લિઙ્ગપુરાણમ્

નારાયણાય સર્વાય બ્રહ્મણે પરમાત્મને કર્ત્રે ધર્ત્રે ધરાયાસ્તુ હર્ત્રે દેવારિણાં સ્વયમ્ કર્ત્રે નેત્રે સુરેન્દ્રાણાં શાસ્ત્રે ચ સકલસ્ય ચ

નારાયણ, સર્વના સ્વામી, બ્રહ્મા, પરમાત્મા, સર્જનહાર, પોષક, ધરતીના ઉદ્ધારક, દેવદુશ્મનોના વિનાશક, દેવોના રાજાઓના નેતા અને બધા શાસ્ત્રોના રચયિતા – તેમને નમન.

ત્વમષ્ટમૂર્તિસ્ત્વમનન્તમૂર્તિસ્ ત્વમાદિદેવસ્ત્વમનન્તવેદિતઃ ત્વયા કૃતં સર્વમિદં પ્રસીદ સુરેશ લોકેશ વરાહ વિષ્ણો

તમે અષ્ટમૂર્તિવાળા છો, અનંત રૂપ ધરાવનાર છો, પ્રાચીન દેવ છો, અનંત દ્વારા ઓળખાતા છો; આ બધું તમારાથી જ થયું છે – હે દેવોના સ્વામી, જગતના સ્વામી, વરાહ, વિષ્ણુ, કૃપા કરો.

તથૈકદંષ્ટ્રાગ્રમુખાગ્રકોટિભાગૈકભાગાર્ધતમેન વિષ્ણો હતાઃ ક્ષણાત્ કામદ દૈત્યમુખ્યાઃ સ્વદંષ્ટ્રકોટ્યા સહ પુત્રભૃત્યૈઃ

જેમ તમારા એક દાંતની ટોચના અતિ નાનાં ભાગથી, હે કામદ, મુખ્ય દૈત્યો તેમના પુત્રો અને સેવકો સહિત ક્ષણમાં નાશ પામ્યા.

ત્વયોદ્ધૃતા દેવ ધરા ધરેશ ધરાધરાકાર ધૃતાગ્રદંષ્ટ્રે ધરાધરૈઃ સર્વજનૈઃ સમુદ્રૈઃ સુરાસુરૈઃ સેવિતચન્દ્રવક્ત્ર

હે ધરાનાથ, તમે ધરતીને ઉંચકીને, તમારા દાંત પર પર્વતોને ધારણ કરી, સર્વ જીવો, સમુદ્રો, દેવો અને દૈત્યો દ્વારા સેવા પ્રાપ્ત કરતા, ચાંદ્રમુખવાળા ભગવાન, ધરતીને ઉદ્ધાર કરી.

ત્વયૈવ દેવેશ વિભો કૃતશ્ ચ જયઃ સુરાણામસુરેશ્વરાણામ્ અહો પ્રદત્તસ્તુ વરઃ પ્રસીદ વાગ્દેવતા વારિજસંભવાય

હે દેવોના દેવ, હે મહાશક્તિશાળી, તમારા દ્વારા જ દેવતાઓએ દૈત્યરાજાઓ પર વિજય મેળવ્યો; અને વાણીદેવી, કમળમાંથી જન્મેલી, તેમને પણ વરદાન મળ્યું – કૃપા કરો.

નિહિતા રસાતલગતા વસુંધરા તવ પૃષ્ઠતઃ સકલતારકાદયઃ

પાતાળમાં મૂકાયેલી ધરતી, બધા તારાઓ અને અન્ય સાથે, તમારા પાછળ સ્થિર કરવામાં આવી.

જગતાં હિતાય ભવતા વસુંધરા ભગવન્ રસાતલપુટં ગતા તદા અબલોદ્ધૃતા ચ ભગવંસ્તવૈવ સકલં ત્વયૈવ હિ ધૃતં જગદ્ગુરો

હે ભગવાન, જગતના કલ્યાણ માટે તમે ધરતીને પાતાળમાં લઈ ગયા અને પછી તમે જ તેને ઉંચકીને બહાર લાવ્યા; હા, જગતગુરુ, આ આખું જગત તમે જ ધારણ કરો છો.

ઇતિ વાક્પતિર્બહુવિધૈસ્તવાર્ચનૈઃ પ્રણિપત્ય વિષ્ણુમમરૈઃ પ્રજાપતિઃ વિવિધાન્વરાન્ હરિમુખાત્તુ લબ્ધવાન્ હરિનાભિવારિજદેહભૃત્ સ્વયમ્

આ રીતે વાણીના સ્વામી પ્રજાપતિએ અનેક પ્રકારની સ્તુતિઓથી અને દેવતાઓ સાથે વિષ્ણુની પૂજા કરી, હરિના કૃપાથી કમળનાભ વિષ્ણુ પાસેથી વિવિધ વરદાન પ્રાપ્ત કર્યા.

