લિઙ્ગપુરાણમ્

અતસ્તત્ર પઠેદ્વિદ્વાઞ્ છિવભક્તો દૃઢવ્રતઃ યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ સ્તવં સર્વમનુત્તમમ્

એવા સમયે, જે શિવભક્ત જ્ઞાનવાન અને દૃઢવ્રતી હોય, તે આ શ્રેષ્ઠ સ્તોત્રને સંપૂર્ણ રીતે વાંચે કે સાંભળે—

સ રુદ્રત્વં સમાસાદ્ય રુદ્રસ્યાનુચરો ભવેત્

તે રુદ્રપદ પ્રાપ્ત કરે છે અને રુદ્રના સહચર બને છે.

જલન્ધરં જટામૌલિઃ પુરા જમ્ભારિવિક્રમમ્ કથં જઘાન ભગવાન્ ભગનેત્રહરો હરઃ

જટાધારી ભગવાન, જે ભગાનું નેત્ર કાઢનાર છે, તેણે ક્યારે અને કેવી રીતે જલંધરને, જે જંભા જેટલો પરાક્રમી હતો, સંહાર્યો?

વક્તુમર્હસિ ચાસ્માકં રોમહર્ષણ સુવ્રત જલન્ધર ઇતિ ખ્યાતો જલમણ્ડલસંભવઃ

હે રોમહર્ષણ, તું સદાચારી છે, અમને એ જલંધરની વાર્તા કહેજે, જે જલમંડળમાંથી જન્મેલો અને પ્રસિદ્ધ છે.

આસીદન્તકસંકાશસ્ તપસા લબ્ધવિક્રમઃ તેન દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ સયક્ષોરગરાક્ષસાઃ

એ તપથી પરાક્રમ મેળવેલો અને યમદૂત જેવો ભયાનક હતો; એના કારણે દેવતાઓ, ગંધર્વો, યક્ષો, નાગો અને રાક્ષસો—

નિર્જિતાઃ સમરે સર્વે બ્રહ્મા ચ ભગવાનજઃ જિત્વૈવ દેવસંઘાતં બ્રહ્માણં વૈ જલન્ધરઃ

યુદ્ધમાં બધા પરાજિત થયા, બ્રહ્મા પણ. દેવસમૂહને જીત્યા પછી જલંધરે બ્રહ્માને પણ જીત્યો.

જગામ દેવદેવેશં વિષ્ણું વિશ્વહરં ગુરુમ્ તયોઃ સમભવદ્યુદ્ધં દિવારાત્રમ્ અવિશ્રમમ્

પછી એ વિષ્ણુ પાસે ગયો, જે દેવોના દેવ અને જગતના સંહારક તથા ગુરુ છે; બંને વચ્ચે દિવસ-રાત અવિરત યુદ્ધ થયું.

જલન્ધરેશયોસ્તેન નિર્જિતો મધુસૂદનઃ જલન્ધરો ઽપિ તં જિત્વા દેવદેવં જનાર્દનમ્

જલંધર અને ભગવાન વચ્ચેના યુદ્ધમાં મધુસૂદન પરાજિત થયો; જલંધરે તેને જીતીને દેવોના દેવ જનાર્દનને પણ હરાવ્યો.

પ્રોવાચેદં દિતેઃ પુત્રાન્ ન્યાયધીર્જેતુમીશ્વરમ્ સર્વે જિતા મયા યુદ્ધે શઙ્કરો હ્યજિતો રણે

પછી તેણે દિતિપુત્રોને કહ્યું: 'યુદ્ધમાં મેં બધાને હરાવ્યા છે, પણ શંકર જ યુદ્ધમાં અજય છે.'

તં જિત્વા સર્વમીશાનં ગણપૈર્ નન્દિના ક્ષણાત્ અહમેવ ભવત્વં ચ બ્રહ્મત્વં વૈષ્ણવં તથા

હું ઈશાન અને તેના ગણા તથા નંદીને ક્ષણમાં જીતીને, હવે માત્ર હું, તું, બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ બનીશ.

