લિઙ્ગપુરાણમ્

નિર્લેપો નિષ્પ્રપઞ્ચાત્મા નિર્વ્યગ્રો વ્યગ્રનાશનઃ સ્તવ્યસ્તવપ્રિયઃ સ્તોતા વ્યાસમૂર્તિરનાકુલઃ

દોષરહિત, જગતથી પર છે, ચિંતામુક્ત, ચંચળતાનો નાશક, સ્તુતિયોગ્ય, સ્તુતિપ્રિય, પોતે પણ સ્તુતિ કરે છે, વ્યાસરૂપ અને અશાંતિથી દુર છે.

નિરવદ્યપદોપાયો વિદ્યારાશિરવિક્રમઃ પ્રશાન્તબુદ્ધિરક્ષુદ્રઃ ક્ષુદ્રહા નિત્યસુન્દરઃ

નિર્વિકાર સિદ્ધિ સુધી પહોંચવાનો માર્ગ, જ્ઞાનનો ખજાનો, અડગ પરાક્રમી, શાંત ચિત્તવાળા, નાનાપણાથી દુર, નાનાપણાનો નાશક અને સદા સુંદર છે.

ધૈર્યાગ્ર્યધુર્યો ધાત્રીશઃ શાકલ્યઃ શર્વરીપતિઃ પરમાર્થગુરુર્ દૃષ્ટિર્ ગુરુર્ આશ્રિતવત્સલઃ

ધૈર્યમાં સર્વોપરી, પૃથ્વીના સ્વામી, વિભાજનના અધિપતિ, રાત્રિના સ્વામી, પરમાર્થના ગુરુ, દૃષ્ટિરૂપ, ગુરુ અને આશ્રય લેનાર પર પ્રેમ કરનાર છે.

રસો રસજ્ઞઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વસત્ત્વાવલંબનઃ એવં નામ્નાં સહસ્રેણ તુષ્ટાવ વૃષભધ્વજમ્

રસરૂપ, રસને જાણનાર, સર્વજ્ઞ, સર્વે જીવનો આધાર; એમ હજારો નામોથી વૃષભધ્વજની સ્તુતિ કરી.

સ્નાપયામાસ ચ વિભુઃ પૂજયામાસ પઙ્કજૈઃ પરીક્ષાર્થં હરેઃ પૂજાકમલેષુ મહેશ્વરઃ

વિભુએ તેમને સ્નાન કરાવ્યા અને કમળોથી પૂજા કરી; હરિની પરીક્ષા માટે મહેશ્વરનું કમળોથી પૂજન કર્યું.

ગોપયામાસ કમલં તદૈકં ભુવનેશ્વરઃ હૃતપુષ્પો હરિસ્તત્ર કિમિદં ત્વભ્યચિન્તયત્

ભુવનેશ્વરે એક કમળ છુપાવી દીધું; એક ફૂલ ઓછું થતાં હરિએ આશ્ચર્યથી વિચાર્યું: 'આ શું છે?'

જ્ઞાત્વા સ્વનેત્રમુદ્ધૃત્ય સર્વસત્ત્વાવલમ્બનમ્ પૂજયામાસ ભાવેન નામ્ના તેન જગદ્ગુરુમ્

બધું જાણીને, પોતાના નેત્રને કાઢી, સર્વે જીવનો આધાર એવા જગદગુરુને ભક્તિપૂર્વક અને એ નામથી પૂજ્યા.

તતસ્તત્ર વિભુર્દૃષ્ટ્વા તથાભૂતં હરો હરિમ્ તસ્માદવતતારાશુ મણ્ડલાત્પાવકસ્ય ચ

પછી, હરિને આવું કરતા જોઈ, મહાન હરાએ તરત જ અગ્નિના મંડળમાંથી અવતરણ કર્યું.

કોટિભાસ્કરસંકાશં જટામુકુટમણ્ડિતમ્ જ્વાલામાલાવૃતં દિવ્યં તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રં ભયઙ્કરમ્

કરોડો સૂર્ય જેવું તેજસ્વી, જટાવાળું અને મુગટથી શોભિત, જ્વાળાઓની માળાથી ઘેરાયેલું, દિવ્ય, તીક્ષ્ણ દાંતવાળું અને ભયાનક રૂપ ધરાવતું હતું.

શૂલટઙ્કગદાચક્રકુન્તપાશધરં હરમ્ વરાદભયહસ્તં ચ દ્વીપિચર્મોત્તરીયકમ્

શૂળ, ગદા, મેસ, ચક્ર, ભાલા અને પાશ ધારણ કરનાર હર, આશીર્વાદ અને નિર્ભયતા આપતી હથેળીઓ ધરાવતો અને વાઘની ચામડી પહેરેલી.