અથ તામુદ્ધૃતાં તેન ધરાં દેવા મુનીશ્વરાઃ મૂર્ધ્ન્યારોપ્ય નમશ્ચક્રુશ્ ચક્રિણઃ સંનિધૌ તદા

પછી દેવતાઓ અને મહર્ષિઓએ ધરાને ઊંચકી, પોતાના માથા પર રાખી, ચક્રધારી ભગવાનની હાજરીમાં નમસ્કાર કર્યા.

અનેનૈવ વરાહેણ ચોદ્ધૃતાસિ વરપ્રદે કૃષ્ણેનાક્લિષ્ટકાર્યેણ શતહસ્તેન વિષ્ણુના

હે વરદાન આપનારી, તને આ જ વરાહ રૂપે, કૃષ્ણે, જેનું કામ ક્યારેય મુશ્કેલ નથી, અને શતબાહુ વિષ્ણુએ ઉદ્ધાર કર્યો છે.

ધરણિ ત્વં મહાભોગે ભૂમિસ્ત્વં ધેનુરવ્યયે લોકાનાં ધારિણી ત્વં હિ મૃત્તિકે હર પાતકમ્

હે ધરા, તું વિશાળ સ્વરૂપ ધરાવતી છે, તું જ ભૂમિ છે, તું અક્ષય ધેનુ છે, તું બધા લોકોની આધાર છે, હે માટી, અમારો પાપ દૂર કર.

મનસા કર્મણા વાચા વરદે વારિજેક્ષણે ત્વયા હતેન પાપેન જીવામસ્ત્વત્પ્રસાદતઃ

હે વરદાન આપનારી, કમળની આંખોવાળી, મનથી, કર્મથી અને વાણીથી, તારા દ્વારા પાપ નાશ પામે છે અને તારી કૃપાથી અમે જીવીએ છીએ.

ઇત્યુક્તા સા તદા દેવી ધરા દેવૈર્ અથાબ્રવીત્ વરાહદંષ્ટ્રાભિન્નાયાં ધરાયાં મૃત્તિકાં દ્વિજાઃ

આ રીતે દેવીઓએ કહ્યાબાદ, ધરા દેવી એ દેવતાઓને કહ્યું કે વરાહના દાંતથી ભેદાયેલી ધરાની માટી વિશે.

મન્ત્રેણાનેન યો બિભ્રત્ મૂર્ધ્નિ પાપાત્પ્રમુચ્યતે આયુષ્માન્ બલવાન્ ધન્યઃ પુત્રપૌત્રસમન્વિતઃ

જે કોઈ આ મંત્રથી માટી માથા પર ધારણ કરે છે, તે પાપથી મુક્ત થાય છે, લાંબુ આયુષ્ય, બળ, સુખ અને સંતાન-પૌત્રની પ્રાપ્તિ કરે છે.

ક્રમાદ્ભુવિ દિવં પ્રાપ્ય કર્માન્તે મોદતે સુરૈઃ અથ દેવે ગતે ત્યક્ત્વા વરાહે ક્ષીરસાગરમ્

આ રીતે, પૃથ્વી પર કર્મ પૂર્ણ થયા પછી, સ્વર્ગની પ્રાપ્તિ થાય છે અને દેવતાઓ સાથે આનંદ માણે છે; પછી, જ્યારે દેવ પોતાના વરાહ રૂપ છોડે છે, ત્યારે તે ક્ષીર સાગરમાં પ્રવેશે છે.

વારાહરૂપમનઘં ચચાલ ચ ધરા પુનઃ તસ્ય દંષ્ટ્રાભરાક્રાન્તા દેવદેવસ્ય ધીમતઃ

પવિત્ર વરાહ રૂપ ધારણ કરનાર દેવદેવના દાંતના ભારથી ધરા ફરી કંપી ઉઠી.

યદૃચ્છયા ભવઃ પશ્યન્ જગામ જગદીશ્વરઃ દંષ્ટ્રાં જગ્રાહ દૃષ્ટ્વા તાં ભૂષણાર્થમથાત્મનઃ

ત્યારે ભવ, જગતના ઈશ્વર, એ જોઈને, પોતાની શોભા માટે એ દાંતને ઉઠાવી લીધો.

દધાર ચ મહાદેવઃ કૂર્ચાન્તે વૈ મહોરસિ દેવાશ્ ચ તુષ્ટુવુઃ સેન્દ્રા દેવદેવસ્ય વૈભવમ્

મહાદેવએ એ દાંતને પોતાની જટાના અંતે અને વિશાળ છાતી પર ધારણ કર્યો અને દેવતાઓએ ઇન્દ્ર સહિત દેવદેવના વૈભવની સ્તુતિ કરી.

ધરા પ્રતિષ્ઠિતા હ્યેવં દેવદેવેન લીલયા ભૂતાનાં સંપ્લવે ચાપિ વિષ્ણોશ્ચૈવ કલેવરમ્

આ રીતે, દેવદેવે રમતમાં ધરાને સ્થાપિત કરી, ભૂતોના પ્રલય સમયે અને વિષ્ણુના શરીરમાં પણ.