વાસવત્વં ચ યુષ્માકં દાસ્યે દાનવપુઙ્ગવાઃ જલન્ધરવચઃ શ્રુત્વા સર્વે તે દાનવાધમાઃ

અને દાનવોમાં શ્રેષ્ઠો, હું તમને ઈન્દ્રપદ પણ આપીશ. જલંધરના આ વચન સાંભળી બધા નીચ દાનવો—

જગર્જુરુચ્ચૈઃ પાપિષ્ઠા મૃત્યુદર્શનતત્પરાઃ દૈત્યૈરેતૈસ્તથાન્યૈશ્ ચ રથનાગતુરઙ્ગમૈઃ

મોટા અવાજે દહાડ્યા, દુષ્ટ અને મૃત્યુ સામે જવા તત્પર; એ દૈત્યોએ અને બીજા રથ, હાથી, ઘોડા સાથે—

સંનદ્ધૈઃ સહ સંનહ્ય શર્વં પ્રતિ યયૌ બલી ભવો ઽપિ દૃષ્ટ્વા દૈત્યેન્દ્રં મેરુકૂટમિવ સ્થિતમ્

સજ્જ થઇને, એકઠા થઈ શર્વ સામે યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા. ભવએ દૈત્યરાજને મેરુશિખર જેવો અડગ જોઈને—

અવધ્યત્વમ્ અપિ શ્રુત્વા તથાન્યૈર્ ભગનેત્રહા બ્રહ્મણો વચનં રક્ષન્ રક્ષકો જગતાં પ્રભુઃ

જ્યારે ભગવાને સાંભળ્યું કે એ અવિનાશી છે અને ભગ તથા નેત્રના નેત્રો પણ એણે નષ્ટ કર્યા છે, ત્યારે જગતના રક્ષક પ્રભુએ બ્રહ્માજીના આજ્ઞાનું પાલન કર્યું.

સાંબઃ સનન્દી સગણઃ પ્રોવાચ પ્રહસન્નિવ કિં કૃત્યમસુરેશાન યુદ્ધેનાનેન સાંપ્રતમ્

સાંબ અને સનંદી પોતાના સાથેના ગણા સાથે હસતાં હસતાં બોલ્યા: 'અસુરોના સ્વામી, હવે આ યુદ્ધથી શું લાભ?'

મદ્બાણૈર્ભિન્નસર્વાઙ્ગો મર્તુમભ્યુદ્યતે મુદા જલન્ધરો ઽપિ તદ્વાક્યં શ્રુત્વા શ્રોત્રવિદારણમ્

મારા બાણોથી આખું શરીર છિન્નભિન્ન થઇ, આનંદથી મૃત્યુ માટે તૈયાર જલંધરે એ કઠોર વચન સાંભળ્યાં, જે કાન ફાડી નાખે એવું લાગતું.

સુરેશ્વરમુવાચેદં સુરેતરબલેશ્વરઃ વાક્યેનાલં મહાબાહો દેવદેવ વૃષધ્વજ

અસુરસેનાના સ્વામી એ સમયે દેવોના સ્વામી પાસે બોલ્યા: 'મહાબાહુ દેવદેવ, વૃષધ્વજ, હવે વધુ વચન નહીં, પૂરતું થયું.'

ચન્દ્રાંશુસન્નિભૈઃ શસ્ત્રૈર્ હર યોદ્ધુમિહાગતઃ નિશમ્યાસ્ય વચઃ શૂલી પાદાઙ્ગુષ્ઠેન લીલયા મહાંભસિ ચકારાશુ રથાઙ્ગં રૌદ્રમાયુધમ્

'હે હર, ચાંદની જેવી તેજસ્વી શસ્ત્રો લઈને હું યુદ્ધ કરવા આવ્યો છું.' એના વચન સાંભળીને ત્રિશૂલધારી ભગવાને પોતાના પગના અંગૂઠાથી મહાસાગરમાં રમતમાં જ ભયાનક ચક્ર બનાવી દીધું.

કૃત્વાર્ણવાંભસિ સિતં ભગવાન્ રથાઙ્ગં સ્મૃત્વા જગત્ત્રયમનેન હતાઃ સુરાશ્ ચ દક્ષાન્ધકાન્તકપુરત્રયયજ્ઞહર્તા લોકત્રયાન્તકકરઃ પ્રહસંતદાહ

ભગવાને મહાસાગરમાં સફેદ ચક્ર બનાવી, યાદ કર્યું કે આથી જ ત્રણેય લોક, દેવતાઓ, દક્ષ, અંધક, ત્રિપુર અને યજ્ઞ બધું નાશ પામ્યું હતું. ત્રણેય લોકનો અંત લાવનાર એ ભગવાન હસતાં બોલ્યા.

