લિઙ્ગપુરાણમ્

ધરણિ ત્વં મહાભોગે ભૂમિસ્ત્વં ધેનુરવ્યયે લોકાનાં ધારિણી ત્વં હિ મૃત્તિકે હર પાતકમ્

હે ધરા, તું વિશાળ સ્વરૂપ ધરાવતી છે, તું જ ભૂમિ છે, તું અક્ષય ધેનુ છે, તું બધા લોકોની આધાર છે, હે માટી, અમારો પાપ દૂર કર.

મનસા કર્મણા વાચા વરદે વારિજેક્ષણે ત્વયા હતેન પાપેન જીવામસ્ત્વત્પ્રસાદતઃ

હે વરદાન આપનારી, કમળની આંખોવાળી, મનથી, કર્મથી અને વાણીથી, તારા દ્વારા પાપ નાશ પામે છે અને તારી કૃપાથી અમે જીવીએ છીએ.

ઇત્યુક્તા સા તદા દેવી ધરા દેવૈર્ અથાબ્રવીત્ વરાહદંષ્ટ્રાભિન્નાયાં ધરાયાં મૃત્તિકાં દ્વિજાઃ

આ રીતે દેવીઓએ કહ્યાબાદ, ધરા દેવી એ દેવતાઓને કહ્યું કે વરાહના દાંતથી ભેદાયેલી ધરાની માટી વિશે.

મન્ત્રેણાનેન યો બિભ્રત્ મૂર્ધ્નિ પાપાત્પ્રમુચ્યતે આયુષ્માન્ બલવાન્ ધન્યઃ પુત્રપૌત્રસમન્વિતઃ

જે કોઈ આ મંત્રથી માટી માથા પર ધારણ કરે છે, તે પાપથી મુક્ત થાય છે, લાંબુ આયુષ્ય, બળ, સુખ અને સંતાન-પૌત્રની પ્રાપ્તિ કરે છે.

ક્રમાદ્ભુવિ દિવં પ્રાપ્ય કર્માન્તે મોદતે સુરૈઃ અથ દેવે ગતે ત્યક્ત્વા વરાહે ક્ષીરસાગરમ્

આ રીતે, પૃથ્વી પર કર્મ પૂર્ણ થયા પછી, સ્વર્ગની પ્રાપ્તિ થાય છે અને દેવતાઓ સાથે આનંદ માણે છે; પછી, જ્યારે દેવ પોતાના વરાહ રૂપ છોડે છે, ત્યારે તે ક્ષીર સાગરમાં પ્રવેશે છે.

વારાહરૂપમનઘં ચચાલ ચ ધરા પુનઃ તસ્ય દંષ્ટ્રાભરાક્રાન્તા દેવદેવસ્ય ધીમતઃ

પવિત્ર વરાહ રૂપ ધારણ કરનાર દેવદેવના દાંતના ભારથી ધરા ફરી કંપી ઉઠી.

યદૃચ્છયા ભવઃ પશ્યન્ જગામ જગદીશ્વરઃ દંષ્ટ્રાં જગ્રાહ દૃષ્ટ્વા તાં ભૂષણાર્થમથાત્મનઃ

ત્યારે ભવ, જગતના ઈશ્વર, એ જોઈને, પોતાની શોભા માટે એ દાંતને ઉઠાવી લીધો.

દધાર ચ મહાદેવઃ કૂર્ચાન્તે વૈ મહોરસિ દેવાશ્ ચ તુષ્ટુવુઃ સેન્દ્રા દેવદેવસ્ય વૈભવમ્

મહાદેવએ એ દાંતને પોતાની જટાના અંતે અને વિશાળ છાતી પર ધારણ કર્યો અને દેવતાઓએ ઇન્દ્ર સહિત દેવદેવના વૈભવની સ્તુતિ કરી.

ધરા પ્રતિષ્ઠિતા હ્યેવં દેવદેવેન લીલયા ભૂતાનાં સંપ્લવે ચાપિ વિષ્ણોશ્ચૈવ કલેવરમ્

આ રીતે, દેવદેવે રમતમાં ધરાને સ્થાપિત કરી, ભૂતોના પ્રલય સમયે અને વિષ્ણુના શરીરમાં પણ.

બ્રહ્મણશ્ ચ તથાન્યેષાં દેવાનામપિ લીલયા વિભુરઙ્ગવિભાગેન ભૂષિતો ન યદિ પ્રભુઃ

એ જ રીતે, બ્રહ્મા અને અન્ય દેવતાઓની લીલાથી, ભગવાન તેમના અંગોના વિભાજનથી શોભાયમાન થાય છે, જો ભગવાનની ઇચ્છા હોય તો જ.

