તે સર્વે પાપનિર્મુક્તા વિમલા બ્રહ્મચારિણઃ રુદ્રલોકં ગમિષ્યન્તિ પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્
એ બધા પાપથી મુક્ત, શુદ્ધ અને બ્રહ્મચારી બનીને, રુદ્રના લોકમાં જાય છે, જ્યાંથી પાછા ફરવું અઘરું છે.
એકત્રિંશત્તમઃ કલ્પઃ પીતવાસા ઇતિ સ્મૃતઃ બ્રહ્મા યત્ર મહાભાગઃ પીતવાસા બભૂવ હ
એકત્રીસમો કલ્પ પીળા વસ્ત્રધારી તરીકે ઓળખાય છે, જેમાં મહાન બ્રહ્મા પીળા વસ્ત્ર પહેરી પ્રગટ્યા હતા.
ધ્યાયતઃ પુત્રકામસ્ય બ્રહ્મણઃ પરમેષ્ઠિનઃ પ્રાદુર્ભૂતો મહાતેજાઃ કુમારઃ પીતવસ્ત્રધૃક્
પુત્રની ઇચ્છાથી ધ્યાનમાં લીન પરમેશ્વર બ્રહ્મા પાસે, તેજસ્વી યુવાન, પીળા વસ્ત્ર પહેરીને પ્રગટ થયો.
પીતગન્ધાનુલિપ્તાઙ્ગઃ પીતમાલ્યાંબરો યુવા હેમયજ્ઞોપવીતશ્ ચ પીતોષ્ણીષો મહાભુજઃ
એ યુવાનના શરીરે પીળા સુગંધનું લિપન, પીળા ફૂલોની માળા અને વસ્ત્ર, સુવર્ણ યજ્ઞોપવીત, પીળો પાગ અને મજબૂત હાથ હતા.
તં દૃષ્ટ્વા ધ્યાનસંયુક્તો બ્રહ્મા લોકમહેશ્વરમ્ મનસા લોકધાતારં પ્રપેદે શરણં વિભુમ્
એને જોઈને, ધ્યાનમાં લીન બ્રહ્માએ મનથી એ જગતના સ્વામી, સર્વના સર્જનહારને આશ્રય માન્યો.
તતો ધ્યાનગતસ્તત્ર બ્રહ્મા માહેશ્વરીં વરામ્ ગાં વિશ્વરૂપાં દદૃશે મહેશ્વરમુખાચ્ચ્યુતામ્
પછી ધ્યાનમાં લીન બ્રહ્માએ, મહાદેવના મુખમાંથી નીકળતી, સર્વરૂપ ધરાવતી, શ્રેષ્ઠ માહેશ્વરી પૃથ્વીને જોયી.
ચતુષ્પદાં ચતુર્વક્ત્રાં ચતુર્હસ્તાં ચતુઃસ્તનીમ્ ચતુર્નેત્રાં ચતુઃશૃઙ્ગીં ચતુર્દંષ્ટ્રાં ચતુર્મુખીમ્
એના ચાર પગ, ચાર મુખ, ચાર હાથ, ચાર સ્તન, ચાર આંખો, ચાર શૃંગ, ચાર દાંત અને ચાર મોઢા હતા.
દ્વાત્રિંશદ્ગુણસંયુક્તામ્ ઈશ્વરીં સર્વતોમુખીમ્ સ તાં દૃષ્ટ્વા મહાતેજા મહાદેવીં મહેશ્વરીમ્
બત્રીસ ગુણોથી યુક્ત, સર્વ દિશામાં મુખ ધરાવતી એ ઈશ્વરીને જોઈ, તેજસ્વી મહાદેવી, મહેશ્વરીને બ્રહ્માએ નિહાળી.
પુનરાહ મહાદેવઃ સર્વદેવનમસ્કૃતઃ મતિઃ સ્મૃતિર્બુદ્ધિરિતિ ગાયમાનઃ પુનઃ પુનઃ
પછી સર્વ દેવતાઓ દ્વારા પૂજ્ય મહાદેવે વારંવાર 'મતિ, સ્મૃતિ, બુદ્ધિ' એમ ગાઈને ઉચ્ચાર્યું.
એહ્યેહીતિ મહાદેવિ સાતિષ્ઠત્પ્રાઞ્જલિર્વિભુમ્ વિશ્વમાવૃત્ય યોગેન જગત્સર્વં વશીકુરુ
'આવો, આવો, મહાદેવી!' એમ કહી, જોડેલા હાથથી વિભુ સામે ઊભા રહી, યોગ દ્વારા સમગ્ર જગતને પોતાના વશમાં કર્યું.
