લિઙ્ગપુરાણમ્

સ્વર્લીનેશ્વર ઇત્યેવમ્ અત્રાહં સ્વયમાગતઃ પ્રાણાન્ ઇહ નરસ્ત્યક્ત્વા ન પુનર્જાયતે ક્વચિત્

સ્વર્લીેશ્વર તરીકે હું અહીં સ્વયં આવ્યો છું; જે મનુષ્ય અહીં પ્રાણ ત્યાગે છે, તેને ફરી જન્મ મળતો નથી.

અનન્યા સા ગતિસ્તસ્ય યોગિનાં ચૈવ યા સ્મૃતા અસ્મિન્નપિ મયા દેશે દૈત્યો દૈવતકણ્ટકઃ

તેના માટે એ અનન્ય માર્ગ છે અને યોગીઓ માટે પણ એજ સ્મરણમાં છે; આ સ્થળે પણ, મેં દૈવતાઓને દુઃખ આપનાર દૈત્યનો વિનાશ કર્યો.

વ્યાઘ્રરૂપં સમાસ્થાય નિહતો દર્પિતો બલી વ્યાઘ્રેશ્વર ઇતિ ખ્યાતો નિત્યમત્રાહમાસ્થિતઃ

વાઘનું રૂપ ધારણ કરીને, ગર્વિત અને શક્તિશાળી દૈત્યનો વિનાશ થયો; હું અહીં હંમેશા વ્યાઘ્રેશ્વર તરીકે સ્થિર છું.

ન પુનર્દુર્ગતિં યાતિ દૃષ્ટ્વૈનં વ્યાઘ્રમીશ્વરમ્ ઉત્પલો વિદલશ્ચૈવ યૌ દૈત્યૌ બ્રહ્મણા પુરા

જે આ વ્યાઘ્રરૂપ ઈશ્વરને જુએ છે, તેને ફરી ક્યારેય દુઃખ નથી ભોગવવું પડતું; ઉત્પલ અને વિદલ, એ બે દૈતો, પહેલાં બ્રહ્માએ સંહાર્યા હતા.

સ્ત્રીવધ્યૌ દર્પિતૌ દૃષ્ટ્વા ત્વયૈવ નિહતૌ રણે સાવજ્ઞં કન્દુકેનાત્ર તસ્યેદં દેહમાસ્થિતમ્

સ્ત્રીઓના હત્યારા અને ગર્વિત એ બંનેને, તું જ યુદ્ધમાં માર્યા; અવમાનથી, બોલથી, અહીં એ દેહ ધારણ કર્યો હતો.

આદાવત્રાહમાગમ્ય પ્રસ્થિતો ગણપૈઃ સહ જ્યેષ્ઠસ્થાનમિદં તસ્માદ્ એતન્મે પુણ્યદર્શનમ્

પ્રારંભે, હું ગણો સાથે અહીં આવ્યો અને પછી ગયો; આ સ્થાન સર્વોત્તમ છે, તેથી એ મારા માટે પાવન દર્શન છે.

દેવૈઃ સમન્તાદ્ એતાનિ લિઙ્ગાનિ સ્થાપિતાન્યતઃ દૃષ્ટ્વાપિ નિયતો મર્ત્યો દેહભેદે ગણો ભવેત્

દેવતાઓએ ચારેય બાજુ આ લિંગો સ્થાપ્યા; જે મનુષ્ય શ્રદ્ધાથી એનું દર્શન કરે છે, તે દેહ છોડ્યા પછી ગણ બની જાય છે.

પિત્રા તે શૈલરાજેન પુરા હિમવતા સ્વયમ્ મમ પ્રિયહિતં સ્થાનં જ્ઞાત્વા લિઙ્ગં પ્રતિષ્ઠિતમ્

પહેલાં, તારા પિતા, પર્વતોના રાજા, હિમવતએ, મારા પ્રિય અને કલ્યાણકારી સ્થાનને જાણી, અહીં લિંગ સ્થાપ્યું હતું.

શૈલેશ્વરમિતિ ખ્યાતં દૃશ્યતામિહ ચાદરાત્ દૃષ્ટ્વૈતન્મનુજો દેવિ ન દુર્ગતિમતો વ્રજેત્

આ સ્થાન શૈલેશ્વર તરીકે પ્રસિદ્ધ છે; અહીં શ્રદ્ધાથી તેનું દર્શન કરવું; હે દેવી, જે મનુષ્ય એનું દર્શન કરે છે, તેને ક્યારેય દુર્ગતિ થતી નથી.

નદ્યેષા વરુણા દેવિ પુણ્યા પાપપ્રમોચની ક્ષેત્રમેતદ્ અલંકૃત્ય જાહ્નવ્યા સહ સંગતા

હે દેવી, આ નદી વરુણા છે, પાવન અને પાપ દૂર કરનારી; આ તીર્થને શોભાવતી, તે જાહ્નવી સાથે મળી ગઈ છે.