ઇત્થંભૂતં તદા દૃષ્ટ્વા ભવં ભસ્મવિભૂષિતમ્ હૃષ્ટો નમશ્ચકારાશુ દેવદેવં જનાર્દનઃ

એ રીતે ભસ્મથી અંકિત ભવને જોઈ, જનાર્દને આનંદથી તરત જ દેવોના દેવને નમસ્કાર કર્યો.

દુદ્રુવુસ્તં પરિક્રમ્ય સેન્દ્રા દેવાસ્ત્રિલોચનમ્ ચચાલ બ્રહ્મભુવનં ચકમ્પે ચ વસુંધરા

ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓએ ત્રિનેત્રધારી ભગવાનની પરિક્રમા કરીને ત્યાંથી ભાગી ગયા; બ્રહ્માજીનું લોક કંપી ઉઠ્યું અને ધરતી પણ ધ્રુજી ઉઠી.

દદાહ તેજસ્તચ્છંભોઃ પ્રાન્તં વૈ શતયોજનમ્ અધસ્તાચ્ચોર્ધ્વતશ્ચૈવ હાહેત્યકૃત ભૂતલે

શંભુના તેજે નીચે અને ઉપર, દિશા દિશામાં સો યોજન સુધી બધું બળી ઉઠ્યું; ધરા પર 'હાય! હાય!'ના રડારા પડવા લાગ્યા.

તદા પ્રાહ મહાદેવઃ પ્રહસન્નિવ શઙ્કરઃ સમ્પ્રેક્ષ્ય પ્રણયાદ્વિષ્ણું કૃતાઞ્જલિપુટં સ્થિતમ્

પછી મહાદેવ શંકર ભગવાને હળવી સ્મિત સાથે, પ્રણયપૂર્વક, હાથ જોડીને ઊભેલા વિષ્ણુજીને જોઈને કહ્યું.

જ્ઞાતં મયેદમધુના દેવકાર્યં જનાર્દન સુદર્શનાખ્યં ચક્રં ચ દદામિ તવ શોભનમ્

હવે હું આ દૈવી કાર્યને સમજી ગયો છું, જનાર્દન; તને સુંદર સુદર્શન નામનું ચક્ર આપું છું.

યદ્રૂપં ભવતા દૃષ્ટં સર્વલોકભયંકરમ્ હિતાય તવ યત્નેન તવ ભાવાય સુવ્રત

જે રૂપે તું જોયું, જે સર્વ લોકને ડરાવનારું છે, એ તારા કલ્યાણ માટે અને તારી જ ભક્તિ માટે પ્રગટ્યું છે, સુવ્રત.

શાન્તં રણાજિરે વિષ્ણો દેવાનાં દુઃખસાધનમ્ શાન્તસ્ય ચાસ્ત્રં શાન્તઃ સ્યાચ્ છાન્તેનાસ્ત્રેણ કિં ફલમ્

યુદ્ધમાં શાંતિ રાખવી, હે વિષ્ણુ, દેવતાઓ માટે દુઃખનું કારણ બને છે; શાંત મનવાળા માટે શસ્ત્ર પણ શાંત જ હોય છે—શાંત શસ્ત્રથી શું લાભ?

શાન્તસ્ય સમરે ચાસ્ત્રં શાન્તિરેવ તપસ્વિનામ્ યોદ્ધુઃ શાન્ત્યા બલચ્છેદઃ પરસ્ય બલવૃદ્ધિદઃ

યુદ્ધમાં શાંતિ જ તપસ્વીઓનું શસ્ત્ર છે; શાંતિથી જ તપસ્વી બળવાન બને છે; યોદ્ધા શાંતિથી દુશ્મનનું બળ ઘટાડી પોતાનું બળ વધારી શકે છે.

દેવૈરશાન્તૈર્યદ્રૂપં મદીયં ભાવયાવ્યયમ્ કિમાયુધેન કાર્યં વૈ યોદ્ધું દેવારિસૂદન

જ્યારે દેવતાઓ અશાંત હોય ત્યારે મારા અવિનાશી સ્વરૂપનું સ્મરણ કરવું જોઈએ; હે દેવશત્રુઓના સંહારક, યુદ્ધ માટે શસ્ત્રનો શું ઉપયોગ?