કથં વિમુક્તિર્વિપ્રાણાં તસ્માદ્દંષ્ટ્રી મહેશ્વરઃ

મહેશ્વરએ દાંત ધારણ ન કરે તો, બ્રાહ્મણોને મુક્તિ કેવી રીતે મળે?

નૃસિંહેન હતઃ પૂર્વં હિરણ્યાક્ષાગ્રજઃ શ્રુતમ્ કથં નિષૂદિતસ્તેન હિરણ્યકશિપુર્વદ

પહેલાં નરસિંહે હિરણ્યાક્ષના મોટા ભાઈને માર્યો હતો એવું સાંભળ્યું છે; હવે કહો કે હિરણ્યકશિપુને કેવી રીતે નાશ કર્યો હતો.

હિરણ્યકશિપોઃ પુત્રઃ પ્રહ્રાદ ઇતિ વિશ્રુતઃ ધર્મજ્ઞઃ સત્યસમ્પન્નસ્ તપસ્વી ચાભવત્સુધીઃ

હિરણ્યકશિપુનો પુત્ર પ્રહલાદ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો, જે ધર્મને જાણનાર, સત્યવંત, તપસ્વી અને બુદ્ધિશાળી હતો.

જન્મપ્રભૃતિ દેવેશં પૂજયામાસ ચાવ્યયમ્ સર્વજ્ઞં સર્વગં વિષ્ણું સર્વદેવભવોદ્ભવમ્

જન્મથી જ પ્રહલાદે અવિનાશી દેવેશ, સર્વજ્ઞ, સર્વવ્યાપી અને સર્વદેવોના ઉત્પન્ન કરનાર વિષ્ણુની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરી.

તમાદિપુરુષં ભક્ત્યા પરબ્રહ્મસ્વરૂપિણમ્ બ્રહ્મણો ઽધિપતિં સૃષ્ટિસ્થિતિસંહારકારણમ્

એ પ્રાચીન પુરુષ, પરબ્રહ્મ સ્વરૂપ, બ્રહ્માના સ્વામી અને સૃષ્ટિ-સ્થિતિ-પ્રલયના કારણ એવા ભગવાનની પ્રહલાદે ભક્તિથી આરાધના કરી.

સો ઽપિ વિષ્ણોસ્તથાભૂતં દૃષ્ટ્વા પુત્રં સમાહિતમ્ નમો નારાયણાયેતિ ગોવિન્દેતિ મુહુર્મુહુઃ

તે સમયે, પોતાનો પુત્ર એવી એકાગ્ર સ્થિતિમાં જોઈને, તે પણ વારંવાર 'નમો નારાયણ' અને 'ગોવિંદને વંદન' એમ બોલતો રહ્યો.

સ્તુવન્તં પ્રાહ દેવારિઃ પ્રદહન્નિવ પાપધીઃ ન માં જાનાસિ દુર્બુદ્ધે સર્વદૈત્યામરેશ્વરમ્

એવી સ્તુતિ કરતા જોઈને, દેવોના શત્રુએ, દુષ્ટ વિચારોથી ભરેલો, કહ્યું: 'અરે મૂર્ખ, તું મને ઓળખતો નથી, હું તો બધા દૈત્ય અને દેવતાઓનો શાશ્વત સ્વામી છું.'

પ્રહ્રાદ વીર દુષ્પુત્ર દ્વિજદેવાર્તિકારણમ્ કો વિષ્ણુઃ પદ્મજો વાપિ શક્રશ્ ચ વરુણો ઽથવા

'પ્રહલાદ, અરે દુર્વૃત્તિ પુત્ર, બ્રાહ્મણો અને દેવતાઓને દુઃખ આપનાર! એ વિશ્નુ કોણ છે? કમળમાંથી જન્મેલો બ્રહ્મા કે ઇન્દ્ર કે પછી વરુણ પણ કોણ છે?'

વાયુઃ સોમસ્તથેશાનઃ પાવકો મમ યઃ સમઃ મામેવાર્ચય ભક્ત્યા ચ સ્વલ્પં નારાયણં સદા

'વાયુ, સોમ, ઈશાન, પાવક—જે કોઈ પણ મને બરાબર છે—તમે બધા ભક્તિપૂર્વક માત્ર મને જ પૂજો; નારાયણને તો હંમેશા નાનું જ માન.'

