લિઙ્ગપુરાણમ્

તં દૃષ્ટ્વા સંસ્થિતં દેવમ્ અર્ધનારીશ્વરં પ્રભુમ્ તુષ્ટાવ વાગ્ભિર્ ઇષ્ટાભિર્ વરદં વારિજોદ્ભવઃ

અર્ધનારીશ્વર ભગવાનને ત્યાં ઊભેલા જોઈ, કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માએ મનગમતા શબ્દોથી તેમને વરદાન આપનાર તરીકે સ્તુતિ કરી.

વિભજસ્વેતિ વિશ્વેશં વિશ્વાત્માનમજો વિભુઃ સસર્જ દેવીં વામાઙ્ગાત્ પત્નીં ચૈવાત્મનઃ સમામ્

અજ અને સર્વવ્યાપક ભગવાને કહ્યું, 'તમે પોતે વિભાજિત થાઓ'; અને પોતાના ડાબા ભાગમાંથી સમાન પત્ની દેવીની સર્જના કરી.

શ્રદ્ધા હ્યસ્ય શુભા પત્ની તતઃ પુંસઃ પુરાતની સૈવાજ્ઞયા વિભોર્દેવી દક્ષપુત્રી બભૂવ હ

શ્રદ્ધા એ તેમની શુભ પત્ની હતી, જે પ્રાચીનકાળથી પુરુષની સાથી હતી; ભગવાનની આજ્ઞાથી એ દેવી દક્ષની પુત્રી બની.

સતીસંજ્ઞા તદા સા વૈ રુદ્રમેવાશ્રિતા પતિમ્ દક્ષં વિનિન્દ્ય કાલેન દેવી મૈના હ્યભૂત્પુનઃ

પછી એ સતી નામે જાણી, રુદ્રને જ પતિ તરીકે સ્વીકાર્યા; દક્ષની નિંદા કર્યા પછી, સમય જતાં, એ દેવી ફરીથી મૈનાની પુત્રી બની.

નારદસ્યૈવ દક્ષો ઽપિ શાપાદેવં વિનિન્દ્ય ચ અવજ્ઞાદુર્મદો દક્ષો દેવદેવમુમાપતિમ્

નારદના શાપથી દક્ષે પણ, અહંકાર અને અવમાનનાથી, દેવી ઉમાના પતિ દેવાદેવની નિંદા અને અવગણના કરી.

અનાદૃત્ય કૃતિં જ્ઞાત્વા સતી દક્ષેણ તત્ક્ષણાત્ ભસ્મીકૃત્વાત્મનો દેહં યોગમાર્ગેણ સા પુનઃ

દક્ષની અવગણના જાણતાં, સતી એ ક્ષણે જ યોગમાર્ગે પોતાના શરીરને ભસ્મ કરી દીધું.

બભૂવ પાર્વતી દેવી તપસા ચ ગિરેઃ પ્રભોઃ જ્ઞાત્વૈતદ્ભગવાન્ ભર્ગો દદાહ રુષિતઃ પ્રભુઃ

પછી એ દેવી પર્વતરાજના તપથી પાર્વતી બની; આ જાણીને, ભગવંત ભર્ગે ક્રોધથી યજ્ઞને ભસ્મ કરી નાખ્યો.

દક્ષસ્ય વિપુલં યજ્ઞં ચ્યાવનેર્ વચનાદપિ ચ્યવનસ્ય સુતો ધીમાન્ દધીચ ઇતિ વિશ્રુતઃ

ચ્યવનના વચનથી દક્ષનો વિશાળ યજ્ઞ નાશ પામ્યો; ચ્યવનનો વિદ્વાન પુત્ર દધીચિ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો.

વિજિત્ય વિષ્ણું સમરે પ્રસાદાત્ ત્ર્યંબકસ્ય ચ વિષ્ણુના લોકપાલાંશ્ ચ શશાપ ચ મુનીશ્વરઃ

ત્ર્યંબકની કૃપાથી યુદ્ધમાં વિષ્ણુને જીત્યા પછી, મુનિશ્રેષ્ઠે વિષ્ણુ અને લોકપાલોને શાપ આપ્યો.

રુદ્રસ્ય ક્રોધજેનૈવ વહ્નિના હવિષા સુરાઃ વિનાશો વૈ ક્ષણાદેવ માયયા શઙ્કરસ્ય વૈ

રુદ્રના ક્રોધથી ઉત્પન્ન અગ્નિ અને હવનના કારણે, શંકરની માયાથી દેવતાઓ ક્ષણમાં નાશ પામ્યા.

