લિઙ્ગપુરાણમ્

અકાલિકે ત્વધર્મે ચ અનર્થે વારિસૂદન એવમુક્ત્વા દદૌ ચક્રં સૂર્યાયુતસમપ્રભમ્

જ્યારે સમય યોગ્ય ન હોય, અધર્મ હોય કે કોઈ મોટી મુશ્કેલી હોય, હે શત્રુઓના સંહારક, એમ કહીને તેમણે દસ હજાર સૂર્ય જેટલું તેજસ્વી ચક્ર આપ્યું.

નેત્રં ચ નેતા જગતાં પ્રભુર્વૈ પદ્મસન્નિભમ્ તદાપ્રભૃતિ તં પ્રાહુઃ પદ્માક્ષમિતિ સુવ્રતમ્

જગતના નેતા ભગવાને કમળ જેવું નેત્ર પણ આપ્યું; ત્યારથી, સુવ્રત, તેમને 'પદ્મનેત્ર' કહેવાય છે.

દત્ત્વૈનં નયનં ચક્રં વિષ્ણવે નીલલોહિતઃ પસ્પર્શ ચ કરાભ્યાં વૈ સુશુભાભ્યામુવાચ હ

નીલલોહિત ભગવાને વિષ્ણુને નેત્ર અને ચક્ર આપ્યા પછી પોતાની સુંદર હાથે સ્પર્શ કર્યો અને કહ્યું.

વરદો ઽહં વરશ્રેષ્ઠ વરાન્વરય ચેપ્સિતાન્ ભક્ત્યા વશીકૃતો નૂનં ત્વયાહં પુરુષોત્તમ

હું વરદાન આપનાર છું, શ્રેષ્ઠ વર માંગજે; તારી ભક્તિથી, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, હું તારા દ્વારા સાચે જ જીતાઈ ગયો છું.

ઇત્યુક્તો દેવદેવેન દેવદેવં પ્રણમ્ય તમ્ ત્વયિ ભક્તિર્મહાદેવ પ્રસીદ વરમુત્તમમ્

દેવોના દેવએ આમ કહ્યું ત્યારે, વિષ્ણુએ તેમને વંદન કરીને કહ્યું: 'મહાદેવ, તારી ભક્તિ મને મળે—મને શ્રેષ્ઠ વરદાન આપ.'

નાન્યમિચ્છામિ ભક્તાનામ્ આર્તયો નાસ્તિ યત્પ્રભો તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય દયાવાન્ સુતરાં ભવઃ

મને બીજું કંઈ જોઈએ નહીં; તારા ભક્તોને, હે પ્રભુ, ક્યારેય દુઃખ થતું નથી. આ શબ્દો સાંભળી ભગવાન ખૂબ દયાળુ થયા.

પસ્પર્શ ચ દદૌ તસ્મૈ શ્રદ્ધાં શીતાંશુભૂષણઃ પ્રાહ ચૈવં મહાદેવઃ પરમાત્માનમચ્યુતમ્

શીતળ ચંદ્રથી શોભતા ભગવાને સ્પર્શ કરીને તેમને શ્રદ્ધા આપી; અને મહાદેવે અચ્યૂત પરમાત્માને એમ કહ્યું.

મયિ ભક્તશ્ ચ વન્દ્યશ્ ચ પૂજ્યશ્ચૈવ સુરાસુરૈઃ ભવિષ્યસિ ન સંદેહો મત્પ્રસાદાત્સુરોત્તમ

મારા આશીર્વાદથી તું મારા ભક્ત, વંદનીય અને દેવ-દાનવો દ્વારા પૂજ્ય બનશે, હે શ્રેષ્ઠ દેવ—આમાં કોઈ શંકા નથી.

યદા સતી દક્ષપુત્રી વિનિન્દ્યૈવ સુલોચના માતરં પિતરં દક્ષં ભવિષ્યતિ સુરેશ્વરી

જ્યારે સતી, દક્ષની પુત્રી, સુંદર નેત્રવાળી, પોતાની માતા અને પિતા દક્ષનું અપમાન કરશે, ત્યારે તે દેવતાઓની રાણી બનશે.

