લિઙ્ગપુરાણમ્

સંહર્તુર્ ન હિ સંહારઃ સ્વતો વા પરતો ઽપિ વા શાસિતં મમ સર્વત્ર શાસ્તા કો ઽપિ ન વિદ્યતે

સંહારક માટે કોઈ સંહાર નથી, ન પોતે, ન બીજાથી; સર્વત્ર મારી આજ્ઞા ચાલે છે, અને મારાથી ઉપર કોઈ શાસક નથી.

મત્પ્રસાદેન સકલં સમર્યાદં પ્રવર્તતે અહં હિ સર્વશક્તીનાં પ્રવર્તકનિવર્તકઃ

મારી કૃપાથી બધું પોતાની મર્યાદામાં ચાલે છે; હું સર્વ શક્તિઓને પ્રવર્તાવનાર અને નિવર્તાવનાર છું.

યદ્ યદ્ વિભૂતિમત્ સત્ત્વં શ્રીમદૂર્જિતમેવ વા તત્તદ્વિદ્ધિ ગણાધ્યક્ષ મમ તેજોવિજૃમ્ભિતમ્

હે ગણાધ્યક્ષ, જે જે જીવમાં વૈભવ, સંપત્તિ કે શક્તિ હોય, તે બધું મારા તેજથી જ પ્રસરી રહ્યું છે, એમ જાણ.

દેવતાપરમાર્થજ્ઞા મમૈવ પરમં વિદુઃ મદંશાઃ શક્તિસમ્પન્ના બ્રહ્મશક્રાદયઃ સુરાઃ

દેવતાઓના પરમ તત્વને જાણનારા મને જ સર્વોચ્ચ માને છે; બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓ શક્તિથી યુક્ત મારા જ અંશ છે.

મન્નાભિપઙ્કજાજ્જાતઃ પુરા બ્રહ્મા ચતુર્મુખઃ તલ્લલાટસમુત્પન્નો ભગવાન્વૃષભધ્વજઃ

મારા નાભિમાંથી ઉગેલા કમળમાંથી ચારમુખી બ્રહ્મા જન્મ્યા હતા; અને મારા કપાળમાંથી વૃષભધ્વજ ભગવાન પ્રગટ થયા હતા.

રજસાધિષ્ઠિતઃ સ્રષ્ટા રુદ્રસ્તામસ ઉચ્યતે અહં નિયન્તા સર્વસ્ય મત્પરં નાસ્તિ દૈવતમ્

રાજસગુણમાં સ્થિત સર્જનહાર છે, તામસગુણવાળા રુદ્ર કહેવાય છે. હું સર્વનો નિયંત્રણ કરનાર છું—મારા કરતાં ઊંચું બીજું કોઈ દેવ નથી.

વિશ્વાધિકઃ સ્વતન્ત્રશ્ ચ કર્તા હર્તાખિલેશ્વરઃ ઇદં તુ મત્પરં તેજઃ કઃ પુનઃ શ્રોતુમિચ્છતિ

હું જગતથી પણ ઉપર છું, સ્વતંત્ર છું, સર્જન કરું છું, સંહાર કરું છું અને સર્વનો સ્વામી છું; મારું આ સર્વોચ્ચ તેજ—આના વિષે કોણ સાંભળવા ઈચ્છે છે?

અતો માં શરણં પ્રાપ્ય ગચ્છ ત્વં વિગતજ્વરઃ અવેહિ પરમં ભાવમ્ ઇદં ભૂતમહેશ્વરઃ

એટલે મને આશ્રય લઈને, તું ચિંતામુક્ત થઈ આગળ વધ; આ સર્વોચ્ચ અવસ્થાને જાણ—આજ ભૂતોના મહેશ્વર છે.

કાલો ઽસ્મ્યહં કાલવિનાશહેતુર્ લોકાન્ સમાહર્તુમ્ અહં પ્રવૃત્તઃ મૃત્યોર્મૃત્યું વિદ્ધિ માં વીરભદ્ર જીવન્ત્યેતે મત્પ્રસાદેન દેવાઃ

હું કાળ છું, કાળના વિનાશનું કારણ છું; જગતને સંહરવા માટે હું પ્રવૃત્ત થયો છું. હે વીરભદ્ર, મને મૃત્યુના પણ મૃત્યુ તરીકે જાણ; આ દેવતાઓ મારા પ્રસાદથી જીવંત છે.

