લિઙ્ગપુરાણમ્

તતસ્તે સમસ્તાઃ સુરેન્દ્રાઃ સસાધ્યાઃ સુરેશં મહેશં પુરેત્યાહુરેવમ્ દ્રુતં ચાલ્પવીર્યપ્રભિન્નાઙ્ગભિન્ના વયં દૈત્યરાજસ્ય શસ્ત્રૈર્નિકૃત્તાઃ

પછી બધા દેવતાઓ અને સાધ્યોએ શહેરમાં મહેશને મળ્યા અને કહ્યું: 'અમારા અંગો તૂટી ગયા છે, શક્તિ ઘટી ગઈ છે, દૈત્યરાજના શસ્ત્રોથી અમે કાપી નાખાયા છીએ.'

ઇતીદમખિલં શ્રુત્વા દૈત્યાગમમ્ અનૌપમમ્ ગણેશ્વરૈશ્ ચ ભગવાન્ અન્ધકાભિમુખં યયૌ

આ બધું અનોખું દૈત્યનું આગમન સાંભળી, ભગવાન પોતાના ગણા સાથે અંધકાની સામે જવા નીકળી પડ્યા.

જયેતિ વાચા ભગવન્તમ્ ઊચુઃ કિરીટબદ્ધાઞ્જલયઃ સમન્તાત્

ચારે બાજુથી મસ્તક પર મુગટ ધારણ કરીને, હાથ જોડીને, સૌએ વિજયના ઉલ્લાસભેર અવાજે ભગવાનને સંબોધ્યા.

અથાશેષાસુરાંસ્તસ્ય કોટિકોટિશતૈસ્ તતઃ ભસ્મીકૃત્ય મહાદેવો નિર્બિભેદાન્ધકં તદા

પછી મહાદેવએ એના અસંખ્ય કરોડો અસુરોને ભસ્મ કરી નાખ્યા અને એ સમયે અંધકાને ભેદી નાખ્યો.

શૂલેન શૂલિના પ્રોતં દગ્ધકલ્મષકઞ્ચુકમ્ દૃષ્ટ્વાન્ધકં નનાદેશં પ્રણમ્ય સ પિતામહઃ

શૂળધારી ભગવાને અંધકાને શૂળે ચઢાવ્યો, તેના પાપનો પડદો બળી ગયો, એ જોઈ પિતામહે નમન કરીને જોરથી ધ્વનિ કરી.

તન્નાદશ્રવણાન્નેદુર્ દેવા દેવં પ્રણમ્ય તમ્ નનૃતુર્મુનયઃ સર્વે મુમુદુર્ગણપુઙ્ગવાઃ

એ ધ્વનિ સાંભળી દેવતાઓએ આનંદથી ધ્વનિ કરી, એ દેવને નમન કર્યું; બધા ઋષિઓ નૃત્ય કરવા લાગ્યા અને ગણા-મુખિયાઓ ખુશીથી ઝૂમી ઉઠ્યા.

સસૃજુઃ પુષ્પવર્ષાણિ દેવાઃ શંભોસ્તદોપરિ ત્રૈલોક્યમખિલં હર્ષાન્ નનન્દ ચ નનાદ ચ

દેવતાઓએ શંભુ પર પુષ્પવર્ષા કરી, અને આખા ત્રિલોકમાં આનંદથી ઉત્સવ અને ધ્વનિ વ્યાપી ગઈ.

દગ્ધો ઽગ્નિના ચ શૂલેન પ્રોતઃ પ્રેત ઇવાન્ધકઃ સાત્ત્વિકં ભાવમાસ્થાય ચિન્તયામાસ ચેતસા

અંધકાને અગ્નિથી દાઝી અને શૂળે ચઢાવાયો, મૃતક જેવો થયો, ત્યારે તેણે સાત્ત્વિક ભાવ અપનાવ્યો અને મનમાં વિચાર કરવા લાગ્યો.

જન્માન્તરે ઽપિ દેવેન દગ્ધો યસ્માચ્છિવેન વૈ આરાધિતો મયા શંભુઃ પુરા સાક્ષાન્મહેશ્વરઃ

પહેલા જન્મમાં પણ મને શિવદેવે દાઝી નાખ્યો હતો, જેને મેં પૂર્વે મહેશ્વર રૂપે સીધા આરાધ્યા હતા.