દિવ્યા હૈમવતી વિષ્ણો તદા ત્વમપિ સુવ્રત ભગિનીં તવ કલ્યાણીં દેવીં હૈમવતીમુમામ્

હે સુવ્રત, ત્યારે હિમાલયની દીકરી, તારી શુભ બહેન દેવી ઉમા પણ તારી થશે, હે વિષ્ણુ.

નિયોગાદ્ બ્રહ્મણઃ સાધ્વીં પ્રદાસ્યસિ મમૈવ તામ્ મત્સંબન્ધી ચ લોકાનાં મધ્યે પૂજ્યો ભવિષ્યસિ

બ્રહ્માના આદેશથી, તું એ સતીને મને આપશે; અને મને સંબંધિત થઈને, તું બધાં લોકોએ માન્ય બનશે.

માં દિવ્યેન ચ ભાવેન તદાપ્રભૃતિ શઙ્કરમ્ દ્રક્ષ્યસે ચ પ્રસન્નેન મિત્રભૂતમિવાત્મના

ત્યાંથી, તું મને, શંકરને, દિવ્ય સ્વરૂપે, પ્રસન્ન અને પોતાનાં મિત્ર જેવો જોઈશ.

ઇત્યુક્ત્વાન્તર્દધે રુદ્રો ભગવાન્નીલલોહિતઃ જનાર્દનો ઽપિ ભગવાન્ દેવાનામપિ સંનિધૌ

આ રીતે કહ્યા પછી, નીલલોહિત ભગવાન રુદ્ર અદૃશ્ય થયા; અને ભગવાન જનાર્દન પણ દેવતાઓની હાજરીમાં હતા.

અયાચત મહાદેવં બ્રહ્માણં મુનિભિઃ સમમ્ મયા પ્રોક્તં સ્તવં દિવ્યં પદ્મયોને સુશોભનમ્

મુનિઓ સાથે મળીને, તેણે મહાદેવ બ્રહ્માને કમળથી જન્મેલા માટે જે સુંદર સ્તોત્ર મેં કહ્યું છે, તે માંગ્યું.

યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ શ્રાવયેદ્વા દ્વિજોત્તમાન્ પ્રતિનામ્નિ હિરણ્યસ્ય તત્ તસ્ય ફલમ્ આપ્નુયાત્

જે કોઈ આનું પાઠ કરે, સાંભળે અથવા શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને સંભળાવે, તેને દરેક નામ માટે સોનાની ફળપ્રાપ્તિ થાય છે.

અશ્વમેધસહસ્રેણ ફલં ભવતિ તસ્ય વૈ ઘૃતાદ્યૈઃ સ્નાપયેદ્રુદ્રં સ્થાલ્યા વૈ કલશૈઃ શુભૈઃ

તેને હજાર અશ્વમેધ યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે; અને જો તે શુદ્ધ વાસણ કે કલશમાં ઘી વગેરેથી રુદ્રને અભિષેક કરે,

નામ્નાં સહસ્રેણાનેન શ્રદ્ધયા શિવમીશ્વરમ્ સો ઽપિ યજ્ઞસહસ્રસ્ય ફલં લબ્ધ્વાસુરેશ્વરૈઃ

આ હજાર નામથી શ્રદ્ધાપૂર્વક શિવની પૂજા કરવાથી, તે પણ અસુરોના રાજાઓ જેવી યજ્ઞસમાન ફળ પામે છે.

પૂજ્યો ભવતિ રુદ્રસ્ય પ્રીતિર્ભવતિ તસ્ય વૈ તથાસ્ત્વિતિ તથા પ્રાહ પદ્મયોનેર્જનાર્દનમ્

તે રુદ્રના પૂજ્ય બને છે અને તેની કૃપા પ્રાપ્ત કરે છે; આ રીતે કમળયોનિએ જનાર્દનને કહ્યું.

જગ્મતુઃ પ્રણિપત્યૈનં દેવદેવં જગદ્ગુરુમ્ તસ્માન્નામ્નાં સહસ્રેણ પૂજયેદ્ અનઘો દ્વિજાઃ

દેવતાદેવ, જગતગુરુને વંદન કરીને તેઓ ચાલ્યા ગયા; તેથી, હે નિર્દોષ દ્વિજો, હજાર નામોથી પૂજા કરવી જોઈએ.

