લિઙ્ગપુરાણમ્

ગોપ્રેક્ષકમ્ અથાગમ્ય દૃષ્ટ્વા મામત્ર માનવઃ ન દુર્ગતિમવાપ્નોતિ કલ્મષૈશ્ ચ વિમુચ્યતે

ગોપ્રેક્ષકમાં આવીને અને અહીં મને જોઈને, મનુષ્ય કદી દુર્ગતિ પામતો નથી અને પાપોથી મુક્ત થાય છે.

કપિલાહ્રદમ્ ઇત્યેવં તથા વૈ બ્રહ્મણા કૃતમ્ ગવાં સ્તન્યજતોયેન તીર્થં પુણ્યતમં મહત્

આ સ્થાન કપિલા હ્રદ તરીકે પણ ઓળખાય છે, જે બ્રહ્માએ ગાયના દૂધથી બનાવેલું મહાપવિત્ર તીર્થ છે.

અત્રાપિ સ્વયમેવાહં વૃષધ્વજ ઇતિ સ્મૃતઃ સાન્નિધ્યં કૃતવાન્ દેવિ સદાહં દૃશ્યતે ત્વયા

અહીં પણ હું વૃષધ્વજ તરીકે ઓળખાય છું; હે દેવી, મેં અહીં મારી હાજરી સ્થાપી છે અને તું મને હંમેશા જોઈ શકે છે.

ભદ્રતોયં ચ પશ્યેહ બ્રહ્મણા ચ કૃતં હ્રદમ્ સર્વૈર્દેવૈરહં દેવિ અસ્મિન્દેશે પ્રસાદિતઃ

અહીં શુભ જળ અને બ્રહ્માએ બનાવેલું હ્રદ જો; હે દેવી, આ પ્રદેશમાં બધા દેવોએ મને પ્રસન્ન કર્યો છે.

ગચ્છોપશમમ્ ઈશેતિ ઉપશાન્તઃ શિવસ્ તથા અત્રાહં બ્રહ્મણાનીય સ્થાપિતઃ પરમેષ્ઠિના

હે ઈશ્વર, શાંતિના સ્થાન પર જા—એવું કહી શિવજી અહીં બ્રહ્મા પરમેશ્વરે સ્થાપ્યા હતા.

બ્રહ્મણા ચાપિ સંગૃહ્ય વિષ્ણુના સ્થાપિતઃ પુનઃ બ્રહ્મણાપિ તતો વિષ્ણુઃ પ્રોક્તઃ સંવિગ્નચેતસા

બ્રહ્માએ એકઠું કરીને, વિષ્ણુએ ફરીથી સ્થાપિત કર્યું; પછી વિષ્ણુ, ચિંતિત મનથી, બ્રહ્મા દ્વારા સંબોધાયા.

મયાનીતમિદં લિઙ્ગં કસ્માત્ સ્થાપિતવાન્ અસિ તમુવાચ પુનર્ વિષ્ણુર્ બ્રહ્માણં કુપિતાનનમ્

બ્રહ્માએ કહ્યું: 'હું લાવેલું આ લિંગ, તું કેમ સ્થાપ્યું?' ત્યારે વિષ્ણુ ગુસ્સાથી, બ્રહ્માને જવાબ આપ્યો.

રુદ્રે દેવે મમાત્યન્તં પરા ભક્તિર્મહત્તરા મયૈવ સ્થાપિતં લિઙ્ગં તવ નામ્ના ભવિષ્યતિ

દેવતાઓમાં રુદ્ર પ્રત્યે મારી ભક્તિ સર્વોથી વધારે છે; આ લિંગ મેં સ્થાપ્યું છે અને તે તારું નામ ધરાવશે.

હિરણ્યગર્ભ ઇત્યેવં તતો ઽત્રાહં સમાસ્થિતઃ દૃષ્ટ્વૈનમપિ દેવેશં મમ લોકં વ્રજેન્નરઃ

હિરણ્યગર્ભ તરીકે હું અહીં સ્થિર થયો છું; જે કોઈ આ દેવોના દેવને જુએ છે, તે મારા લોકને પામે છે.

તતઃ પુનરપિ બ્રહ્મા મમ લિઙ્ગમિદં શુભમ્ સ્થાપયામાસ વિધિવદ્ ભક્ત્યા પરમયા યુતઃ

પછી ફરીથી, બ્રહ્માએ મારી શુભ લિંગ અહીં વિધિપૂર્વક અને શ્રદ્ધાથી સ્થાપી.