સાહઙ્કારમિદં શ્રુત્વા હરેર્ અમિતવિક્રમઃ વિહસ્યોવાચ સાવજ્ઞં તતો વિસ્ફુરિતાધરઃ

આ દંભભર્યું વચન સાંભળીને, અનંત પરાક્રમવાળા હરિએ હસીને, તિરસ્કારભરી અદાથી, અવમાન સાથે બોલ્યા.

કિં ન જાનાસિ વિશ્વેશં સંહર્તારં પિનાકિનમ્ અસદ્વાદો વિવાદશ્ ચ વિનાશસ્ત્વયિ કેવલઃ

તને વિશ્વના સ્વામી, સંહારક, પિનાકધારીને ઓળખાણ નથી? તારો ખોટો વાદ અને વિવાદ, તારા પોતાના વિનાશનું કારણ છે.

તવાન્યોન્યાવતારાણિ કાનિ શેષાણિ સાંપ્રતમ્ કૃતાનિ યેન કેનાપિ કથાશેષો ભવિષ્યતિ

હવે તારા અને તેના બીજાં અવતારો કેટલાં બાકી છે? એ કોણે કર્યા છે? આ બધાં કથાઓનો અંત કોઈકના દ્વારા આવશે જ.

દોષં ત્વં પશ્ય એતત્ત્વમ્ અવસ્થામીદૃશીં ગતઃ તેન સંહારદક્ષેણ ક્ષણાત્સંક્ષયમેષ્યસિ

તારા દોષને જોઈ, તું આવી સ્થિતિમાં આવી ગયો છે; સંહારકમાં નિપુણ એના દ્વારા તું પળમાં નાશ પામશે.

પ્રકૃતિસ્ત્વં પુમાન્ રુદ્રસ્ ત્વયિ વીર્યં સમાહિતમ્ ત્વન્નાભિપઙ્કજાજ્જાતઃ પઞ્ચવક્ત્રઃ પિતામહઃ

તું પ્રકૃતિ છે, રુદ્ર પુરુષ છે, તેની શક્તિ તારી અંદર સ્થિત છે; તારા નાભિના કમળમાંથી પાંચમુખી પિતામહ જન્મ્યા.

સૃષ્ટ્યર્થેન જગત્પૂર્વં શઙ્કરં નીલલોહિતમ્ લલાટે ચિન્તયામાસ તપસ્યુગ્રે વ્યવસ્થિતઃ

સર્જન માટે, શંકરે, જે નીલ અને લાલ રંગના છે, કઠોર તપમાં સ્થિર રહી, પોતાના લલાટ પર જગતને વિચાર્યું.

તલ્લલાટાદભૂચ્છંભોઃ સૃષ્ટ્યર્થં તન્ન દૂષણમ્ અંશો ઽહં દેવદેવસ્ય મહાભૈરવરૂપિણઃ

શંભુના એ લલાટમાંથી સર્જન માટે એ ઉત્પન્ન થયો; એમાં કોઈ દોષ નથી. હું દેવોના દેવ, મહાભૈરવ સ્વરૂપના ભગવાનનો અંશ છું.

ત્વત્સંહારે નિયુક્તો ઽસ્મિ વિનયેન બલેન ચ એવં રક્ષો વિદાર્યૈવ ત્વં શક્તિકલયા યુતઃ

હું તારા સંહારમાં, વિનમ્રતા અને બળથી નિયુક્ત થયો છું; એ રીતે, રાક્ષસને ફાડી નાખીને, તું શક્તિના અંશથી યુક્ત થયો છે.

અહઙ્કારાવલેપેન ગર્જસિ ત્વમતન્દ્રિતઃ ઉપકારો હ્યસાધૂનામ્ અપકારાય કેવલમ્

તું અહંકાર અને દંભથી અવિરત ગર્જના કરે છે; દુષ્ટોને તારો સહારો માત્ર તેમના નુકસાન માટે જ છે.

યદિ સિંહ મહેશાનં સ્વપુનર્ભૂત મન્યસે ન ત્વં સ્રષ્ટા ન સંહર્તા ન સ્વતન્ત્રો હિ કુત્રચિત્

હે સિંહ, જો તું પોતાને મહેશાન તરીકે પુનર્જન્મે માનતો હોય, તો તું સર્જનહાર નથી, સંહારક નથી, અને ક્યારેય સ્વતંત્ર પણ નથી.

કુલાલચક્રવચ્છક્ત્યા પ્રેરિતો ઽસિ પિનાકિના અદ્યાપિ તવ નિક્ષિપ્તં કપાલં કૂર્મરૂપિણઃ

કુંભારના ચક્રની જેમ, તું પિનાકધારી દ્વારા ચલાવવામાં આવ્યો છે; આજે પણ, કૂર્મરૂપ વાળાનું કપાળ તારી ઉપર સ્થિર છે.

