લિઙ્ગપુરાણમ્

હરહારલતામધ્યે મુગ્ધ કસ્માન્ન બુધ્યસે વિસ્મૃતં કિં તદંશેન દંષ્ટ્રોત્પાતનપીડિતઃ

હે મૂર્ખ, હરાના હારની વચ્ચે તું કેમ સમજતો નથી? શું તું એ અંશને ભૂલી ગયો છે, દાંતના ઉદયથી પીડિત થઈને?

વારાહવિગ્રહસ્તે ઽદ્ય સાક્રોશં તારકારિણા દગ્ધો ઽસિ યસ્ય શૂલાગ્રે વિષ્વક્સેનચ્છલાદ્ભવાન્

આજે, વરાહ સ્વરૂપે, તું તારકના શત્રુ દ્વારા, ઉગ્ર રડક સાથે, દહાય ગયો, જેના શૂળના ટોચે તું, વિશ્વક્ષેન, ઉપાયથી વિનાશ પામ્યો.

દક્ષયજ્ઞે શિરશ્છિન્નં મયા તે યજ્ઞરૂપિણઃ અદ્યાપિ તવ પુત્રસ્ય બ્રહ્મણઃ પઞ્ચમં શિરઃ

દક્ષના યજ્ઞમાં, હું તારો યજ્ઞરૂપ શિર કાપી નાખ્યું; આજે પણ, તારા પુત્ર બ્રહ્માનું પાંચમું માથું યથાવત્ છે.

છિન્નં તમેનાભિસંધં તદંશં તસ્ય તદ્બલમ્ નિર્જિતસ્ત્વં દધીચેન સંગ્રામે સમરુદ્ગણઃ

તે ભાગ, તે શક્તિ, દધીચિએ નિશ્ચયપૂર્વક કાપી નાખી હતી; તું અને મરુતોની સાથે યુદ્ધમાં દધીચિ દ્વારા હરાઈ ગયો હતો.

કણ્ડૂયમાને શિરસિ કથં તદ્વિસ્મૃતં ત્વયા ચક્રં વિક્રમતો યસ્ય ચક્રપાણે તવ પ્રિયમ્

જ્યારે તારા માથામાં ખંજવાળ આવી રહી હતી, ત્યારે તું કેમ ભૂલી ગયો કે જે ચક્ર તને પ્રિય છે, તે વીર પુરુષનું હતું?

કુતઃ પ્રાપ્તં કૃતં કેન ત્વયા તદપિ વિસ્મૃતમ્ તે મયા સકલા લોકા ગૃહીતાસ્ત્વં પયોનિધૌ

તું એ ચક્ર ક્યાંથી લાવ્યો અને કોણે બનાવ્યું હતું, એ પણ તને યાદ નથી? હું તો બધા લોકોએ કબજે કરી લીધા હતા, જ્યારે તું દૂધના સમુદ્રમાં હતો.

નિદ્રાપરવશઃ શેષે સ કથં સાત્ત્વિકો ભવાન્ ત્વદાદિસ્તમ્બપર્યન્તં રુદ્રશક્તિવિજૃમ્ભિતમ્

તારે તો ઊંઘના વશમાં આવીને સુઈ રહ્યો છે, તો તું કેવી રીતે સાત્ત્વિક કહેવાય? તારા સ્તંભના તળથી ટોચ સુધી રુદ્રની શક્તિ વ્યાપી રહી છે.

શક્તિમાનભિતસ્ત્વં ચ હ્ય્ અનલસ્ત્વં ચ મોહિતઃ તત્તેજસો ઽપિ માહાત્મ્યં યુવાં દ્રષ્ટું ન હિ ક્ષમૌ

ભલે તું શક્તિશાળી અને અગ્નિસમાન છે, પણ મોહમાં પડી ગયો છે; તું અને બીજું કોઈ પણ એ મહાન તેજને જોઈ શકતા નથી.

સ્થૂલા યે હિ પ્રપશ્યન્તિ તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્ દ્યાવાપૃથિવ્યા ઇન્દ્રાગ્નિયમસ્ય વરુણસ્ય ચ

જે લોકો વિશ્વનું પરમ સ્થાન, જે દ્યાવા-પૃથ્વી, ઇન્દ્ર, અગ્નિ, યમ અને વરુણનું છે, તેને મોટું-મોટું જ માને છે—

ધ્વાન્તોદરે શશાઙ્કસ્ય જનિત્વા પરમેશ્વરઃ કાલો ઽસિ ત્વં મહાકાલઃ કાલકાલો મહેશ્વરઃ

અંધકારના ગર્ભમાં ચાંદ્રમાનો જન્મ થાય છે; તું જ સમય છે, તું મહાકાળ છે, તું કાળનો પણ કાળ છે, હે મહેશ્વર.

