લિઙ્ગપુરાણમ્

વત્સાઃ કિમિતિ વૈ દેવાશ્ ચ્યુતાલઙ્કારવિક્રમાઃ સમાગતાઃ સસંતાપા વક્તુમર્હથ સુવ્રતાઃ

બાળકો, હે દેવતાઓ, તમે શા માટે અહીં આવીને દુઃખી અને શોભા-શક્તિ વિના દેખાઈ રહેલા છો? તમે તો સદાય વ્રત પાળો છો, કહો તો શું થયું છે?

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા તથાભૂતાઃ સુરોત્તમાઃ પ્રણમ્યાહુર્યથાવૃત્તં દેવદેવાય વિષ્ણવે

ભગવાન વિષ્ણુએ એમ કહ્યું સાંભળી, એ સર્વ ઉત્તમ દેવતાઓએ વંદન કરીને જે બન્યું હતું તે બધું તેમને કહી સંભળાવ્યું.

ભગવન્દેવદેવેશ વિષ્ણો જિષ્ણો જનાર્દન દાનવૈઃ પીડિતાઃ સર્વે વયં શરણમાગતાઃ

હે ભગવાન, દેવોના દેવ, વિષ્ણુ, વિજયી જનાર્દન, અમને બધાને દાનવો દ્વારા બહુ પીડા થઈ છે, તેથી અમે તમારી શરણે આવ્યા છીએ.

ત્વમેવ દેવદેવેશ ગતિર્નઃ પુરુષોત્તમ ત્વમેવ પરમાત્મા હિ ત્વં પિતા જગતામપિ

હે દેવોના સ્વામી, હે સર્વોત્તમ પુરુષ, અમારું એકમાત્ર આશ્રય તમે જ છો; તમે જ પરમાત્મા છો, તમે જ જગતના પિતા છો.

ત્વમેવ ભર્તા હર્તા ચ ભોક્તા દાતા જનાર્દન હન્તુમર્હસિ તસ્માત્ત્વં દાનવાન્દાનવાર્દન

હે જનાર્દન, તમે જ પોષક, સંહારક, ભોગવનાર અને દાતા છો. તેથી, હે દાનવોના દમનકર્તા, તમે દાનવોનો નાશ કરો.

દૈત્યાશ્ ચ વૈષ્ણવૈર્બ્રાહ્મૈ રૌદ્રૈર્યામ્યૈઃ સુદારુણૈઃ કૌબેરૈશ્ચૈવ સૌમ્યૈશ્ ચ નૈરૃત્યૈર્વારુણૈર્દૃઢૈઃ

દૈત્યોએ વૈષ્ણવ, બ્રાહ્મણ, રુદ્ર, યમ, કુબેર, સોમ, નૈૃત્ય અને વારુણ જેવી ભયાનક અને શક્તિશાળી શક્તિઓથી રક્ષા મેળવી છે.

વાયવ્યૈશ્ ચ તથાગ્નેયૈર્ ઐશાનૈર્ વાર્ષિકૈઃ શુભૈઃ સૌરૈ રૌદ્રૈસ્ તથા ભીમૈઃ કમ્પનૈર્ જૃમ્ભણૈર્ દૃઢૈઃ

અને વાયુ, અગ્નિ, ઈશાન, વર્ષા, સૂર્ય, રુદ્ર, ભીમ, કમ્પ, જૃંભણ અને અન્ય દૃઢ શક્તિઓ પણ તેમને રક્ષે છે.

અવધ્યા વરલાભાત્તે સર્વે વારિજલોચન સૂર્યમણ્ડલસમ્ભૂતં ત્વદીયં ચક્રમ્ ઉદ્યતમ્

હે કમળની આંખવાળા, તેઓ બધાએ વર્તમાન પ્રાપ્ત કરીને અજય બની ગયા છે; તમારું ચક્ર, જે સૂર્યમંડળમાંથી ઉત્પન્ન થયું છે, તે ઊંચકાયું છે.

કુણ્ઠિતં હિ દધીચેન ચ્યાવનેન જગદ્ગુરો દણ્ડં શાર્ઙ્ગં તવાસ્ત્રં ચ લબ્ધં દૈત્યૈઃ પ્રસાદતઃ

પણ દધીચિ અને ચ્યવન દ્વારા તે મલિન થયું છે, હે જગતગુરુ; તમારું દંડ, શારંગ ધનુષ્ય અને અસ્ત્ર દૈત્યોએ કૃપાથી મેળવી લીધું છે.

પુરા જલન્ધરં હન્તું નિર્મિતં ત્રિપુરારિણા રથાઙ્ગં સુશિતં ઘોરં તેન તાન્ હન્તુમ્ અર્હસિ

પહેલાં જલંધરનો વિનાશ કરવા માટે ત્રિપુરાના વિનાશક મહાદેવએ એક તીખું અને ભયાનક રથનું ચક્ર બનાવ્યું હતું; એથી જ તમે તેમને સંહારશો.

