લિઙ્ગપુરાણમ્

શ્રુતિપ્રકાશઃ શ્રુતિમાન્ એકબન્ધુર્ અનેકધૃક્ શ્રીવલ્લભશિવારમ્ભઃ શાન્તભદ્રઃ સમઞ્જસઃ

વેદ પ્રકાશક, વેદધારી, એકમાત્ર મિત્ર, અનેક સ્વરૂપ ધારણ કરનારા, શ્રીના પ્રિય, શિવના આરંભ, શાંત અને શુભ, સીધા માર્ગવાળા.

ભૂશયો ભૂતિકૃદ્ભૂતિર્ ભૂષણો ભૂતવાહનઃ અકાયો ભક્તકાયસ્થઃ કાલજ્ઞાની કલાવપુઃ

પૃથ્વી પર નિવાસી, સમૃદ્ધિના સર્જક, સમૃદ્ધિ સ્વરૂપ, શોભા, ભૂતોના વહન કરનારા, નિર્દેહ, ભક્તના દેહમાં નિવાસી, સમયના જ્ઞાતા અને કળારૂપ.

સત્યવ્રતમહાત્યાગી નિષ્ઠાશાન્તિપરાયણઃ પરાર્થવૃત્તિર્ વરદો વિવિક્તઃ શ્રુતિસાગરઃ

સત્યવ્રત અને મહાત્યાગી, નિષ્ઠા અને શાંતિમાં તલીન, પરોપકારમાં પ્રવૃત્ત, વરદાન આપનારા, વિશિષ્ટ અને વેદોના મહાસાગર.

અનિર્વિણ્ણો ગુણગ્રાહી કલઙ્કાઙ્કઃ કલઙ્કહા સ્વભાવરુદ્રો મધ્યસ્થઃ શત્રુઘ્નો મધ્યનાશકઃ

જે ક્યારેય થાકતા નથી, ગુણોને ઓળખી શકે છે, દોષો હોવા છતાં દોષ દૂર કરે છે, સ્વભાવથી જ તીવ્ર છે, સર્વેમાં સમ છે, શત્રુઓનો નાશક છે અને મધ્યસ્થને પણ નષ્ટ કરે છે.

શિખણ્ડી કવચી શૂલી ચણ્ડી મુણ્ડી ચ કુણ્ડલી મેખલી કવચી ખડ્ગી માયી સંસારસારથિઃ

શિખાવાળો, કવચધારી, ત્રિશૂલધારી, ભયાનક, ખોપરીઓથી સજ્જ, કુંડળધારી, કમરપટ્ટાવાળો, કવચવાળો, ખડગધારી, માયાવાળો અને સંસારના રથનો ચાલક છે.

અમૃત્યુઃ સર્વદૃક્ સિંહસ્ તેજોરાશિર્ મહામણિઃ અસંખ્યેયો ઽપ્રમેયાત્મા વીર્યવાન્ કાર્યકોવિદઃ

જેને મૃત્યુ નથી, સર્વેને જોઈ શકે છે, સિંહ જેવો છે, તેજનો ખજાનો છે, મહાન રત્ન છે, અનંત છે, જેનું સ્વરૂપ માપી શકાય તેમ નથી, શક્તિશાળી છે અને કાર્યમાં નિષ્ણાત છે.

વેદ્યો વેદાર્થવિદ્ગોપ્તા સર્વાચારો મુનીશ્વરઃ અનુત્તમો દુરાધર્ષો મધુરઃ પ્રિયદર્શનઃ

જેનાં જાણવું શક્ય છે, જે વેદનો અર્થ જાણે અને રક્ષે છે, સર્વેમાં સારા આચરણવાળા છે, મુનિઓના સ્વામી છે, સર્વેમાં શ્રેષ્ઠ છે, અપરાજિત છે, મૃદુ છે અને સૌમ્ય રૂપવાળા છે.

સુરેશઃ શરણં સર્વઃ શબ્દબ્રહ્મ સતાં ગતિઃ કાલભક્ષઃ કલઙ્કારિઃ કઙ્કણીકૃતવાસુકિઃ

દેવતાઓના સ્વામી, સર્વેના આશ્રય, શબ્દરૂપ બ્રહ્મ, સજ્જનોના ગમ્ય, સમયને ભક્ષનારા, દોષો ઊપજાવનાર અને વાસુકીને કંકણરૂપે ધારણ કરનાર છે.

મહેષ્વાસો મહીભર્તા નિષ્કલઙ્કો વિશૃઙ્ખલઃ દ્યુમણિસ્ તરણિર્ ધન્યઃ સિદ્ધિદઃ સિદ્ધિસાધનઃ

મહાન ધનુર્ધારી, પૃથ્વીનો પોષક, નિર્દોષ, બંધનમુક્ત, તેજસ્વી રત્ન, સૂર્ય સમાન, ધન્ય, સિદ્ધિ આપનાર અને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરવાનો માર્ગ છે.