અતસ્ત્વમુગ્રકલયા મૃત્યોર્મૃત્યુર્ભવિષ્યસિ સ્થિરધન્વા ક્ષયો વીરો વીરો વિશ્વાધિકઃ પ્રભુઃ

આથી, તારી ઉગ્ર શક્તિથી તું મરણના પણ મરણરૂપ બનશે; તારો ધનુષ્ય અડગ રહેશે, તું વિનાશક, વીર અને સર્વને વટાવતો પ્રભુ બનશે.

ઉપહસ્તા જ્વરં ભીમો મૃગપક્ષિહિરણ્મયઃ શાસ્તાશેષસ્ય જગતો ન ત્વં નૈવચતુર્મુખઃ

ઉંચા હાથથી તું ભયાનક તાવ, સોનાનું પશુ અને પક્ષી છે; તું આખા જગતને દંડ આપનાર છે—ને તું, ને ચતુરાનન એ નથી.

ઇત્થં સર્વં સમાલોક્ય સંહરાત્માનમ્ આત્મના નો ચેદિદાનીં ક્રોધસ્ય મહાભૈરવરૂપિણઃ

આ બધું જોઈને, તું તારી શક્તિ તારા અંદર ખેંચી લે; નહીં તો હવે મહાભૈરવના ક્રોધનો પ્રકોપ પડશે.

વજ્રાશનિરિવ સ્થાણોસ્ ત્વ્ એવં મૃત્યુઃ પતિષ્યતિ ઇત્યુક્તો વીરભદ્રેણ નૃસિંહઃ ક્રોધવિહ્વલઃ

સ્થાણુના વજ્ર જેવી જ, મૃત્યુ તારા પર આવી પડશે—એવી રીતે વીરભદ્રએ કહ્યું ત્યારે નરસિંહ ક્રોધથી વ્યાકુળ થયો.

નનાદ તનુવેગેન તં ગૃહીતું પ્રચક્રમે અત્રાન્તરે મહાઘોરં વિપક્ષભયકારણમ્

તેણે જોરદાર ગર્જના કરી અને તેને પકડવા દોડી ગયો; એ સમયે એક અત્યંત ભયાનક રૂપ દેખાયું, જે વિરોધીઓમાં ભય ફેલાવનારું હતું.

ગગનવ્યાપિ દુર્ધર્ષશૈવતેજઃસમુદ્ભવમ્ વીરભદ્રસ્ય તદ્રૂપં તત્ક્ષણાદેવ દૃશ્યતે

આકાશમાં વ્યાપી ગયેલું, અજેય અને શિવની શક્તિમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું એ વીરભદ્રનું રૂપ તરત જ દેખાઈ ગયું.

ન તદ્ધિરણ્મયં સૌમ્યં ન સૌરં નાગ્નિસંભવમ્ ન તડિચ્ચન્દ્રસદૃશમ્ અનૌપમ્યં મહેશ્વરમ્

એ રૂપ ન તો સોનાનું હતું, ન શાંત, ન સૂર્ય સમાન, ન અગ્નિથી ઉત્પન્ન, ન વીજળી કે ચાંદ્રમાની જેમ—એ તો મહેશ્વરનું અનન્ય રૂપ હતું.

તદા તેજાંસિ સર્વાણિ તસ્મિન્ લીનાનિ શાઙ્કરે તતો વ્યક્તો મહાતેજા વ્યક્તે સંભવતસ્તતઃ

પછી બધી શક્તિઓ એ શંકરરૂપમાં લીન થઈ ગઈ; ત્યારબાદ એમાંથી મહાન તેજ પ્રગટ થયું.

રુદ્રસાધારણં ચૈવ ચિહ્નિતં વિકૃતાકૃતિ તતઃ સંહારરૂપેણ સુવ્યક્તઃ પરમેશ્વરઃ

એમાં રુદ્રને સામાન્ય રીતે ઓળખાવતી ચિહ્નો અને વિકૃત આકાર હતો; પછી સંહારરૂપે પરમેશ્વર સ્પષ્ટ રીતે પ્રગટ થયો.

પશ્યતાં સર્વદેવાનાં જયશબ્દાદિમઙ્ગલૈઃ સહસ્રબાહુર્ જટિલશ્ ચન્દ્રાર્ધકૃતશેખરઃ

બધા દેવતાઓ જોઈ રહ્યા હતા, જયના ઘોષ અને શુભ ધ્વનિ વચ્ચે, તે હજાર હાથવાળો, જટાધારી અને અડધો ચાંદ્રમો શિખરે ધારણ કરનાર દેખાયો.