તસ્માત્તેન નિહન્તવ્યા નાન્યૈઃ શસ્ત્રશતૈરપિ તતો નિશમ્ય તેષાં વૈ વચનં વારિજેક્ષણઃ

એટલે, એ અસ્ત્ર વડે જ તેમને મારવું જોઈએ, બીજાં અનેક શસ્ત્રોથી નહીં. તેમનું વચન સાંભળી, કમળનેત્ર ભગવાન—

વાચસ્પતિમુખાનાહ સ હરિશ્ચક્રભૃત્ સ્વયમ્ ભોભો દેવા મહાદેવં સર્વૈર્ દેવૈઃ સનાતનૈઃ

હરિ, ચક્રધારી, બ્રહસ્પતિ અને અન્ય દેવતાઓને કહ્યું: 'હે દેવો, બધા શાશ્વત દેવતાઓ સાથે આપણે મહાદેવ પાસે જઈએ.'

સમ્પ્રાપ્ય સાંપ્રતં સર્વં કરિષ્યામિ દિવૌકસામ્ દેવા જલન્ધરં હન્તું નિર્મિતં હિ પુરારિણા

હવે બધું પ્રાપ્ત કરીને, હું દેવતાઓ માટે કાર્ય કરીશ. હે દેવો, જલંધરનો વિનાશ કરવા માટે ત્રિપુરાના વિનાશક મહાદેવએ અસ્ત્ર બનાવ્યું હતું.

લબ્ધ્વા રથાઙ્ગં તેનૈવ નિહત્ય ચ મહાસુરાન્ સર્વાન્ધુન્ધુમુખાન્દૈત્યાન્ અષ્ટષષ્ટિશતાન્ સુરાન્

રથનું ચક્ર મેળવી, એથી હું મહાદૈત્ય અને ધુંધુ સહિતના અઢીસઠ દૈત્ય અને તેમના સમૂહનો નાશ કરીશ.

સબાન્ધવાન્ક્ષણાદેવ યુષ્માન્ સંતારયામ્યહમ્ એવમ્ ઉક્ત્વા સુરશ્રેષ્ઠાન્ સુરશ્રેષ્ઠમનુસ્મરન્

તેમના સગાં-સંબંધીઓ સાથે, એક પળમાં હું તમને બધાને મુક્ત કરીશ. આ રીતે સર્વોત્તમ દેવોને કહી, સર્વોત્તમ દેવને સ્મરણ કર્યું.

સુરશ્રેષ્ઠસ્તદા શ્રેષ્ઠં પૂજયામાસ શઙ્કરમ્ લિઙ્ગં સ્થાપ્ય યથાન્યાયં હિમવચ્છિખરે શુભે

પછી સર્વોત્તમ દેવએ શ્રેષ્ઠ શંકરજીની પૂજા કરી, યોગ્ય વિધિથી હિમાલયની પવિત્ર ચોટી પર લિંગની સ્થાપના કરી.

મેરુપર્વતસંકાશં નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા ત્વરિતાખ્યેન રુદ્રેણ રૌદ્રેણ ચ જનાર્દનઃ

મેરુ પર્વત જેવું તે લિંગ વિશ્વકર્માએ બનાવ્યું હતું; ત્વરિત નામે જનાર્દન, રુદ્ર અને રૌદ્ર સાથે એ લિંગની સ્થાપના કરી.

સ્નાપ્ય સમ્પૂજ્ય ગન્ધાદ્યૈર્ જ્વાલાકારં મનોરમમ્ તુષ્ટાવ ચ તદા રુદ્રં સમ્પૂજ્યાગ્નૌ પ્રણમ્ય ચ

તે સમયે તેણે તેજસ્વી, જ્વાળાસમાન અને મનોહર સ્વરૂપને સ્નાન કરાવ્યું, સુગંધિત દ્રવ્યો વડે પૂજન કર્યું અને પછી અગ્નિને વંદન કરી રુદ્રની સ્તુતિ કરી.

દેવં નામ્નાં સહસ્રેણ ભવાદ્યેન યથાક્રમમ્ પૂજયામાસ ચ શિવં પ્રણવાદ્યં નમો ઽન્તકમ્

પછી તેણે 'ભવ'થી શરૂ થતા અને 'નમો અંતક'થી પૂર્ણ થતા હજારો પવિત્ર નામો દ્વારા યોગ્ય ક્રમમાં શિવજીનું પૂજન કર્યું.

દેવં નામ્નાં સહસ્રેણ ભવાદ્યેન મહેશ્વરમ્ પ્રતિનામ સ પદ્મેન પૂજયામાસ શઙ્કરમ્

તે પછી તેણે 'ભવ'થી શરૂ થતા દરેક નામ માટે એક કમળ ચઢાવી મહાદેવ શંકરનું પૂજન કર્યું.

