લિઙ્ગપુરાણમ્

સ્થાપિતં બ્રહ્મણા ચાપિ સંગમે લિઙ્ગમુત્તમમ્ સંગમેશ્વરમ્ ઇત્યેવં ખ્યાતં જગતિ દૃશ્યતામ્

બ્રહ્માએ સંગમ પર ઉત્તમ લિંગ સ્થાપ્યું; તે જગતમાં સંગમેશ્વર તરીકે પ્રસિદ્ધ છે, તેનું દર્શન કરવું.

સંગમે દેવનદ્યા હિ યઃ સ્નાત્વા મનુજઃ શુચિઃ અર્ચયેત્ સંગમેશ્વરં તસ્ય જન્મભયં કુતઃ

દૈવી નદીઓના સંગમ પર જે શુદ્ધ મનુષ્ય સ્નાન કરે છે અને સંગમેશ્વરનું પૂજન કરે છે, તેને પુનર્જન્મનો ભય કેમ રહે?

ઇદં મન્યે મહાક્ષેત્રં નિવાસો યોગિનાં પરમ્ ક્ષેત્રમધ્યે ચ યત્રાહં સ્વયં ભૂત્વાગ્રમાસ્થિતઃ

હું આ સ્થળને મહાન તીર્થ માનું છું, યોગીઓનું સર્વોચ્ચ નિવાસસ્થાન; અને તીર્થના મધ્યમાં, હું સ્વયં શ્રેષ્ઠ સ્થાન પર સ્થિર છું.

મધ્યમેશ્વરમિત્યેવં ખ્યાતઃ સર્વસુરાસુરૈઃ સિદ્ધાનાં સ્થાનમેતદ્ધિ મદીયવ્રતધારિણામ્

આ સ્થાનને સર્વ દેવો અને દાનવો 'મધ્યમેશ્વર' તરીકે ઓળખે છે. આ તો સિદ્ધ લોકો અને મારા વ્રત પાળનારા ભક્તોનું નિવાસસ્થાન છે.

યોગિનાં મોક્ષલિપ્સૂનાં જ્ઞાનયોગરતાત્મનામ્ દૃષ્ટ્વૈનં મધ્યમેશાનં જન્મ પ્રતિ ન શોચતિ

જે યોગીઓ મુક્તિ ઈચ્છે છે અને જ્ઞાનયોગમાં મન લગાવે છે, તેઓ જ્યારે આ મધ્યમેશાનને જુએ છે, ત્યારે જન્મ માટે કદી શોક કરતા નથી.

સ્થાપિતં લિઙ્ગમેતત્તુ શુક્રેણ ભૃગુસૂનુના નામ્ના શુક્રેશ્વરં નામ સર્વસિદ્ધામરાર્ચિતમ્

આ લિંગ ભૃગુપુત્ર શુક્રે સ્થાપ્યું હતું. તેનું નામ 'શુક્રેશ્વર' છે અને સર્વ સિદ્ધો તથા અમર દેવો તેની પૂજા કરે છે.

દૃષ્ટ્વૈનં નિયતઃ સદ્યો મુચ્યતે સર્વકિલ્બિષૈઃ મૃતશ્ ચ ન પુનર્જન્તુઃ સંસારી તુ ભવેન્નરઃ

જે મનુષ્ય નિયમિતપણે આ લિંગને જુએ છે, તે તરત જ સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ જાય છે; અને મૃત્યુ પછી તેને ફરી સંસાર બાંધતો નથી.

પુરા જમ્બૂકરૂપેણ અસુરો દેવકણ્ટકઃ બ્રહ્મણો હિ વરં લબ્ધ્વા ગોમાયુર્બન્ધશઙ્કિતઃ

પહેલાં, દેવકંટક નામનો અસુર જાંબુ તરીકે જન્મ્યો હતો. તેણે બ્રહ્માથી વર મેળવ્યું હતું અને ગોમાયુ બંધનથી ડરતો હતો.

નિહતો હિમવત્પુત્રિ જમ્બૂકેશસ્તતો હ્યહમ્ અદ્યાપિ જગતિ ખ્યાતં સુરાસુરનમસ્કૃતમ્

હિમાલયપુત્રી તરીકે મેં જાંબુકેશ રૂપે તેને મારેા હતો. તેથી આજે પણ હું જગતમાં પ્રસિદ્ધ છું અને દેવો-દાનવો મારી પૂજા કરે છે.

દૃષ્ટ્વૈનમપિ દેવેશં સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્ ગ્રહૈઃ શુક્રપુરોગૈશ્ ચ એતાનિ સ્થાપિતાનિ હ

જે કોઈ આ દેવોના દેવને જુએ છે, તેને સર્વ ઈચ્છાઓ પ્રાપ્ત થાય છે. આ સર્વ સ્થાનોએ ગ્રહો, જેમાં શુક્ર મુખ્ય છે, સ્થાપિત કર્યા છે.