સ્વર્લીનેશ્વર ઇત્યેવમ્ અત્રાહં સ્વયમાગતઃ પ્રાણાન્ ઇહ નરસ્ત્યક્ત્વા ન પુનર્જાયતે ક્વચિત્

સ્વર્લીેશ્વર તરીકે હું અહીં સ્વયં આવ્યો છું; જે મનુષ્ય અહીં પ્રાણ ત્યાગે છે, તેને ફરી જન્મ મળતો નથી.

અનન્યા સા ગતિસ્તસ્ય યોગિનાં ચૈવ યા સ્મૃતા અસ્મિન્નપિ મયા દેશે દૈત્યો દૈવતકણ્ટકઃ

તેના માટે એ અનન્ય માર્ગ છે અને યોગીઓ માટે પણ એજ સ્મરણમાં છે; આ સ્થળે પણ, મેં દૈવતાઓને દુઃખ આપનાર દૈત્યનો વિનાશ કર્યો.

વ્યાઘ્રરૂપં સમાસ્થાય નિહતો દર્પિતો બલી વ્યાઘ્રેશ્વર ઇતિ ખ્યાતો નિત્યમત્રાહમાસ્થિતઃ

વાઘનું રૂપ ધારણ કરીને, ગર્વિત અને શક્તિશાળી દૈત્યનો વિનાશ થયો; હું અહીં હંમેશા વ્યાઘ્રેશ્વર તરીકે સ્થિર છું.

ન પુનર્દુર્ગતિં યાતિ દૃષ્ટ્વૈનં વ્યાઘ્રમીશ્વરમ્ ઉત્પલો વિદલશ્ચૈવ યૌ દૈત્યૌ બ્રહ્મણા પુરા

જે આ વ્યાઘ્રરૂપ ઈશ્વરને જુએ છે, તેને ફરી ક્યારેય દુઃખ નથી ભોગવવું પડતું; ઉત્પલ અને વિદલ, એ બે દૈતો, પહેલાં બ્રહ્માએ સંહાર્યા હતા.

સ્ત્રીવધ્યૌ દર્પિતૌ દૃષ્ટ્વા ત્વયૈવ નિહતૌ રણે સાવજ્ઞં કન્દુકેનાત્ર તસ્યેદં દેહમાસ્થિતમ્

સ્ત્રીઓના હત્યારા અને ગર્વિત એ બંનેને, તું જ યુદ્ધમાં માર્યા; અવમાનથી, બોલથી, અહીં એ દેહ ધારણ કર્યો હતો.

આદાવત્રાહમાગમ્ય પ્રસ્થિતો ગણપૈઃ સહ જ્યેષ્ઠસ્થાનમિદં તસ્માદ્ એતન્મે પુણ્યદર્શનમ્

પ્રારંભે, હું ગણો સાથે અહીં આવ્યો અને પછી ગયો; આ સ્થાન સર્વોત્તમ છે, તેથી એ મારા માટે પાવન દર્શન છે.

દેવૈઃ સમન્તાદ્ એતાનિ લિઙ્ગાનિ સ્થાપિતાન્યતઃ દૃષ્ટ્વાપિ નિયતો મર્ત્યો દેહભેદે ગણો ભવેત્

દેવતાઓએ ચારેય બાજુ આ લિંગો સ્થાપ્યા; જે મનુષ્ય શ્રદ્ધાથી એનું દર્શન કરે છે, તે દેહ છોડ્યા પછી ગણ બની જાય છે.

પિત્રા તે શૈલરાજેન પુરા હિમવતા સ્વયમ્ મમ પ્રિયહિતં સ્થાનં જ્ઞાત્વા લિઙ્ગં પ્રતિષ્ઠિતમ્

પહેલાં, તારા પિતા, પર્વતોના રાજા, હિમવતએ, મારા પ્રિય અને કલ્યાણકારી સ્થાનને જાણી, અહીં લિંગ સ્થાપ્યું હતું.

શૈલેશ્વરમિતિ ખ્યાતં દૃશ્યતામિહ ચાદરાત્ દૃષ્ટ્વૈતન્મનુજો દેવિ ન દુર્ગતિમતો વ્રજેત્

આ સ્થાન શૈલેશ્વર તરીકે પ્રસિદ્ધ છે; અહીં શ્રદ્ધાથી તેનું દર્શન કરવું; હે દેવી, જે મનુષ્ય એનું દર્શન કરે છે, તેને ક્યારેય દુર્ગતિ થતી નથી.