તસ્માદેતન્મયા લબ્ધમ્ અન્યથા નોપપદ્યતે યઃ સ્મરેન્મનસા રુદ્રં પ્રાણાન્તે સકૃદેવ વા

માટે જ મને આ પ્રાપ્ત થયું છે, નહિ તો શક્ય જ ન હોત. જે કોઈ જીવનના અંતે એકવાર પણ મનથી રુદ્રનું સ્મરણ કરે—

સ યાતિ શિવસાયુજ્યં કિં પુનર્બહુશઃ સ્મરન્ બ્રહ્મા ચ ભગવાન્વિષ્ણુઃ સર્વે દેવાઃ સવાસવાઃ

એને શિવસાયુજ્ય મળે છે—પછી વારંવાર સ્મરણ કરનારને તો કેટલું વધારે! બ્રહ્મા, ભગવાન વિષ્ણુ અને બધા દેવતાઓ ઇન્દ્ર સહિત—

શરણં પ્રાપ્ય તિષ્ઠન્તિ તમેવ શરણં વ્રજેત્ એવં સંચિન્ત્ય તુષ્ટાત્મા સો ઽન્ધકશ્ ચાન્ધકાર્દનમ્

શરણ આવીને એમાં જ સ્થિર રહે છે; એમાં જ શરણ જવું જોઈએ. એમ વિચારતાં અંધક, અંધકોના વિનાશક, અંતરમાં પ્રસન્ન થયો.

સગણં શિવમીશાનમ્ અસ્તુવત્પુણ્યગૌરવાત્ પ્રાર્થિતસ્તેન ભગવાન્ પરમાર્તિહરો હરઃ

પોતાના ગણા સાથે તેણે પુણ્યના માનથી શિવ ઈશાનની સ્તુતિ કરી. તેની પ્રાર્થનાથી પરમ દુઃખહર ભગવાન હરાએ પ્રસન્નતા દર્શાવી.

હિરણ્યનેત્રતનયં શૂલાગ્રસ્થં સુરેશ્વરઃ પ્રોવાચ દાનવં પ્રેક્ષ્ય ઘૃણયા નીલલોહિતઃ

સુરેશ્વરે, હિરણ્યનેત્રના પુત્રને શૂળના ટોચે ચઢેલો જોઈ, દયાથી એ દાનવને, નિલલોહિત ભગવાને સંબોધ્યો.

તુષ્ટો ઽસ્મિ વત્સ ભદ્રં તે કામં કિં કરવાણિ તે વરાન્વરય દૈત્યેન્દ્ર વરદો ઽહં તવાન્ધક

હું તૃપ્ત છું, વત્સ, તને કલ્યાણ મળે. તને શું ઈચ્છા છે? દૈત્યરાજ અંધક, હું તારો વરદાતા છું, તું વર માંગ.

શ્રુત્વા વાક્યં તદા શંભોર્ હિરણ્યનયનાત્મજઃ હર્ષગદ્ગદયા વાચા પ્રોવાચેદં મહેશ્વરમ્

શંભુના એ વચન સાંભળી, હિરણ્યનેત્રના પુત્રએ આનંદથી ગદગદ અવાજે મહેશ્વરને કહ્યું—

ભગવન્દેવદેવેશ ભક્તાર્તિહર શઙ્કર ત્વયિ ભક્તિઃ પ્રસીદેશ યદિ દેયો વરશ્ ચ મે

ભગવાન, દેવોના દેવ, ભક્તોના દુઃખહર શંકર, જો તમે પ્રસન્ન હોવ અને મને વર આપવાનો હોય, તો મને તમારી ભક્તિ પ્રાપ્ત થાય.

શ્રુત્વા ભવો ઽપિ વચનમ્ અન્ધકસ્ય મહાત્મનઃ પ્રદદૌ દુર્લભાં શ્રદ્ધાં દૈત્યેન્દ્રાય મહાદ્યુતિઃ

મહાત્મા અંધકના એ વચન સાંભળી, તેજસ્વી ભવે દૈત્યરાજને દુર્લભ શ્રદ્ધા આપી.

ગાણપત્યં ચ દૈત્યાય પ્રદદૌ ચાવરોપ્ય તમ્ પ્રણેમુસ્તં સુરેન્દ્રાદ્યા ગાણપત્યે પ્રતિષ્ઠિતમ્

એ દૈત્યને ગાણપત્ય પણ આપ્યું અને તેને સ્થાપિત કર્યો; દેવમુખિયાઓએ ગાણપત્યમાં સ્થિર થયેલા તેને નમન કર્યું.

કથમસ્ય પિતા દૈત્યો હિરણ્યાક્ષઃ સુદારુણઃ વિષ્ણુના સૂદિતો વિષ્ણુર્ વારાહત્વં કથં ગતઃ

હિરણ્યાક્ષ જે દૈત્યનો પિતા હતો, તે કેટલો ભયાનક હતો, તેને વિષ્ણુએ કેવી રીતે મારી નાખ્યો? અને વિષ્ણુએ વરાહનું રૂપ કેમ ધારણ કર્યું?