પશ્ય પુણ્યાનિ લિઙ્ગાનિ સર્વકામપ્રદાનિ તુ એવમેતાનિ પુણ્યાનિ મન્નિવાસાનિ પાર્વતિ

પાર્વતી, આ પવિત્ર લિંગોને જો, જે સર્વ કામનાઓ પૂરી પાડે છે. આ રીતે, આ પવિત્ર સ્થાનોએ હું નિવાસ કરું છું.

કથિતાનિ મમ ક્ષેત્રે ગુહ્યં ચાન્યદિદં શૃણુ ચતુઃક્રોશં ચતુર્દિક્ષુ ક્ષેત્રમેતત્પ્રકીર્તિતમ્

મારા ક્ષેત્રની વાત મેં કહી. હવે બીજું ગુપ્ત વાત સાંભળ—આ ક્ષેત્ર ચારે દિશામાં ચાર ક્રોશ જેટલું વિસ્તૃત કહેવાય છે.

યોજનં વિદ્ધિ ચાર્વઙ્ગિ મૃત્યુકાલે ઽમૃતપ્રદમ્ મહાલયગિરિસ્થં માં કેદારે ચ વ્યવસ્થિતમ્

પ્રિયે, જાણ કે આ ક્ષેત્ર એક યોજન જેટલું છે. મૃત્યુ સમયે તે અમરત્વ આપે છે. હું મહાલય પર્વત અને કેદારમાં સ્થિત છું.

ગણત્વં લભતે દૃષ્ટ્વા હ્ય્ અસ્મિન્મોક્ષો હ્યવાપ્યતે ગાણપત્યં લભેદ્યસ્માદ્ યતઃ સા મુક્તિરુત્તમા

આને જોવાથી મનુષ્યને ગણપતિનું સ્થાન મળે છે અને અહીંથી મુક્તિ મળે છે. અહીંથી જ શ્રેષ્ઠ મુક્તિ એટલે ગણપત્ય અવસ્થા પ્રાપ્ત થાય છે.

તતો મહાલયાત્ તસ્માત્ કેદારાન્મધ્યમાદપિ સ્મૃતં પુણ્યતમં ક્ષેત્રમ્ અવિમુક્તં વરાનને

સુંદર મુખવાળી, મહાલય, કેદાર અને મધ્યમામાંથી શ્રેષ્ઠ અને સૌથી પવિત્ર ક્ષેત્ર 'અવિમુક્ત' કહેવાય છે.

કેદારં મધ્યમં ક્ષેત્રં સ્થાનં ચૈવ મહાલયમ્ મમ પુણ્યાનિ ભૂર્લોકે તેભ્યઃ શ્રેષ્ઠતમં ત્વિદમ્

કેદાર, મધ્યમ ક્ષેત્ર અને મહાલય—આ બધાં પૃથ્વી પર મારા પવિત્ર સ્થાન છે, પણ એમાં પણ આ સ્થાન સર્વથી શ્રેષ્ઠ છે.

યતઃ સૃષ્ટાસ્ત્વિમે લોકાસ્ તતઃ ક્ષેત્રમિદં શુભમ્ કદાચિન્ન મયા મુક્તમ્ અવિમુક્તં તતો ઽભવત્

કારણ કે અહીંથી જ આ બધા લોકોએ ઉત્પત્તિ પામી છે, તેથી આ ક્ષેત્ર શુભ છે. મેં કદી આ સ્થળ છોડ્યું નથી, તેથી તેને 'અવિમુક્ત' કહે છે.

અવિમુક્તેશ્વરં લિઙ્ગં મમ દૃષ્ટ્વેહ માનવઃ સદ્યઃ પાપવિનિર્મુક્તઃ પશુપાશૈર્વિમુચ્યતે

અવિમુક્તેશ્વર નામના મારા લિંગને અહીં જોનાર મનુષ્ય તરત જ પાપમુક્ત થઈ જાય છે અને સંસારના બંધનમાંથી છૂટી જાય છે.