સ્થાપિતં બ્રહ્મણા ચાપિ સંગમે લિઙ્ગમુત્તમમ્ સંગમેશ્વરમ્ ઇત્યેવં ખ્યાતં જગતિ દૃશ્યતામ્

બ્રહ્માએ સંગમ પર ઉત્તમ લિંગ સ્થાપ્યું; તે જગતમાં સંગમેશ્વર તરીકે પ્રસિદ્ધ છે, તેનું દર્શન કરવું.

સંગમે દેવનદ્યા હિ યઃ સ્નાત્વા મનુજઃ શુચિઃ અર્ચયેત્ સંગમેશ્વરં તસ્ય જન્મભયં કુતઃ

દૈવી નદીઓના સંગમ પર જે શુદ્ધ મનુષ્ય સ્નાન કરે છે અને સંગમેશ્વરનું પૂજન કરે છે, તેને પુનર્જન્મનો ભય કેમ રહે?

ઇદં મન્યે મહાક્ષેત્રં નિવાસો યોગિનાં પરમ્ ક્ષેત્રમધ્યે ચ યત્રાહં સ્વયં ભૂત્વાગ્રમાસ્થિતઃ

હું આ સ્થળને મહાન તીર્થ માનું છું, યોગીઓનું સર્વોચ્ચ નિવાસસ્થાન; અને તીર્થના મધ્યમાં, હું સ્વયં શ્રેષ્ઠ સ્થાન પર સ્થિર છું.

મધ્યમેશ્વરમિત્યેવં ખ્યાતઃ સર્વસુરાસુરૈઃ સિદ્ધાનાં સ્થાનમેતદ્ધિ મદીયવ્રતધારિણામ્

આ સ્થાનને સર્વ દેવો અને દાનવો 'મધ્યમેશ્વર' તરીકે ઓળખે છે. આ તો સિદ્ધ લોકો અને મારા વ્રત પાળનારા ભક્તોનું નિવાસસ્થાન છે.

યોગિનાં મોક્ષલિપ્સૂનાં જ્ઞાનયોગરતાત્મનામ્ દૃષ્ટ્વૈનં મધ્યમેશાનં જન્મ પ્રતિ ન શોચતિ

જે યોગીઓ મુક્તિ ઈચ્છે છે અને જ્ઞાનયોગમાં મન લગાવે છે, તેઓ જ્યારે આ મધ્યમેશાનને જુએ છે, ત્યારે જન્મ માટે કદી શોક કરતા નથી.

સ્થાપિતં લિઙ્ગમેતત્તુ શુક્રેણ ભૃગુસૂનુના નામ્ના શુક્રેશ્વરં નામ સર્વસિદ્ધામરાર્ચિતમ્

આ લિંગ ભૃગુપુત્ર શુક્રે સ્થાપ્યું હતું. તેનું નામ 'શુક્રેશ્વર' છે અને સર્વ સિદ્ધો તથા અમર દેવો તેની પૂજા કરે છે.

દૃષ્ટ્વૈનં નિયતઃ સદ્યો મુચ્યતે સર્વકિલ્બિષૈઃ મૃતશ્ ચ ન પુનર્જન્તુઃ સંસારી તુ ભવેન્નરઃ

જે મનુષ્ય નિયમિતપણે આ લિંગને જુએ છે, તે તરત જ સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ જાય છે; અને મૃત્યુ પછી તેને ફરી સંસાર બાંધતો નથી.

પુરા જમ્બૂકરૂપેણ અસુરો દેવકણ્ટકઃ બ્રહ્મણો હિ વરં લબ્ધ્વા ગોમાયુર્બન્ધશઙ્કિતઃ

પહેલાં, દેવકંટક નામનો અસુર જાંબુ તરીકે જન્મ્યો હતો. તેણે બ્રહ્માથી વર મેળવ્યું હતું અને ગોમાયુ બંધનથી ડરતો હતો.

નિહતો હિમવત્પુત્રિ જમ્બૂકેશસ્તતો હ્યહમ્ અદ્યાપિ જગતિ ખ્યાતં સુરાસુરનમસ્કૃતમ્

હિમાલયપુત્રી તરીકે મેં જાંબુકેશ રૂપે તેને મારેા હતો. તેથી આજે પણ હું જગતમાં પ્રસિદ્ધ છું અને દેવો-દાનવો મારી પૂજા કરે છે.