જપેન્નામ્નાં સહસ્રં ચ સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

જે વ્યક્તિ હજાર નામોનું જપ કરે છે, તે સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામે છે.

સંભવઃ સૂચિતો દેવ્યાસ્ ત્વયા સૂત મહામતે સવિસ્તરં વદસ્વાદ્ય સતીત્વે ચ યથાતથમ્

હે વિદ્વાન સૂતજી, તું દેવીના જન્મની વાત સંકેતરૂપે કહી છે; હવે સતી રૂપે જે રીતે થયું તે વિગતે અને સાચું કહો.

મેનાજત્વં મહાદેવ્યા દક્ષયજ્ઞવિમર્દનમ્ વિષ્ણુના ચ કથં દત્તા દેવદેવાય શંભવે

મેનાએ કેવી રીતે મહાદેવી રૂપ ધારણ કર્યો? દક્ષના યજ્ઞનો વિનાશ કેવી રીતે થયો? અને વિષ્ણુએ દેવીને દેવોના દેવ શંભુને કેવી રીતે આપ્યા?

કલ્યાણં વા કથં તસ્ય વક્તુમર્હસિ સાંપ્રતમ્ તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા સૂતઃ પૌરાણિકોત્તમઃ

તેની શુભતા કેવી રીતે આવી? હવે તું એ વાત કહો. એમ તેઓએ પૂછ્યું ત્યારે શ્રેષ્ઠ પુરાણકથાકાર સૂતાએ,

સંભવં ચ મહાદેવ્યાઃ પ્રાહ તેષાં મહાત્મનામ્ બ્રહ્મણા કથિતં પૂર્વં દણ્ડિને તત્ સુવિસ્તરમ્

મહાન આત્માઓને મહાદેવીના જન્મની વાત, જે પહેલાં બ્રહ્માએ દંડિને વિગતે કહી હતી, તે વર્ણવી.

યુષ્માભિર્ વૈ કુમારાય તેન વ્યાસાય ધીમતે તસ્માદહમુપશ્રુત્ય પ્રવદામિ સુવિસ્તરમ્

પછી તમે તે કુમારને અને કુમારે વિદ્વાન વ્યાસને કહ્યું; તેથી મેં સાંભળી છે, હવે હું એ વિગતે કહું છું.

વચનાદ્વો મહાભાગાઃ પ્રણમ્યોમાં તથા ભવમ્ સા ભગાખ્યા જગદ્ધાત્રી લિઙ્ગમૂર્તેસ્ત્રિવેદિકા

તમારા આદેશથી, હે મહાભાગ્યશાળી, હું ઉમા અને ભવને વંદન કરું છું; એ જગતને પોષતી ભગા કહેવાય છે અને લિંગરૂપની ત્રિવેદી છે.

લિઙ્ગસ્તુ ભગવાન્દ્વાભ્યાં જગત્સૃષ્ટિર્દ્વિજોત્તમાઃ લિઙ્ગમૂર્તિઃ શિવો જ્યોતિસ્ તમસશ્ચોપરિ સ્થિતઃ

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, ભગવાન લિંગ અને એ બંનેથી જગતની સર્જના થાય છે; લિંગરૂપ શિવ અંધકાર ઉપર પ્રકાશરૂપે છે.

લિઙ્ગવેદિસમાયોગાદ્ અર્ધનારીશ્વરોભવત્ બ્રહ્માણં વિદધે દેવમ્ અગ્રે પુત્રં ચતુર્મુખમ્

લિંગ અને વેદિનું મિલન થતાં અર્ધનારીશ્વર પ્રગટ થયા; તેમણે સૌપ્રથમ પોતાના ચારમુખવાળા પુત્ર બ્રહ્માને ઉત્પન્ન કર્યો.

પ્રાહિણોતિ સ્મ તસ્યૈવ જ્ઞાનં જ્ઞાનમયો હરઃ વિશ્વાધિકો ઽસૌ ભગવાન્ અર્ધનારીશ્વરો વિભુઃ

જ્ઞાનમય હરીએ બ્રહ્માને જ્ઞાન આપ્યું; એ સર્વવ્યાપક, અર્ધનારીશ્વર ભગવાન આખા જગતને અતિક્રમી જાય છે.