પાદેન નિર્મિતં દૈત્ય જલન્ધર મહાર્ણવે બલવાન્ યદિ ચોદ્ધર્તું તિષ્ઠ યોદ્ધું ન ચાન્યથા

'હે જલંધર, જો તારી પાસે શક્તિ હોય તો ઊભો રહીને યુદ્ધ કર, કારણ કે આ ચક્ર મારા પગથી મહાસાગરમાં બનાવ્યું છે, તેને ઉઠાવવું પડે; નહિ તો દૂર રહી જા.'

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા ક્રોધેનાદીપ્તલોચનઃ પ્રદહન્નિવ નેત્રાભ્યાં પ્રાહાલોક્ય જગત્ત્રયમ્

એ વચન સાંભળીને જલંધરનો ક્રોધથી નજર જ્વલંત થઇ ઉઠી, જાણે આંખોથી બળતું હોય, અને ત્રણેય લોક તરફ જોઈને બોલ્યો.

ગદામુદ્ધૃત્ય હત્વા ચ નન્દિનં ત્વાં ચ શઙ્કર હત્વા લોકાન્સુરૈઃ સાર્ધં ડુણ્ડુભાન્ ગરુડો યથા

'હું ગદા ઉઠાવીને નંદી અને તને, હે શંકર, મારી નાખીશ; પછી દેવતાઓ સાથે બધા લોકનો સંહાર કરી, ડુંડુભી વગાડીને વિજય ઉજવીશ, જેમ ગરુડે કર્યું હતું.'

હન્તું ચરાચરં સર્વં સમર્થો ઽહં સવાસવમ્ કો મહેશ્વર મદ્બાણૈર્ અચ્છેદ્યો ભુવનત્રયે

'હું ચાલતું-અચળ બધું, ઇન્દ્ર સહિત બધાને નાશ કરવા સક્ષમ છું. હે મહેશ્વર, ત્રણેય લોકમાં મારા બાણોથી કોણ અક્ષત રહી શકે?'

બાલભાવે ચ ભગવાન્ તપસૈવ વિનિર્જિતઃ બ્રહ્મા બલી યૌવને વૈ મુનયઃ સુરપુઙ્ગવૈઃ

'ભગવાન બાળપણમાં તપથી જીતાઈ ગયા હતા; યુવાનીમાં બળવાન બ્રહ્મા પણ ઋષિઓ અને શ્રેષ્ઠ દેવતાઓથી પરાજિત થયો હતો.'

દગ્ધં ક્ષણેન સકલં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ તપસા કિં ત્વયા રુદ્ર નિર્જિતો ભગવાનપિ

'એક પળમાં તપથી આખું ત્રિલોક, ચાલતું-અચળ બધું ભસ્મ થઇ ગયું. તો પણ, હે રુદ્ર, તું ભગવાન હોવા છતાં કેમ જીતાયો નથી?'

ઇન્દ્રાગ્નિયમવિત્તેશવાયુવારીશ્વરાદયઃ ન સેહિરે યથા નાગા ગન્ધં પક્ષિપતેરિવ

'ઇન્દ્ર, અગ્નિ, યમ, કુબેર, વાયુ, વરૂણ અને બીજા દેવતાઓ પણ સહન કરી શક્યા નહીં, જેમ સાપ ગરુડના સુગંધને સહન કરી શકતા નથી.'

ન લબ્ધ્વા દિવિ ભૂમૌ ચ બાહવો મમ શઙ્કર સમસ્તાન્પર્વતાન્પ્રાપ્ય ઘર્ષિતાશ્ ચ ગણેશ્વર

'હે શંકર, સ્વર્ગ કે પૃથ્વી પર મારા બાહુ ક્યાંય મળ્યા નહીં, એટલે બધા પર્વતો પર ઘસ્યા, હે ગણેશ્વર.'

ગિરીન્દ્રો મન્દરઃ શ્રીમાન્ નીલો મેરુઃ સુશોભનઃ ઘર્ષિતો બાહુદણ્ડેન કણ્ડૂનોદાર્થમ્ આપતત્

'પર્વતરાજ મંદર, સુંદર નીલ અને મેરુ, બધાને મારા બાહુના દંડથી ખંજવાળ માટે ઘસ્યા હતા.'

ગઙ્ગા નિરુદ્ધા બાહુભ્યાં લીલાર્થં હિમવદ્ગિરૌ નારીણાં મમ ભૃત્યૈશ્ ચ વજ્રો બદ્ધો દિવૌકસામ્

'હિમાલય પર રમતમાં જ ગંગાને મારા બાહુથી રોકી દીધી હતી; મારી દાસીઓ માટે દેવતાઓનો વજ્ર પણ બાંધી દીધો હતો.'