અથ તામાહ દેવેશો રુદ્રાણી ત્વં ભવિષ્યસિ બ્રાહ્મણાનાં હિતાર્થાય પરમાર્થા ભવિષ્યસિ
પછી દેવોના સ્વામી બોલ્યા: 'તમે રુદ્રાણી બનશો, બ્રાહ્મણોના હિત માટે, સર્વોત્તમ હેતુરૂપ બનશો.'
તથૈનાં પુત્રકામસ્ય ધ્યાયતઃ પરમેષ્ઠિનઃ પ્રદદૌ દેવદેવેશઃ ચતુષ્પાદાં જગદ્ગુરુઃ
એ રીતે પુત્રની ઇચ્છાથી ધ્યાનમાં લીન બ્રહ્માને, દેવદેવતાના સ્વામી અને જગતના ગુરુએ, ચાર પગવાળી એ દેવી અર્પણ કરી.
તતસ્તાં ધ્યાનયોગેન વિદિત્વા પરમેશ્વરીમ્ બ્રહ્મા લોકગુરોઃ સો ઽથ પ્રતિપેદે મહેશ્વરીમ્
પછી ધ્યાનયોગથી એ પરમેશ્વરીને ઓળખી, બ્રહ્મા, જગતના ગુરુએ, મહેશ્વરીને સ્વીકારી.
ગાયત્રીં તુ તતો રૌદ્રીં ધ્યાત્વા બ્રહ્માનુયન્ત્રિતઃ ઇત્યેતાં વૈદિકીં વિદ્યાં રૌદ્રીં ગાયત્રીમીરિતામ્
પછી બ્રહ્માના આદેશથી, તેણે રૌદ્રી ગાયત્રીનું ધ્યાન કર્યું; એ રીતે રૌદ્રી ગાયત્રી નામની આ વૈદિક વિદ્યા પ્રગટ થઈ.
જપિત્વા તુ મહાદેવીં બ્રહ્મા લોકનમસ્કૃતામ્ પ્રપન્નસ્તુ મહાદેવં ધ્યાનયુક્તેન ચેતસા
પછી, સર્વ લોકોએ પૂજિત એવી મહાદેવીની સ્તુતિ કરીને, બ્રહ્માજીએ ધ્યાનમાં લીન મનથી મહાદેવની શરણાગતિ સ્વીકારી.
તતસ્તસ્ય મહાદેવો દિવ્યયોગં બહુશ્રુતમ્ ઐશ્વર્યં જ્ઞાનસંપત્તિં વૈરાગ્યં ચ દદૌ પ્રભુઃ
ત્યારે મહાદેવે તેમને દિવ્ય યોગ, વિશાળ જ્ઞાન, ઈશ્વરત્વ, જ્ઞાનની સિદ્ધિ અને વૈરાગ્ય આપ્યું.
તતો ઽસ્ય પાર્શ્વતો દિવ્યાઃ પ્રાદુર્ભૂતાઃ કુમારકાઃ પીતમાલ્યાંબરધરાઃ પીતસ્રગનુલેપનાઃ
પછી તેમના બાજુએથી પીળા ફૂલોની માળા અને વસ્ત્રો પહેરેલા, પીળા ચંદનથી સુગંધિત એવા દિવ્ય બાળકો પ્રગટ થયા.
પીતાભોષ્ણીષશિરસઃ પીતાસ્યાઃ પીતમૂર્ધજાઃ તતો વર્ષસહસ્રાન્ત ઉષિત્વા વિમલૌજસઃ
તેમના માથે પીળા પાગ, પીળા ચહેરા અને પીળા વાળ હતા; તેઓ નિર્મળ તેજ ધરાવતા અને હજારો વર્ષો સુધી ત્યાં રહ્યા.
યોગાત્માનસ્તપોહ્લાદાઃ બ્રાહ્મણાનાં હિતૈષિણઃ ધર્મયોગબલોપેતા મુનીનાં દીર્ઘસત્ત્રિણામ્
તેઓ યોગમાં સ્થિત, તપમાં આનંદ પામનાર, બ્રાહ્મણોના કલ્યાણકામી અને ધર્મ તથા યોગની શક્તિથી યુક્ત, લાંબા યજ્ઞો કરનારા મુનિ હતા.