તસ્ય શૃઙ્ગં મહેશસ્ય ભૂષણત્વં કથં ગતમ્ એતત્સર્વં વિશેષેણ સૂત વક્તુમિહાર્હસિ

એના દાંતનું શૃંગ મહાદેવના શણગાર તરીકે કેવી રીતે બન્યું? સૂતજી, આ બધું તું અહીં વિગતે કહી બતાવ.

હિરણ્યકશિપોર્ભ્રાતા હિરણ્યાક્ષ ઇતિ સ્મૃતઃ પુરાન્ધકાસુરેશસ્ય પિતા કાલાન્તકોપમઃ

હિરણ્યાક્ષને હિરણ્યકશિપુનો ભાઈ કહેવામાં આવે છે, અને એ પુરા દૈત્યોના સ્વામી અંધકનો પિતા હતો, જે કાળ જેવી ભયાનકતા ધરાવતો હતો.

દેવાઞ્જિત્વાથ દૈત્યેન્દ્રો બદ્ધ્વા ચ ધરણીમિમામ્ નીત્વા રસાતલં ચક્રે વન્દીમ્ ઇન્દીવરપ્રભામ્

દૈત્યોના રાજાએ દેવતાઓને હરાવીને, આ ધરતીને બાંધી, તેને પાતાળમાં લઈ ગયો અને તેને પોતાનું બંદી બનાવી દીધી, જે નીલકમળ જેવી તેજસ્વી હતી.

તતઃ સબ્રહ્મકા દેવાઃ પરિમ્લાનમુખશ્રિયઃ બાધિતાસ્તાડિતા બદ્ધ્વા હિરણ્યાક્ષેણ તેન વૈ

પછી બ્રહ્મા સહિત બધા દેવતાઓના ચહેરા ઉદાસ અને દુઃખી થઈ ગયા, તેઓ હિરણ્યાક્ષના હાથમાં પીડાતા, માર ખાતા અને બંધાયેલા હતા.

બલિના દૈત્યમુખ્યેન ક્રૂરેણ સુદુરાત્મના પ્રણમ્ય શિરસા વિષ્ણું દૈત્યકોટિવિમર્દનમ્

એ શક્તિશાળી, ક્રૂર અને દુષ્ટ દૈત્યના વડાએ તેમને તકલીફ આપી, તો બધા દેવતાઓએ પોતાના માથું નમાવીને, લાખો દૈત્યોના વિનાશક એવા વિષ્ણુને વંદન કર્યું.

સર્વે વિજ્ઞાપયામાસુર્ ધરણીબન્ધનં હરેઃ શ્રુત્વૈતદ્ભગવાન્ વિષ્ણુર્ ધરણીબન્ધનં હરિઃ

બધા મળીને ધરતીના બંધન વિશે વિનંતી કરવા ગયા; આ સાંભળીને ભગવાન વિષ્ણુએ ધરતીના બંધન વિશે જાણ્યું.

ભૂત્વા યજ્ઞવરાહો ઽસૌ યથા લિઙ્ગોદ્ભવે તથા દૈત્યૈશ્ ચ સાર્ધં દૈત્યેન્દ્રં હિરણ્યાક્ષં મહાબલમ્

ત્યારે તેમણે યજ્ઞવરુહનું રૂપ ધારણ કર્યું, જેમ લિંગોદય સમયે થયું હતું, અને દૈત્યો સાથે મળીને મહાબલી દૈત્યરાજ હિરણ્યાક્ષનો સામનો કર્યો.

દંષ્ટ્રાગ્રકોટ્યા હત્વૈનં રેજે દૈત્યાન્તકૃત્પ્રભુઃ કલ્પાદિષુ યથાપૂર્વં પ્રવિશ્ય ચ રસાતલમ્

પછી પોતાના દાંતની ટોચથી તેને મારી નાખ્યો; દૈત્યોના વિનાશક એવા ભગવાન તેજથી ઝગમગ્યા અને પહેલાં જેમ કલ્પના આરંભે કર્યું હતું તેમ પાતાળમાં પ્રવેશ્યા.

આનીય વસુધાં દેવીમ્ અઙ્કસ્થામકરોદ્બહિઃ તતસ્ તુષ્ટાવ દેવેશં દેવદેવઃ પિતામહઃ

પછી ધરતીદેવીને ઉપાડી, પોતાના ગળે બેસાડી, અને પછી દેવોના દેવ પિતામહે ભગવાનની સ્તુતિ કરી.