પ્રહ્રાદ જીવિતે વાઞ્છા તવૈષા શૃણુ ચાસ્તિ ચેત્ શ્રુત્વાપિ તસ્ય વચનં હિરણ્યકશિપોઃ સુધીઃ

'પ્રહલાદ, જો તને જીવનની ઈચ્છા હોય તો સાંભળ—જો તને કંઈ ઇચ્છા હોય.' હિરણ્યકશિપુના આ વચન સાંભળ્યા પછી પણ એ વિવેકી—

પ્રહ્રાદઃ પૂજયામાસ નમો નારાયણેતિ ચ નમો નારાયણાયેતિ સર્વદૈત્યકુમારકાન્

પ્રહલાદ તો 'નમો નારાયણ' કહીને પૂજા કરતો રહ્યો અને બધા દૈત્યપુત્રોને પણ એ જ શીખવાડતો રહ્યો.

અધ્યાપયામાસ ચ તાં બ્રહ્મવિદ્યાં સુશોભનામ્ દુર્લઙ્ઘ્યાં ચાત્મનો દૃષ્ટ્વા શક્રાદિભિર્ અપિ સ્વયમ્

એમણે એ સુંદર બ્રહ્મવિદ્યાનું પણ શિક્ષણ આપ્યું, જે ઈન્દ્ર વગેરે પણ પાર ન પાડી શકે, કારણ કે એણે પોતે તેનું સાક્ષાત્કાર કર્યો હતો.

પુત્રેણ લઙ્ઘિતામાજ્ઞાં હિરણ્યઃ પ્રાહ દાનવાન્ એતં નાનાવિધૈર્વધ્યં દુષ્પુત્રં હન્તુમર્હથ

પુત્રએ પોતાની આજ્ઞા ઉલ્લંઘી છે જોઈને, હિરણ્યકશિપુએ દૈત્યોને કહ્યું: 'આ દુષ્ટ પુત્ર અનેક રીતે મૃત્યુને લાયક છે, તમે એને મારી નાખો.'

એવમુક્તાસ્તદા તેન દૈત્યેન સુદુરાત્મના નિજઘ્નુર્દેવદેવસ્ય ભૃત્યં પ્રહ્રાદમવ્યયમ્

એ દુષ્ટ મનના દૈત્યએ આમ કહ્યાથી, દૈત્યોએ દેવોના દેવના અવિનાશી દાસ પ્રહલાદ પર પ્રહાર કર્યો.

તત્ર તત્પ્રતિકૃતં તદા સુરૈર્ દૈત્યરાજતનયં દ્વિજોત્તમાઃ ક્ષીરવારિનિધિશાયિનઃ પ્રભોર્ નિષ્ફલં ત્વથ બભૂવ તેજસા

હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, ત્યાં દેવોએ દૈત્યરાજના પુત્ર પર જે કંઈ કર્યું, તે બધું જ ક્ષીરસાગર પર શયન કરનારા પ્રભુની શક્તિથી નિષ્ફળ રહ્યું.

તદાથ ગર્વભિન્નસ્ય હિરણ્યકશિપોઃ પ્રભુઃ તત્રૈવાવિરભૂદ્ધન્તું નૃસિંહાકૃતિમાસ્થિતઃ

પછી, હિરણ્યકશિપુનો અહંકાર તૂટી ગયો ત્યારે, પ્રભુ ત્યાં જ નરસિંહ રૂપ ધારણ કરીને તેને સંહારવા પ્રગટ થયા.

જઘાન ચ સુતં પ્રેક્ષ્ય પિતરં દાનવાધમમ્ બિભેદ તત્ક્ષણાદેવ કરજૈર્ નિશિતૈઃ શતૈઃ

પ્રભુએ પોતાના પુત્રને જોઈને એ દૈત્યને મારી નાખ્યો અને એ જ ક્ષણે શતાવધિ તીક્ષ્ણ નખોથી એને ફાડી નાખ્યો.

તતો નિહત્ય તં દૈત્યં સબાન્ધવમઘાપહઃ પીડયામાસ દૈત્યેન્દ્રં યુગાન્તાગ્નિરિવાપરઃ

પછી પાપનો નાશ કરનાર પ્રભુએ એ દૈત્ય અને તેના સગાઓને મારીને, દૈત્યરાજને યુગાંતની અગ્નિ જેવી પીડા આપવાનું શરૂ કર્યું.

નાદૈસ્તસ્ય નૃસિંહસ્ય ઘોરૈર્વિત્રાસિતં જગત્ આ બ્રહ્મભુવનાદ્ વિપ્રાઃ પ્રચચાલ ચ સુવ્રતાઃ

નરસિંહના ભયાનક ગર્જનથી આખું જગત ડરી ગયું; હે મુનિઓ, બ્રહ્મા લોક સુધીના ધીરજવંતો પણ કંપી ઉઠ્યા.