વિજિત્ય વિષ્ણુના સાર્ધં ભગવાન્પરમેશ્વરઃ સર્વાન્દધીચવચનાત્ કથં ભેજે મહેશ્વરઃ

વિષ્ણુ સાથે મળીને જીત્યા પછી, દધીચિના વચનથી પરમેશ્વરે મહેશ્વર તરીકે કેવી રીતે વર્તન કર્યું?

દક્ષયજ્ઞે સુવિપુલે દેવાન્ વિષ્ણુપુરોગમાન્ દદાહ ભગવાન્ રુદ્રઃ સર્વાન્ મુનિગણાન્ અપિ

દક્ષના મહાયજ્ઞમાં, ભગવાન રુદ્રે વિષ્ણુ સહિત બધા દેવતાઓ અને બધા મુનિગણોને ભસ્મ કરી નાખ્યા.

ભદ્રો નામ ગણસ્તેન પ્રેષિતઃ પરમેષ્ઠિના વિપ્રયોગેન દેવ્યા વૈ દુઃસહેનૈવ સુવ્રતાઃ

દેવીથી અસહ્ય વિયોગને કારણે, પરમેશ્વરે ભદ્ર નામનો ગણ મોકલ્યો, હે ધીરજવાળા લોકો.

સો ઽસૃજદ્ વીરભદ્રશ્ ચ ગણેશાન્રોમજાઞ્છુભાન્ ગણેશ્વરૈઃ સમારુહ્ય રથં ભદ્રઃ પ્રતાપવાન્

તેમણે વીરભદ્ર અને પોતાના વાળમાંથી ઉત્પન્ન શુભ ગણેશ્વરોની રચના કરી; ભદ્ર, પરાક્રમી, ગણપતિઓ સાથે રથ પર ચડ્યા.

ગન્તું ચક્રે મતિં યસ્ય સારથિર્ભગવાનજઃ ગણેશ્વરાશ્ ચ તે સર્વે વિવિધાયુધપાણયઃ

જેનાં રથસ્વામી ભગવાન અજ હતા, એ જવા માટે મનમાં નક્કી કર્યું; અને બધા ગણપતિઓ વિવિધ શસ્ત્રો લઈને સાથે ગયા.

વિમાનૈર્વિશ્વતો ભદ્રૈસ્ તમન્વયુરથો સુરાઃ હિમવચ્છિખરે રમ્યે હેમશૃઙ્ગે સુશોભને

દેવતાઓ સર્વ દિશામાં શુભ વિમાનોથી તેની પાછળ ગયા, અને હિમાલયના સુંદર શિખર પર આવેલા તેજસ્વી અને સુહાવના સોનાના શિખર સુધી પહોંચ્યા.

યજ્ઞવાટસ્ તથા તસ્ય ગઙ્ગાદ્વારસમીપતઃ તદ્દેશે ચૈવ વિખ્યાતં શુભં કનખલં દ્વિજાઃ

ત્યાં, ગંગાના દ્વાર નજીક, યજ્ઞશાળા હતી; અને એ પ્રદેશમાં, હે દ્વિજો, પ્રસિદ્ધ અને પવિત્ર કનખલ હતું.

દગ્ધું વૈ પ્રેષિતશ્ચાસૌ ભગવાન્ પરમેષ્ઠિના તદોત્પાતો બભૂવાથ લોકાનાં ભયશંસનઃ

પછી પરમેશ્વરે મોકલેલા એ ભગવાને યજ્ઞ દહન કરવા માટે મોકલવામાં આવ્યા; ત્યારે ભયજનક અપશકુન ઊભો થયો, જે સર્વ લોકોએ ડર અનુભવ્યો.

પર્વતાશ્ ચ વ્યશીર્યન્ત પ્રચકમ્પે વસુંધરા મરુતશ્ ચાપ્ય્ અઘૂર્ણન્ત ચુક્ષુભે મકરાલયઃ

પર્વતો તૂટી પડ્યા, ધરતી ધ્રુજી ઉઠી, પવન જોરથી ફૂંકાવા લાગ્યા અને સાગરનું સ્થાન પણ ઉથલપાથલ થયું.

અગ્નયો નૈવ દીપ્યન્તિ ન ચ દીપ્યતિ ભાસ્કરઃ ગ્રહાશ્ ચ ન પ્રકાશ્યન્તે ન દેવા ન ચ દાનવાઃ

અગ્નિ જ્વલ્યા નહીં, સૂર્ય પણ તેજ આપતો રહ્યો નહીં; ગ્રહો પ્રકાશિત થયા નહીં, દેવતાઓ કે દાનવો પણ દેખાયા નહીં.