ક્ષમા યુધિ ન કાર્યં વૈ યોદ્ધું દેવારિસૂદન અનાગતે વ્યતીતે ચ દૌર્બલ્યે સ્વજનોત્કરે

યુદ્ધમાં ક્ષમા રાખવી યોગ્ય નથી, હે દેવશત્રુઓના સંહારક, ભવિષ્યમાં કે ભૂતકાળમાં, પોતાની નિર્બળતા હોય કે પોતાના લોકો વચ્ચે હોવ ત્યારે પણ.

અકાલિકે ત્વધર્મે ચ અનર્થે વારિસૂદન એવમુક્ત્વા દદૌ ચક્રં સૂર્યાયુતસમપ્રભમ્

જ્યારે સમય યોગ્ય ન હોય, અધર્મ હોય કે કોઈ મોટી મુશ્કેલી હોય, હે શત્રુઓના સંહારક, એમ કહીને તેમણે દસ હજાર સૂર્ય જેટલું તેજસ્વી ચક્ર આપ્યું.

નેત્રં ચ નેતા જગતાં પ્રભુર્વૈ પદ્મસન્નિભમ્ તદાપ્રભૃતિ તં પ્રાહુઃ પદ્માક્ષમિતિ સુવ્રતમ્

જગતના નેતા ભગવાને કમળ જેવું નેત્ર પણ આપ્યું; ત્યારથી, સુવ્રત, તેમને 'પદ્મનેત્ર' કહેવાય છે.

દત્ત્વૈનં નયનં ચક્રં વિષ્ણવે નીલલોહિતઃ પસ્પર્શ ચ કરાભ્યાં વૈ સુશુભાભ્યામુવાચ હ

નીલલોહિત ભગવાને વિષ્ણુને નેત્ર અને ચક્ર આપ્યા પછી પોતાની સુંદર હાથે સ્પર્શ કર્યો અને કહ્યું.

વરદો ઽહં વરશ્રેષ્ઠ વરાન્વરય ચેપ્સિતાન્ ભક્ત્યા વશીકૃતો નૂનં ત્વયાહં પુરુષોત્તમ

હું વરદાન આપનાર છું, શ્રેષ્ઠ વર માંગજે; તારી ભક્તિથી, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, હું તારા દ્વારા સાચે જ જીતાઈ ગયો છું.

ઇત્યુક્તો દેવદેવેન દેવદેવં પ્રણમ્ય તમ્ ત્વયિ ભક્તિર્મહાદેવ પ્રસીદ વરમુત્તમમ્

દેવોના દેવએ આમ કહ્યું ત્યારે, વિષ્ણુએ તેમને વંદન કરીને કહ્યું: 'મહાદેવ, તારી ભક્તિ મને મળે—મને શ્રેષ્ઠ વરદાન આપ.'

નાન્યમિચ્છામિ ભક્તાનામ્ આર્તયો નાસ્તિ યત્પ્રભો તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય દયાવાન્ સુતરાં ભવઃ

મને બીજું કંઈ જોઈએ નહીં; તારા ભક્તોને, હે પ્રભુ, ક્યારેય દુઃખ થતું નથી. આ શબ્દો સાંભળી ભગવાન ખૂબ દયાળુ થયા.

પસ્પર્શ ચ દદૌ તસ્મૈ શ્રદ્ધાં શીતાંશુભૂષણઃ પ્રાહ ચૈવં મહાદેવઃ પરમાત્માનમચ્યુતમ્

શીતળ ચંદ્રથી શોભતા ભગવાને સ્પર્શ કરીને તેમને શ્રદ્ધા આપી; અને મહાદેવે અચ્યૂત પરમાત્માને એમ કહ્યું.

મયિ ભક્તશ્ ચ વન્દ્યશ્ ચ પૂજ્યશ્ચૈવ સુરાસુરૈઃ ભવિષ્યસિ ન સંદેહો મત્પ્રસાદાત્સુરોત્તમ

મારા આશીર્વાદથી તું મારા ભક્ત, વંદનીય અને દેવ-દાનવો દ્વારા પૂજ્ય બનશે, હે શ્રેષ્ઠ દેવ—આમાં કોઈ શંકા નથી.

યદા સતી દક્ષપુત્રી વિનિન્દ્યૈવ સુલોચના માતરં પિતરં દક્ષં ભવિષ્યતિ સુરેશ્વરી

જ્યારે સતી, દક્ષની પુત્રી, સુંદર નેત્રવાળી, પોતાની માતા અને પિતા દક્ષનું અપમાન કરશે, ત્યારે તે દેવતાઓની રાણી બનશે.