નિવૃત્તઃ સંવૃતઃ શિલ્પો વ્યૂઢોરસ્કો મહાભુજઃ એકજ્યોતિર્ નિરાતઙ્કો નરો નારાયણપ્રિયઃ

સંસારમાંથી વિમુખ, ગુપ્ત, કળામાં પારંગત, પહોળા છાતીવાળા, મહાન બાહુવાળા, એક પ્રકાશરૂપ, નિર્વિઘ્ન, માનવ સ્વરૂપ અને નારાયણના પ્રિય છે.

નિર્લેપો નિષ્પ્રપઞ્ચાત્મા નિર્વ્યગ્રો વ્યગ્રનાશનઃ સ્તવ્યસ્તવપ્રિયઃ સ્તોતા વ્યાસમૂર્તિરનાકુલઃ

દોષરહિત, જગતથી પર છે, ચિંતામુક્ત, ચંચળતાનો નાશક, સ્તુતિયોગ્ય, સ્તુતિપ્રિય, પોતે પણ સ્તુતિ કરે છે, વ્યાસરૂપ અને અશાંતિથી દુર છે.

નિરવદ્યપદોપાયો વિદ્યારાશિરવિક્રમઃ પ્રશાન્તબુદ્ધિરક્ષુદ્રઃ ક્ષુદ્રહા નિત્યસુન્દરઃ

નિર્વિકાર સિદ્ધિ સુધી પહોંચવાનો માર્ગ, જ્ઞાનનો ખજાનો, અડગ પરાક્રમી, શાંત ચિત્તવાળા, નાનાપણાથી દુર, નાનાપણાનો નાશક અને સદા સુંદર છે.

ધૈર્યાગ્ર્યધુર્યો ધાત્રીશઃ શાકલ્યઃ શર્વરીપતિઃ પરમાર્થગુરુર્ દૃષ્ટિર્ ગુરુર્ આશ્રિતવત્સલઃ

ધૈર્યમાં સર્વોપરી, પૃથ્વીના સ્વામી, વિભાજનના અધિપતિ, રાત્રિના સ્વામી, પરમાર્થના ગુરુ, દૃષ્ટિરૂપ, ગુરુ અને આશ્રય લેનાર પર પ્રેમ કરનાર છે.

રસો રસજ્ઞઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વસત્ત્વાવલંબનઃ એવં નામ્નાં સહસ્રેણ તુષ્ટાવ વૃષભધ્વજમ્

રસરૂપ, રસને જાણનાર, સર્વજ્ઞ, સર્વે જીવનો આધાર; એમ હજારો નામોથી વૃષભધ્વજની સ્તુતિ કરી.

સ્નાપયામાસ ચ વિભુઃ પૂજયામાસ પઙ્કજૈઃ પરીક્ષાર્થં હરેઃ પૂજાકમલેષુ મહેશ્વરઃ

વિભુએ તેમને સ્નાન કરાવ્યા અને કમળોથી પૂજા કરી; હરિની પરીક્ષા માટે મહેશ્વરનું કમળોથી પૂજન કર્યું.

ગોપયામાસ કમલં તદૈકં ભુવનેશ્વરઃ હૃતપુષ્પો હરિસ્તત્ર કિમિદં ત્વભ્યચિન્તયત્

ભુવનેશ્વરે એક કમળ છુપાવી દીધું; એક ફૂલ ઓછું થતાં હરિએ આશ્ચર્યથી વિચાર્યું: 'આ શું છે?'

જ્ઞાત્વા સ્વનેત્રમુદ્ધૃત્ય સર્વસત્ત્વાવલમ્બનમ્ પૂજયામાસ ભાવેન નામ્ના તેન જગદ્ગુરુમ્

બધું જાણીને, પોતાના નેત્રને કાઢી, સર્વે જીવનો આધાર એવા જગદગુરુને ભક્તિપૂર્વક અને એ નામથી પૂજ્યા.

તતસ્તત્ર વિભુર્દૃષ્ટ્વા તથાભૂતં હરો હરિમ્ તસ્માદવતતારાશુ મણ્ડલાત્પાવકસ્ય ચ

પછી, હરિને આવું કરતા જોઈ, મહાન હરાએ તરત જ અગ્નિના મંડળમાંથી અવતરણ કર્યું.

કોટિભાસ્કરસંકાશં જટામુકુટમણ્ડિતમ્ જ્વાલામાલાવૃતં દિવ્યં તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રં ભયઙ્કરમ્

કરોડો સૂર્ય જેવું તેજસ્વી, જટાવાળું અને મુગટથી શોભિત, જ્વાળાઓની માળાથી ઘેરાયેલું, દિવ્ય, તીક્ષ્ણ દાંતવાળું અને ભયાનક રૂપ ધરાવતું હતું.