હરહારલતામધ્યે મુગ્ધ કસ્માન્ન બુધ્યસે વિસ્મૃતં કિં તદંશેન દંષ્ટ્રોત્પાતનપીડિતઃ

હે મૂર્ખ, હરાના હારની વચ્ચે તું કેમ સમજતો નથી? શું તું એ અંશને ભૂલી ગયો છે, દાંતના ઉદયથી પીડિત થઈને?

વારાહવિગ્રહસ્તે ઽદ્ય સાક્રોશં તારકારિણા દગ્ધો ઽસિ યસ્ય શૂલાગ્રે વિષ્વક્સેનચ્છલાદ્ભવાન્

આજે, વરાહ સ્વરૂપે, તું તારકના શત્રુ દ્વારા, ઉગ્ર રડક સાથે, દહાય ગયો, જેના શૂળના ટોચે તું, વિશ્વક્ષેન, ઉપાયથી વિનાશ પામ્યો.

દક્ષયજ્ઞે શિરશ્છિન્નં મયા તે યજ્ઞરૂપિણઃ અદ્યાપિ તવ પુત્રસ્ય બ્રહ્મણઃ પઞ્ચમં શિરઃ

દક્ષના યજ્ઞમાં, હું તારો યજ્ઞરૂપ શિર કાપી નાખ્યું; આજે પણ, તારા પુત્ર બ્રહ્માનું પાંચમું માથું યથાવત્ છે.

છિન્નં તમેનાભિસંધં તદંશં તસ્ય તદ્બલમ્ નિર્જિતસ્ત્વં દધીચેન સંગ્રામે સમરુદ્ગણઃ

તે ભાગ, તે શક્તિ, દધીચિએ નિશ્ચયપૂર્વક કાપી નાખી હતી; તું અને મરુતોની સાથે યુદ્ધમાં દધીચિ દ્વારા હરાઈ ગયો હતો.

કણ્ડૂયમાને શિરસિ કથં તદ્વિસ્મૃતં ત્વયા ચક્રં વિક્રમતો યસ્ય ચક્રપાણે તવ પ્રિયમ્

જ્યારે તારા માથામાં ખંજવાળ આવી રહી હતી, ત્યારે તું કેમ ભૂલી ગયો કે જે ચક્ર તને પ્રિય છે, તે વીર પુરુષનું હતું?

કુતઃ પ્રાપ્તં કૃતં કેન ત્વયા તદપિ વિસ્મૃતમ્ તે મયા સકલા લોકા ગૃહીતાસ્ત્વં પયોનિધૌ

તું એ ચક્ર ક્યાંથી લાવ્યો અને કોણે બનાવ્યું હતું, એ પણ તને યાદ નથી? હું તો બધા લોકોએ કબજે કરી લીધા હતા, જ્યારે તું દૂધના સમુદ્રમાં હતો.

નિદ્રાપરવશઃ શેષે સ કથં સાત્ત્વિકો ભવાન્ ત્વદાદિસ્તમ્બપર્યન્તં રુદ્રશક્તિવિજૃમ્ભિતમ્

તારે તો ઊંઘના વશમાં આવીને સુઈ રહ્યો છે, તો તું કેવી રીતે સાત્ત્વિક કહેવાય? તારા સ્તંભના તળથી ટોચ સુધી રુદ્રની શક્તિ વ્યાપી રહી છે.

શક્તિમાનભિતસ્ત્વં ચ હ્ય્ અનલસ્ત્વં ચ મોહિતઃ તત્તેજસો ઽપિ માહાત્મ્યં યુવાં દ્રષ્ટું ન હિ ક્ષમૌ

ભલે તું શક્તિશાળી અને અગ્નિસમાન છે, પણ મોહમાં પડી ગયો છે; તું અને બીજું કોઈ પણ એ મહાન તેજને જોઈ શકતા નથી.

સ્થૂલા યે હિ પ્રપશ્યન્તિ તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્ દ્યાવાપૃથિવ્યા ઇન્દ્રાગ્નિયમસ્ય વરુણસ્ય ચ

જે લોકો વિશ્વનું પરમ સ્થાન, જે દ્યાવા-પૃથ્વી, ઇન્દ્ર, અગ્નિ, યમ અને વરુણનું છે, તેને મોટું-મોટું જ માને છે—