ઉપદિશ્ય મહાયોગં પ્રવિષ્ટાસ્તે મહેશ્વરમ્ એવમેતેન વિધિના યે પ્રપન્ના મહેશ્વરમ્
મહાયોગ શિખવાડી, પછી તેઓ મહેશ્વરમાં લીન થયા; આ રીતે જ જે મહેશ્વરની શરણાગતિ કરે છે—
અન્યે ઽપિ નિયતાત્માનો ધ્યાનયુક્તા જિતેન્દ્રિયાઃ તે સર્વે પાપમુત્સૃજ્ય વિમલા બ્રહ્મવર્ચસઃ
અન્ય પણ, મનને વશમાં રાખીને, ધ્યાનમાં લીન રહી, ઇન્દ્રિયજય પ્રાપ્ત કરી, બધા પાપ છોડીને શુદ્ધ અને બ્રહ્મતેજથી ઉજ્જવળ બને છે.
પ્રવિશન્તિ મહાદેવં રુદ્રં તે ત્વપુનર્ભવાઃ
તેઓ મહાદેવ, રુદ્રમાં પ્રવેશી જાય છે અને ફરી જન્મમરણમાં આવતાં નથી.
તતસ્તસ્મિન્ગતે કલ્પે પીતવર્ણે સ્વયંભુવઃ પુનરન્યઃ પ્રવૃત્તસ્તુ કલ્પો નામ્નાસિતસ્તુ સઃ
પછી, એ કલ્પ પૂરો થતાં, પીતવર્ણ કાળે, સ્વયંભૂએ ફરી એક નવો કલ્પ આરંભ્યો, જેનું નામ અસિત હતું.
એકાર્ણવે તદા વૃત્તે દિવ્યે વર્ષસહસ્રકે સ્રષ્ટુકામઃ પ્રજા બ્રહ્મા ચિન્તયામાસ દુઃખિતઃ
એ સમયે, એક જ મહાસાગરમાં હજારો દિવ્ય વર્ષો વીતી ગયા પછી, બ્રહ્માજી પ્રજાની રચના કરવા ઈચ્છી દુઃખી મનથી વિચાર કરવા લાગ્યા.
તસ્ય ચિન્તયમાનસ્ય પુત્રકામસ્ય વૈ પ્રભોઃ કૃષ્ણઃ સમભવદ્વર્ણો ધ્યાયતઃ પરમેષ્ઠિનઃ
જ્યારે એ પ્રભુ પુત્રોની ઇચ્છાથી વિચારતા હતા, ત્યારે પરમેશ્વરના ધ્યાનમાં કાળું વર્ણ પ્રગટાયું.
અથાપશ્યન્મહાતેજાઃ પ્રાદુર્ભૂતં કુમારકમ્ કૃષ્ણવર્ણં મહાવીર્યં દીપ્યમાનં સ્વતેજસા
પછી, મહાતેજસ્વીએ એક કાળાં રંગનો, મહાવીર્યવાન, પોતાના તેજથી ઝગમગતો બાળક દેખાયો.
કૃષ્ણાંબરધરોષ્ણીષં કૃષ્ણયજ્ઞોપવીતિનમ્ કૃષ્ણેન મૌલિના યુક્તં કૃષ્ણસ્રગનુલેપનમ્
તે કાળા વસ્ત્ર, કાળો પાગ, કાળી યજ્ઞોપવીત, કાળી જટા, કાળી માળા અને કાળા ચંદનથી સજ્જ હતો.
સ તં દૃષ્ટ્વા મહાત્માનમ્ અઘોરં ઘોરવિક્રમમ્ વવન્દે દેવદેવેશમ્ અદ્ભુતં કૃષ્ણપિઙ્ગલમ્
એ મહાત્મા, અઘોર સ્વરૂપ, ભયાનક પણ ભય ન પમાડતો, દેવોના દેવ, અદ્ભુત અને કાળાં-પિંગળ રંગવાળો, તેને જોઈ બ્રહ્માજીએ નમસ્કાર કર્યો.
પ્રાણાયામપરઃ શ્રીમાન્ હૃદિ કૃત્વા મહેશ્વરમ્ મનસા ધ્યાનુયુક્તેન પ્રપન્નસ્તુ તમીશ્વરમ્
પ્રાણાયામમાં સ્થિત, તેજસ્વી, હૃદયમાં મહેશ્વરને ધારી, મનથી ધ્યાનમાં લીન થઈ, તેમણે એ ઈશ્વરની શરણાગતિ કરી.
અઘોરં તુ તતો બ્રહ્મા બ્રહ્મરૂપં વ્યચિન્તયત્ તથા વૈ ધ્યાયમાનસ્ય બ્રહ્મણઃ પરમેષ્ઠિનઃ
પછી બ્રહ્માજીએ અઘોરને બ્રહ્મારૂપમાં કલ્પના કર્યો; એ રીતે પરમેશ્વર ધ્યાનમાં લીન રહ્યા.