શૂલટઙ્કગદાચક્રકુન્તપાશધરં હરમ્ વરાદભયહસ્તં ચ દ્વીપિચર્મોત્તરીયકમ્

શૂળ, ગદા, મેસ, ચક્ર, ભાલા અને પાશ ધારણ કરનાર હર, આશીર્વાદ અને નિર્ભયતા આપતી હથેળીઓ ધરાવતો અને વાઘની ચામડી પહેરેલી.

ઇત્થંભૂતં તદા દૃષ્ટ્વા ભવં ભસ્મવિભૂષિતમ્ હૃષ્ટો નમશ્ચકારાશુ દેવદેવં જનાર્દનઃ

એ રીતે ભસ્મથી અંકિત ભવને જોઈ, જનાર્દને આનંદથી તરત જ દેવોના દેવને નમસ્કાર કર્યો.

દુદ્રુવુસ્તં પરિક્રમ્ય સેન્દ્રા દેવાસ્ત્રિલોચનમ્ ચચાલ બ્રહ્મભુવનં ચકમ્પે ચ વસુંધરા

ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓએ ત્રિનેત્રધારી ભગવાનની પરિક્રમા કરીને ત્યાંથી ભાગી ગયા; બ્રહ્માજીનું લોક કંપી ઉઠ્યું અને ધરતી પણ ધ્રુજી ઉઠી.

દદાહ તેજસ્તચ્છંભોઃ પ્રાન્તં વૈ શતયોજનમ્ અધસ્તાચ્ચોર્ધ્વતશ્ચૈવ હાહેત્યકૃત ભૂતલે

શંભુના તેજે નીચે અને ઉપર, દિશા દિશામાં સો યોજન સુધી બધું બળી ઉઠ્યું; ધરા પર 'હાય! હાય!'ના રડારા પડવા લાગ્યા.

તદા પ્રાહ મહાદેવઃ પ્રહસન્નિવ શઙ્કરઃ સમ્પ્રેક્ષ્ય પ્રણયાદ્વિષ્ણું કૃતાઞ્જલિપુટં સ્થિતમ્

પછી મહાદેવ શંકર ભગવાને હળવી સ્મિત સાથે, પ્રણયપૂર્વક, હાથ જોડીને ઊભેલા વિષ્ણુજીને જોઈને કહ્યું.

જ્ઞાતં મયેદમધુના દેવકાર્યં જનાર્દન સુદર્શનાખ્યં ચક્રં ચ દદામિ તવ શોભનમ્

હવે હું આ દૈવી કાર્યને સમજી ગયો છું, જનાર્દન; તને સુંદર સુદર્શન નામનું ચક્ર આપું છું.

યદ્રૂપં ભવતા દૃષ્ટં સર્વલોકભયંકરમ્ હિતાય તવ યત્નેન તવ ભાવાય સુવ્રત

જે રૂપે તું જોયું, જે સર્વ લોકને ડરાવનારું છે, એ તારા કલ્યાણ માટે અને તારી જ ભક્તિ માટે પ્રગટ્યું છે, સુવ્રત.

શાન્તં રણાજિરે વિષ્ણો દેવાનાં દુઃખસાધનમ્ શાન્તસ્ય ચાસ્ત્રં શાન્તઃ સ્યાચ્ છાન્તેનાસ્ત્રેણ કિં ફલમ્

યુદ્ધમાં શાંતિ રાખવી, હે વિષ્ણુ, દેવતાઓ માટે દુઃખનું કારણ બને છે; શાંત મનવાળા માટે શસ્ત્ર પણ શાંત જ હોય છે—શાંત શસ્ત્રથી શું લાભ?

શાન્તસ્ય સમરે ચાસ્ત્રં શાન્તિરેવ તપસ્વિનામ્ યોદ્ધુઃ શાન્ત્યા બલચ્છેદઃ પરસ્ય બલવૃદ્ધિદઃ

યુદ્ધમાં શાંતિ જ તપસ્વીઓનું શસ્ત્ર છે; શાંતિથી જ તપસ્વી બળવાન બને છે; યોદ્ધા શાંતિથી દુશ્મનનું બળ ઘટાડી પોતાનું બળ વધારી શકે છે.

દેવૈરશાન્તૈર્યદ્રૂપં મદીયં ભાવયાવ્યયમ્ કિમાયુધેન કાર્યં વૈ યોદ્ધું દેવારિસૂદન

જ્યારે દેવતાઓ અશાંત હોય ત્યારે મારા અવિનાશી સ્વરૂપનું સ્મરણ કરવું જોઈએ; હે દેવશત્રુઓના સંહારક, યુદ્ધ માટે શસ્ત્રનો શું ઉપયોગ?