વં લબ્ધ્વા તાં ગિરિજામુમામ્

પછી મહાદેવ પ્રસન્ન થઈને તને શુભ સ્થિતિ આપશે; અગાઉ જે રીતે તે ગિરિજાને, ઉમાને, વિયોગ પછી પ્રાપ્ત કર્યા હતા.

એવમુક્તો નમસ્કૃત્ય દેવદેવં શચીપતિમ્ દેવદેવાશ્રમં ગન્તું મતિં ચક્રે તયા સહ

આ રીતે સંબોધન પામી, શચીપતિ દેવને નમન કરીને, તેણે પોતાની પત્ની સાથે દેવાદિદેવના આશ્રમમાં જવાનું નક્કી કર્યું.

ગત્વા તદાશ્રયે શંભોઃ સહ રત્યા મહાબલઃ વસંતેન સહાયેન દેવં યોક્તુમના ભવત્

પછી, રતી અને વસંતના સહારે, એ મહાબળવાન શંભુના આશ્રમમાં પહોંચ્યો અને દેવને પ્રભાવિત કરવાની ઇચ્છા રાખી.

તતઃ સમ્પ્રેક્ષ્ય મદનં હસન્ દેવસ્ ત્રિયંબકઃ નયનેન તૃતીયેન સાવજ્ઞં તમ્ અવૈક્ષત

પછી, ત્ર્યંબક દેવે, મદનને જોઈને, સ્મિત સાથે ત્રીજા નેત્રથી તેને અવગણનાથી જોયો.

તતો ઽસ્ય નેત્રજો વહ્નિર્ મદનં પાર્શ્વતઃ સ્થિતમ્ અદહત્તત્ક્ષણાદેવ લલાપ કરુણં રતિઃ

પછી એના ત્રીજા નેત્રમાંથી અગ્નિ નીકળી, નજીક ઊભેલા મદનને તત્કાળ ભસ્મ કરી નાખ્યો; રતીએ દુઃખથી રડવાનું શરૂ કર્યું.

રત્યાઃ પ્રલાપમાકર્ણ્ય દેવદેવો વૃષધ્વજઃ કૃપયા પરયા પ્રાહ કામપત્નીં નિરીક્ષ્ય ચ

રતીના દુઃખભર્યા વિલાપ સાંભળીને, વૃષભધ્વજ દેવે, કામદેવની પત્ની પર દયાથી નજર કરીને, તેને સાંત્વના આપી.

અમૂર્તો ઽપિ ધ્રુવં ભદ્રે કાર્યં સર્વં પતિસ્તવ રતિકાલે ધ્રુવે ભદ્રે કરિષ્યતિ ન સંશયઃ

હે કલ્યાણી, તારો પતિ અમૂર્ત રૂપે હોવા છતાં, મિલન સમયે તે બધું કાર્ય નિશ્ચિતપણે પૂર્ણ કરશે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.

યદા વિષ્ણુશ્ ચ ભવિતા વાસુદેવો મહાયશાઃ શાપાદ્ભૃગોર્મહાતેજાઃ સર્વલોકહિતાય વૈ

જ્યારે વિષ્ણુ, ભૃગુના શાપથી મહાતેજસ્વી અને સર્વલોકહિત માટે પ્રસિદ્ધ વાસુદેવ બનશે,

તદા તસ્ય સુતો યશ્ ચ સ પતિસ્તે ભવિષ્યતિ સા પ્રણમ્ય તદા રુદ્રં કામપત્ની શુચિસ્મિતા

ત્યારે, કામદેવની પત્ની, શુદ્ધ સ્મિતવાળી, જેનો પુત્ર અને જેનો પતિ બનવાનો છે, તેણે રુદ્રને નમન કર્યું.

જગામ મદનં લબ્ધ્વા વસંતેન સમન્વિતા

પછી, કામદેવને મળીને, વસંત સાથે તે ત્યાંથી ચાલી ગઈ.

તપસા ચ મહાદેવ્યાઃ પાર્વત્યા વૃષભધ્વજ પ્રીતિશ્ ચ ભગવાઞ્છર્વો વચનાદ્બ્રહ્મણસ્તદા

પર્વતીના તપથી, વૃષભધ્વજ, મહાદેવ પ્રસન્ન થયા, જેમ બ્રહ્માએ કહ્યું હતું.

હિતાય ચાશ્રમાણાં ચ ક્રીડાર્થં ભગવાન્ભવઃ તદા હૈમવતીં દેવીમ્ ઉપયેમે યથાવિધિ

આશ્રમોના કલ્યાણ અને રમણ માટે, ભગવાન ભવએ પછી હિમવતી દેવીને યોગ્ય વિધિથી લગ્ન કર્યા.