બ્રહ્મણશ્ ચ તથાન્યેષાં દેવાનામપિ લીલયા વિભુરઙ્ગવિભાગેન ભૂષિતો ન યદિ પ્રભુઃ

એ જ રીતે, બ્રહ્મા અને અન્ય દેવતાઓની લીલાથી, ભગવાન તેમના અંગોના વિભાજનથી શોભાયમાન થાય છે, જો ભગવાનની ઇચ્છા હોય તો જ.

કથં વિમુક્તિર્વિપ્રાણાં તસ્માદ્દંષ્ટ્રી મહેશ્વરઃ

મહેશ્વરએ દાંત ધારણ ન કરે તો, બ્રાહ્મણોને મુક્તિ કેવી રીતે મળે?

નૃસિંહેન હતઃ પૂર્વં હિરણ્યાક્ષાગ્રજઃ શ્રુતમ્ કથં નિષૂદિતસ્તેન હિરણ્યકશિપુર્વદ

પહેલાં નરસિંહે હિરણ્યાક્ષના મોટા ભાઈને માર્યો હતો એવું સાંભળ્યું છે; હવે કહો કે હિરણ્યકશિપુને કેવી રીતે નાશ કર્યો હતો.

હિરણ્યકશિપોઃ પુત્રઃ પ્રહ્રાદ ઇતિ વિશ્રુતઃ ધર્મજ્ઞઃ સત્યસમ્પન્નસ્ તપસ્વી ચાભવત્સુધીઃ

હિરણ્યકશિપુનો પુત્ર પ્રહલાદ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો, જે ધર્મને જાણનાર, સત્યવંત, તપસ્વી અને બુદ્ધિશાળી હતો.

જન્મપ્રભૃતિ દેવેશં પૂજયામાસ ચાવ્યયમ્ સર્વજ્ઞં સર્વગં વિષ્ણું સર્વદેવભવોદ્ભવમ્

જન્મથી જ પ્રહલાદે અવિનાશી દેવેશ, સર્વજ્ઞ, સર્વવ્યાપી અને સર્વદેવોના ઉત્પન્ન કરનાર વિષ્ણુની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરી.

તમાદિપુરુષં ભક્ત્યા પરબ્રહ્મસ્વરૂપિણમ્ બ્રહ્મણો ઽધિપતિં સૃષ્ટિસ્થિતિસંહારકારણમ્

એ પ્રાચીન પુરુષ, પરબ્રહ્મ સ્વરૂપ, બ્રહ્માના સ્વામી અને સૃષ્ટિ-સ્થિતિ-પ્રલયના કારણ એવા ભગવાનની પ્રહલાદે ભક્તિથી આરાધના કરી.

સો ઽપિ વિષ્ણોસ્તથાભૂતં દૃષ્ટ્વા પુત્રં સમાહિતમ્ નમો નારાયણાયેતિ ગોવિન્દેતિ મુહુર્મુહુઃ

તે સમયે, પોતાનો પુત્ર એવી એકાગ્ર સ્થિતિમાં જોઈને, તે પણ વારંવાર 'નમો નારાયણ' અને 'ગોવિંદને વંદન' એમ બોલતો રહ્યો.

સ્તુવન્તં પ્રાહ દેવારિઃ પ્રદહન્નિવ પાપધીઃ ન માં જાનાસિ દુર્બુદ્ધે સર્વદૈત્યામરેશ્વરમ્

એવી સ્તુતિ કરતા જોઈને, દેવોના શત્રુએ, દુષ્ટ વિચારોથી ભરેલો, કહ્યું: 'અરે મૂર્ખ, તું મને ઓળખતો નથી, હું તો બધા દૈત્ય અને દેવતાઓનો શાશ્વત સ્વામી છું.'

પ્રહ્રાદ વીર દુષ્પુત્ર દ્વિજદેવાર્તિકારણમ્ કો વિષ્ણુઃ પદ્મજો વાપિ શક્રશ્ ચ વરુણો ઽથવા

'પ્રહલાદ, અરે દુર્વૃત્તિ પુત્ર, બ્રાહ્મણો અને દેવતાઓને દુઃખ આપનાર! એ વિશ્નુ કોણ છે? કમળમાંથી જન્મેલો બ્રહ્મા કે ઇન્દ્ર કે પછી વરુણ પણ કોણ છે?'

વાયુઃ સોમસ્તથેશાનઃ પાવકો મમ યઃ સમઃ મામેવાર્ચય ભક્ત્યા ચ સ્વલ્પં નારાયણં સદા

'વાયુ, સોમ, ઈશાન, પાવક—જે કોઈ પણ મને બરાબર છે—તમે બધા ભક્તિપૂર્વક માત્ર મને જ પૂજો; નારાયણને તો હંમેશા નાનું જ માન.'