શૈલેશં સંગમેશં ચ સ્વર્લીનં મધ્યમેશ્વરમ્ હિરણ્યગર્ભમ્ ઈશાનં ગોપ્રેક્ષં વૃષભધ્વજમ્

શૈલેશ, સંગમેશ, સ્વર્લીન, મધ્યમેશ્વર, હિરણ્યગર્ભ, ઈશાન, ગોપ્રેક્ષ અને વૃષભધ્વજ—

ઉપશાન્તં શિવં ચૈવ જ્યેષ્ઠસ્થાનનિવાસિનમ્ શુક્રેશ્વરં ચ વિખ્યાતં વ્યાઘ્રેશં જમ્બુકેશ્વરમ્

ઉપશાંત, શિવ, પ્રાચીન સ્થાનના નિવાસી, પ્રસિદ્ધ શુક્રેશ્વર, વ્યાઘ્રેશ અને જાંબુકેશ્વર—

દૃષ્ટ્વા ન જાયતે મર્ત્યઃ સંસારે દુઃખસાગરે એવમ્ ઉક્ત્વા મહાદેવો દિશઃ સર્વા વ્યલોકયત્

આ બધાંને જોનાર મનુષ્ય ફરી સંસારના દુઃખના સાગરમાં જન્મતો નથી. આમ કહી મહાદેવે સર્વ દિશાઓમાં નજર કરી.

વિલોક્ય સંસ્થિતે પશ્ચાદ્ દેવદેવે મહેશ્વરે અકસ્માદભવત્સર્વઃ સ દેશોજ્જ્વલિતો યથા

જ્યારે દેવોના દેવ મહેશ્વર ત્યાં સ્થિર થયા, ત્યારે અચાનક આખું સ્થળ તેજથી ઝગમગ થઈ ઉઠ્યું, જાણે પ્રકાશથી ભરાઈ ગયું હોય.

તતઃ પાશુપતાઃ સિદ્ધા ભસ્માભ્યઙ્ગસિતપ્રભાઃ માહેશ્વરા મહાત્માનસ્ તથા વૈ નિયતવ્રતાઃ

પછી પાશુપત માર્ગના સિદ્ધો, જેમના શરીર પર ભસ્મ લગાવેલું અને જે મહેશ્વરના મહાન ભક્તો હતા, પોતાના વ્રતમાં સ્થિર રહી ત્યાં પ્રગટ થયા.

બહવઃ શતશો ઽભ્યેત્ય નમશ્ચક્રુર્મહેશ્વરમ્ પુનર્નિરીક્ષ્ય યોગેશં ધ્યાનયોગં ચ કૃત્સ્નશઃ

બહુઓ, હજારો ભક્તો મહેશ્વર પાસે આવી નમસ્કાર કરવા લાગ્યા અને ફરીથી યોગના સ્વામી ને ધ્યાનમાં લીન જોઈને દર્શન કર્યા.

તસ્થુરાત્માનમાસ્થાય લીયમાના ઇવેશ્વરે સ્થિતાનાં સ તદા તેષાં દેવદેવ ઉમાપતિઃ

તેઓ પોતાનાં સ્વરૂપમાં સ્થિર રહી, જાણે ઈશ્વરમાં લીન થવા તૈયાર હોય, એ રીતે ઊભા રહ્યા. એ સમયે દેવોના દેવ ઉમાપતિ પણ ત્યાં હાજર હતા.

સ બિભ્રત્પરમાં મૂર્તિં બભૂવ પુરુષઃ પ્રભુઃ કૃત્સ્નં જગદિહૈકસ્થં કર્તુમ્ અન્ત ઇવ સ્થિતઃ

પછી પ્રભુએ પરમ રૂપ ધારણ કર્યું અને જાણે આખું જગત પોતામાં સમાવી લે તે રીતે એકલા ઊભા રહ્યા.

તસ્ય તાં પરમાં મૂર્તિમ્ આસ્થિતસ્ય જગત્પ્રભોઃ ન શશાક પુનર્દ્રષ્ટું હૃષ્ટરોમા ગિરીન્દ્રજા

જ્યારે જગતના સ્વામી એ પરમ રૂપ ધારણ કર્યું, ત્યારે પર્વતકન્યા, જેમના શરીરે આનંદથી રોમાચંન થઈ આવ્યો, તે ફરીથી તેમને જોઈ શકી નહીં.

તતસ્ત્વદૃષ્ટમાકારં બુદ્ધ્વા સા પ્રકૃતિસ્થિતમ્ પ્રકૃતેર્મૂર્તિમાસ્થાય યોગેન પરમેશ્વરી

પછી, એ રૂપ તારી દૃષ્ટિથી અજાણ્યું છે એવું સમજીને, પરમેશ્વરી પોતાની સ્વભાવમાં સ્થિર રહી, યોગ દ્વારા પ્રકૃતિનું રૂપ ધારણ કર્યું.

તં શશાક પુનર્દ્રષ્ટું હરસ્ય ચ મહાત્મનઃ તતસ્તે લયમાધાય યોગિનઃ પુરુષસ્ય તુ

પછી તે ફરીથી તેમને અને મહાત્મા હરને જોઈ શકી; અને યોગીઓએ લયમાં સ્થિર રહી પુરુષનું દર્શન કર્યું.