તતઃ ક્ષણાત્ પ્રવિશ્યૈવ યજ્ઞવાટં મહાત્મનઃ રોમજૈઃ સહિતો ભદ્રઃ કાલાગ્નિરિવચાપરઃ

પછી એક પળમાં, ભદ્ર ભગવાન ભૈરવગણો સાથે મહાત્માના યજ્ઞવાટમાં પ્રવેશ્યા, જાણે કોઈ બીજું જ પ્રલયાગ્નિ આવી ગયું હોય.

ઉવાચ ભદ્રો ભગવાન્ દક્ષં ચામિતતેજસમ્ સંપર્કાદેવ દક્ષાદ્ય મુનીન્દેવાન્ પિનાકિના

ભદ્ર ભગવાને અપરંપાર તેજવાળા દક્ષને કહ્યું: 'પિનાકધારીના સ્પર્શથી, હે દક્ષ, તું, મુનિગણ અને દેવતાઓ—'

દગ્ધું સંપ્રેષિતશ્ ચાહં ભવન્તં સમુનીશ્વરૈઃ ઇત્યુક્ત્વા યજ્ઞશાલાં તાં દદાહ ગણપુઙ્ગવઃ

'મારે તને અને મુનિશ્વરોને દહન કરવા મોકલવામાં આવ્યો છું.' એવું કહીને, ગણોના મુખ્યે એ યજ્ઞશાળાને બળાવી દીધી.

ગણેશ્વરાશ્ ચ સંક્રુદ્ધા યૂપાનુત્પાટ્ય ચિક્ષિપુઃ પ્રસ્તોત્રા સહ હોત્રા ચ દગ્ધં ચૈવ ગણેશ્વરૈઃ

ગણપતિઓ ક્રોધિત થઈ, યજ્ઞના યૂપો ઉખાડી ફેંકી દીધા; પ્રસ્તોતાઓ અને હોતાઓને પણ ગણપતિઓએ દહન કરી નાખ્યા.

ગૃહીત્વા ગણપાઃ સર્વાન્ ગઙ્ગાસ્રોતસિ ચિક્ષિપુઃ વીરભદ્રો મહાતેજાઃ શક્રસ્યોદ્યચ્છતઃ કરમ્

ગણોએ બધાને પકડીને ગંગાની ધારામાં ફેંકી દીધા; મહાતેજસ્વી વીરભદ્રએ ઇન્દ્રના ઉંચકાયેલા હાથને પકડી લીધો.

વ્યષ્ટમ્ભયદ્ અદીનાત્મા તથાન્યેષાં દિવૌકસામ્ ભગસ્ય નેત્રે ચોત્પાટ્ય કરજાગ્રેણ લીલયા

એ નિર્ભયે એ હાથને અટકાવી દીધો, અને અન્ય દેવતાઓના પણ; પછી ભગાના આંખોને આંગળીઓના ટોચથી રમતમાં કાઢી નાખી.

નિહત્ય મુષ્ટિના દન્તાન્ પૂષ્ણશ્ચૈવં ન્યપાતયત્ તથા ચન્દ્રમસં દેવં પાદાઙ્ગુષ્ઠેન લીલયા

પછી મુઠીથી પૂષણના દાંત તોડી નાખ્યા અને એ જ રીતે પગના અંગૂઠાથી ચંદ્રદેવને પણ રમતમાં નીચે પાડી દીધા.

ઘર્ષયામાસ ભગવાન્ વીરભદ્રઃ પ્રતાપવાન્ ચિછેદ ચ શિરસ્તસ્ય શક્રસ્ય ભગવાન્પ્રભોઃ

વીરભદ્ર ભગવાને તેને ઘસવા લાગ્યા અને પછી શસ્ત્રથી એ મહાન ઇન્દ્રનું માથું કપાઈ નાખ્યું.

વહ્નેર્હસ્તદ્વયં છિત્ત્વા જિહ્વામુત્પાટ્ય લીલયા જઘાન મૂર્ધ્નિ પાદેન વીરભદ્રો મહાબલઃ

અગ્નિના બંને હાથ કાપી નાખ્યા, જીભ પણ રમતમાં ખેંચી કાઢી; મહાબલવાન વીરભદ્રએ પગથી તેના માથા પર પ્રહાર કર્યો.