સ મૃગાર્ધશરીરેણ પક્ષાભ્યાં ચઞ્ચુના દ્વિજાઃ અતિતીક્ષ્ણમહાદંષ્ટ્રો વજ્રતુલ્યનખાયુધઃ

એ મૃગના અડધા શરીર સાથે, પાંખો અને ચાંચવાળો હતો, હે દ્વિજ, તેની દાંત અત્યંત તીક્ષ્ણ અને મોટા હતા, અને તેના નખ વજ્ર જેવા શસ્ત્ર હતા.

કણ્ઠે કાલો મહાબાહુશ્ ચતુષ્પાદ્ વહ્નિસંભવઃ યુગાન્તોદ્યતજીમૂતભીમગંભીરનિઃસ્વનઃ

તેમના ગળામાં સમય છે, વિશાળ બાહુઓ ધરાવનાર, ચાર પગવાળો, અગ્નિમાંથી જન્મેલો, યુગના અંતે ઉઠતા મેઘધ્વનિ જેવો ભયાનક અને ઊંડો ગર્જનાવાળો.

સમં કુપિતવૃત્તાગ્નિવ્યાવૃત્તનયનત્રયઃ સ્પષ્ટદંષ્ટ્રો ઽધરોષ્ઠશ્ ચ હુઙ્કારેણ યુતો હરઃ

તેમનું સ્વરૂપ ભયાનક છે, ત્રણેય આંખો ગુસ્સે ભરેલા અગ્નિ જેવી તેજસ્વી છે, દાંત સ્પષ્ટ દેખાય છે અને નીચો ઓઠો ફૂલેલો છે, હર ભગવાન ગુર્જના સાથે ઉભા છે.

હરિસ્તદ્દર્શનાદેવ વિનષ્ટબલવિક્રમઃ બિભ્રદ્ ઔર્મ્યં સહસ્રાંશોર્ અધઃ ખદ્યોતવિભ્રમમ્

હરિને જોયા પછી હરિનું બળ અને પરાક્રમ બધું જ ગુમ થઈ ગયું, તેઓ ઉપરથી તો સૂર્ય જેવી કાંતિ ધરાવે છે, પણ નીચે તરફ ફાયરફ્લાય જેવી ઝાંખી ઝાંખી ઝળહળાટ છે.

અથ વિભ્રમ્ય પક્ષાભ્યાં નાભિપાદે ઽભ્યુદારયન્ પાદાવાબધ્ય પુચ્છેન બાહુભ્યાં બાહુમણ્ડલમ્

પછી પાંખો ફેરવીને, તેણે હરિને નાભિ અને પગથી ઉપાડી લીધા, પુંછ વડે પગ બાંધી દીધા અને પોતાના હાથોથી હરિના હાથોને ઘેરી લીધા.

ભિન્દન્નુરસિ બાહુભ્યાં નિજગ્રાહ હરો હરિમ્ તતો જગામ ગગનં દેવૈઃ સહ મહર્ષિભિઃ

પછી હર ભગવાને પોતાના હાથોથી હરિના છાતી પર ઘા કર્યા અને તેમને પકડી લીધા; પછી તેઓ દેવો અને મહર્ષિઓ સાથે આકાશમાં ચાલ્યા ગયા.

સહસૈવ ભયાદ્વિષ્ણું વિહગશ્ ચ યથોરગમ્ ઉત્ક્ષિપ્યોત્ક્ષિપ્ય સંગૃહ્ય નિપાત્ય ચ નિપાત્ય ચ

અચાનક ડરથી, પંખીએ વિષ્ણુને વારંવાર ઉંચક્યા અને નીચે ફેંક્યા, પકડીને ફરીથી નીચે ફેંક્યા.

ઉડ્ડીયોડ્ડીય ભગવાન્ પક્ષાઘાતવિમોહિતમ્ હરિં હરન્તં વૃષભં વિશ્વેશાનં તમીશ્વરમ્

પછી ભગવાન પાંખોના ઘા થી મોહિત થયેલા હરિને ઉડાડતા ઉડાડતા લઈ ગયા, વૃષભધ્વજ સ્વામી, સર્વના ઈશ્વર, એ ભગવાનને લઈ ગયા.

અનુયાન્તિ સુરાઃ સર્વે નમોવાક્યેન તુષ્ટુવુઃ નીયમાનઃ પરવશો દીનવક્ત્રઃ કૃતાઞ્જલિઃ

બધા દેવતાઓ તેમના પાછળ ગયા, નમનના શબ્દોથી તેમની સ્તુતિ કરતા; વિષ્ણુ, જે પરાધીન અને દુઃખી ચહેરા સાથે, હાથ જોડીને લઈ જવાતા હતા.