અગ્નૌ ચ નામભિર્ દેવં ભવાદ્યૈઃ સમિદાદિભિઃ સ્વાહાન્તૈર્વિધિવદ્ધુત્વા પ્રત્યેકમયુતં પ્રભુમ્

પછી તેણે 'ભવ'થી શરૂ થતા નામો ઉચ્ચારી, સમિદ્ધિ વગેરે દ્રવ્યો વડે, 'સ્વાહા' કહી વિધિપૂર્વક દરેક નામ માટે દસ હજાર હવન આહુતિ આપી.

તુષ્ટાવ ચ પુનઃ શંભું ભવાદ્યૈર્ભવમીશ્વરમ્ ભવઃ શિવો હરો રુદ્રઃ પુરુષઃ પદ્મલોચનઃ

પછી ફરી તેણે 'ભવ', 'શિવ', 'હર', 'રુદ્ર', 'પુરુષ', 'પદ્મલોચન' જેવા નામો વડે ભવના ઈશ્વર શંભુની સ્તુતિ કરી.

અર્થિતવ્યઃ સદાચારઃ સર્વશંભુર્મહેશ્વરઃ ઈશ્વરઃ સ્થાણુરીશાનઃ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્

જે ઈચ્છનીય છે, સદા સારા આચરણવાળા છે, સર્વેને કલ્યાણ આપનારા છે, મહાદેવ છે, ઈશ્વર છે, અડગ છે, ઈશાન છે, હજારો આંખો અને પગ ધરાવે છે.

વરીયાન્ વરદો વન્દ્યઃ શઙ્કરઃ પરમેશ્વરઃ ગઙ્ગાધરઃ શૂલધરઃ પરાર્થૈકપ્રયોજનઃ

જે સર્વોત્તમ છે, વરદાન આપનાર છે, પૂજનીય છે, શંકર છે, પરમેશ્વર છે, ગંગાને ધારણ કરનાર છે, ત્રિશૂલધારી છે અને પરમ કલ્યાણમાં જ રત છે.

સર્વજ્ઞઃ સર્વદેવાદિગિરિધન્વા જટાધરઃ ચન્દ્રાપીડશ્ચન્દ્રમૌલિર્ વિદ્વાન્વિશ્વામરેશ્વરઃ

જે સર્વજ્ઞ છે, સર્વ દેવોમાં શ્રેષ્ઠ છે, પર્વતધારી છે, જટાધારી છે, ચંદ્રમાથી શોભાયમાન છે, ચંદ્રમૌળી છે, વિદ્વાન છે, વિશ્વ અને અમર દેવોના સ્વામી છે.

વેદાન્તસારસંદોહઃ કપાલી નીલલોહિતઃ ધ્યાનાધારોપરિચ્છેદ્યો ગૌરીભર્તા ગણેશ્વરઃ

જે વેદાંતનો સાર અને સંગ્રહ છે, કપાલધારી છે, નીલ અને લાલ વર્ણ ધરાવે છે, ધ્યાનનો આધાર અને વિષય છે, ગૌરીપતિ છે, ગણોના સ્વામી છે.

અષ્ટમૂર્તિર્વિશ્વમૂર્તિસ્ ત્રિવર્ગઃ સ્વર્ગસાધનઃ જ્ઞાનગમ્યો દૃઢપ્રજ્ઞો દેવદેવસ્ત્રિલોચનઃ

જે અષ્ટમૂર્તિવાળા છે, સર્વરૂપ છે, ત્રણ પુરુષાર્થ આપનાર છે, સ્વર્ગ આપનાર છે, જ્ઞાનથી પ્રાપ્ત થાય છે, દૃઢ બુદ્ધિવાળા છે, દેવોના દેવ છે, ત્રિનેત્ર છે.

વામદેવો મહાદેવઃ પાણ્ડુઃ પરિદૃઢો દૃઢઃ વિશ્વરૂપો વિરૂપાક્ષો વાગીશઃ શુચિરન્તરઃ

જે વામદેવ છે, મહાદેવ છે, ફિક્કા રંગવાળા છે, દૃઢ અને અડગ છે, સર્વરૂપ છે, વિવિધ આંખવાળા છે, વાણીના સ્વામી છે, શુદ્ધ અને આંતરિક સ્વરૂપ ધરાવે છે.

સર્વપ્રણયસંવાદી વૃષાઙ્કો વૃષવાહનઃ ઈશઃ પિનાકી ખટ્વાઙ્ગી ચિત્રવેષશ્ચિરન્તનઃ

જે સર્વના પ્રેમને સ્વીકારે છે, વૃષભ ચિહ્ન ધરાવે છે, વૃષભવાહન છે, ઈશ છે, પિનાકધારી છે, ખટ્વાંગધારી છે, અદભુત વેશ ધરાવે છે અને પ્રાચીન છે.