દૃષ્ટ્વૈનમપિ દેવેશં સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્ ગ્રહૈઃ શુક્રપુરોગૈશ્ ચ એતાનિ સ્થાપિતાનિ હ

જે કોઈ આ દેવોના દેવને જુએ છે, તેને સર્વ ઈચ્છાઓ પ્રાપ્ત થાય છે. આ સર્વ સ્થાનોએ ગ્રહો, જેમાં શુક્ર મુખ્ય છે, સ્થાપિત કર્યા છે.

પશ્ય પુણ્યાનિ લિઙ્ગાનિ સર્વકામપ્રદાનિ તુ એવમેતાનિ પુણ્યાનિ મન્નિવાસાનિ પાર્વતિ

પાર્વતી, આ પવિત્ર લિંગોને જો, જે સર્વ કામનાઓ પૂરી પાડે છે. આ રીતે, આ પવિત્ર સ્થાનોએ હું નિવાસ કરું છું.

કથિતાનિ મમ ક્ષેત્રે ગુહ્યં ચાન્યદિદં શૃણુ ચતુઃક્રોશં ચતુર્દિક્ષુ ક્ષેત્રમેતત્પ્રકીર્તિતમ્

મારા ક્ષેત્રની વાત મેં કહી. હવે બીજું ગુપ્ત વાત સાંભળ—આ ક્ષેત્ર ચારે દિશામાં ચાર ક્રોશ જેટલું વિસ્તૃત કહેવાય છે.

યોજનં વિદ્ધિ ચાર્વઙ્ગિ મૃત્યુકાલે ઽમૃતપ્રદમ્ મહાલયગિરિસ્થં માં કેદારે ચ વ્યવસ્થિતમ્

પ્રિયે, જાણ કે આ ક્ષેત્ર એક યોજન જેટલું છે. મૃત્યુ સમયે તે અમરત્વ આપે છે. હું મહાલય પર્વત અને કેદારમાં સ્થિત છું.

ગણત્વં લભતે દૃષ્ટ્વા હ્ય્ અસ્મિન્મોક્ષો હ્યવાપ્યતે ગાણપત્યં લભેદ્યસ્માદ્ યતઃ સા મુક્તિરુત્તમા

આને જોવાથી મનુષ્યને ગણપતિનું સ્થાન મળે છે અને અહીંથી મુક્તિ મળે છે. અહીંથી જ શ્રેષ્ઠ મુક્તિ એટલે ગણપત્ય અવસ્થા પ્રાપ્ત થાય છે.

તતો મહાલયાત્ તસ્માત્ કેદારાન્મધ્યમાદપિ સ્મૃતં પુણ્યતમં ક્ષેત્રમ્ અવિમુક્તં વરાનને

સુંદર મુખવાળી, મહાલય, કેદાર અને મધ્યમામાંથી શ્રેષ્ઠ અને સૌથી પવિત્ર ક્ષેત્ર 'અવિમુક્ત' કહેવાય છે.

કેદારં મધ્યમં ક્ષેત્રં સ્થાનં ચૈવ મહાલયમ્ મમ પુણ્યાનિ ભૂર્લોકે તેભ્યઃ શ્રેષ્ઠતમં ત્વિદમ્

કેદાર, મધ્યમ ક્ષેત્ર અને મહાલય—આ બધાં પૃથ્વી પર મારા પવિત્ર સ્થાન છે, પણ એમાં પણ આ સ્થાન સર્વથી શ્રેષ્ઠ છે.

યતઃ સૃષ્ટાસ્ત્વિમે લોકાસ્ તતઃ ક્ષેત્રમિદં શુભમ્ કદાચિન્ન મયા મુક્તમ્ અવિમુક્તં તતો ઽભવત્

કારણ કે અહીંથી જ આ બધા લોકોએ ઉત્પત્તિ પામી છે, તેથી આ ક્ષેત્ર શુભ છે. મેં કદી આ સ્થળ છોડ્યું નથી, તેથી તેને 'અવિમુક્ત' કહે છે.

અવિમુક્તેશ્વરં લિઙ્ગં મમ દૃષ્ટ્વેહ માનવઃ સદ્યઃ પાપવિનિર્મુક્તઃ પશુપાશૈર્વિમુચ્યતે

અવિમુક્તેશ્વર નામના મારા લિંગને અહીં જોનાર મનુષ્ય તરત જ પાપમુક્ત થઈ જાય છે અને સંસારના બંધનમાંથી છૂટી જાય છે.

શૈલેશં સંગમેશં ચ સ્વર્લીનં મધ્યમેશ્વરમ્ હિરણ્યગર્ભમ્ ઈશાનં ગોપ્રેક્ષં વૃષભધ્વજમ્

શૈલેશ, સંગમેશ, સ્વર્લીન, મધ્યમેશ્વર, હિરણ્યગર્ભ, ઈશાન, ગોપ્રેક્ષ અને વૃષભધ્વજ—