નદ્યેષા વરુણા દેવિ પુણ્યા પાપપ્રમોચની ક્ષેત્રમેતદ્ અલંકૃત્ય જાહ્નવ્યા સહ સંગતા

હે દેવી, આ નદી વરુણા છે, પાવન અને પાપ દૂર કરનારી; આ તીર્થને શોભાવતી, તે જાહ્નવી સાથે મળી ગઈ છે.

સ્થાપિતં બ્રહ્મણા ચાપિ સંગમે લિઙ્ગમુત્તમમ્ સંગમેશ્વરમ્ ઇત્યેવં ખ્યાતં જગતિ દૃશ્યતામ્

બ્રહ્માએ સંગમ પર ઉત્તમ લિંગ સ્થાપ્યું; તે જગતમાં સંગમેશ્વર તરીકે પ્રસિદ્ધ છે, તેનું દર્શન કરવું.

સંગમે દેવનદ્યા હિ યઃ સ્નાત્વા મનુજઃ શુચિઃ અર્ચયેત્ સંગમેશ્વરં તસ્ય જન્મભયં કુતઃ

દૈવી નદીઓના સંગમ પર જે શુદ્ધ મનુષ્ય સ્નાન કરે છે અને સંગમેશ્વરનું પૂજન કરે છે, તેને પુનર્જન્મનો ભય કેમ રહે?

ઇદં મન્યે મહાક્ષેત્રં નિવાસો યોગિનાં પરમ્ ક્ષેત્રમધ્યે ચ યત્રાહં સ્વયં ભૂત્વાગ્રમાસ્થિતઃ

હું આ સ્થળને મહાન તીર્થ માનું છું, યોગીઓનું સર્વોચ્ચ નિવાસસ્થાન; અને તીર્થના મધ્યમાં, હું સ્વયં શ્રેષ્ઠ સ્થાન પર સ્થિર છું.

મધ્યમેશ્વરમિત્યેવં ખ્યાતઃ સર્વસુરાસુરૈઃ સિદ્ધાનાં સ્થાનમેતદ્ધિ મદીયવ્રતધારિણામ્

આ સ્થાનને સર્વ દેવો અને દાનવો 'મધ્યમેશ્વર' તરીકે ઓળખે છે. આ તો સિદ્ધ લોકો અને મારા વ્રત પાળનારા ભક્તોનું નિવાસસ્થાન છે.

યોગિનાં મોક્ષલિપ્સૂનાં જ્ઞાનયોગરતાત્મનામ્ દૃષ્ટ્વૈનં મધ્યમેશાનં જન્મ પ્રતિ ન શોચતિ

જે યોગીઓ મુક્તિ ઈચ્છે છે અને જ્ઞાનયોગમાં મન લગાવે છે, તેઓ જ્યારે આ મધ્યમેશાનને જુએ છે, ત્યારે જન્મ માટે કદી શોક કરતા નથી.

સ્થાપિતં લિઙ્ગમેતત્તુ શુક્રેણ ભૃગુસૂનુના નામ્ના શુક્રેશ્વરં નામ સર્વસિદ્ધામરાર્ચિતમ્

આ લિંગ ભૃગુપુત્ર શુક્રે સ્થાપ્યું હતું. તેનું નામ 'શુક્રેશ્વર' છે અને સર્વ સિદ્ધો તથા અમર દેવો તેની પૂજા કરે છે.

દૃષ્ટ્વૈનં નિયતઃ સદ્યો મુચ્યતે સર્વકિલ્બિષૈઃ મૃતશ્ ચ ન પુનર્જન્તુઃ સંસારી તુ ભવેન્નરઃ

જે મનુષ્ય નિયમિતપણે આ લિંગને જુએ છે, તે તરત જ સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ જાય છે; અને મૃત્યુ પછી તેને ફરી સંસાર બાંધતો નથી.

પુરા જમ્બૂકરૂપેણ અસુરો દેવકણ્ટકઃ બ્રહ્મણો હિ વરં લબ્ધ્વા ગોમાયુર્બન્ધશઙ્કિતઃ

પહેલાં, દેવકંટક નામનો અસુર જાંબુ તરીકે જન્મ્યો હતો. તેણે બ્રહ્માથી વર મેળવ્યું હતું અને ગોમાયુ બંધનથી ડરતો હતો.

નિહતો હિમવત્પુત્રિ જમ્બૂકેશસ્તતો હ્યહમ્ અદ્યાપિ જગતિ ખ્યાતં સુરાસુરનમસ્કૃતમ્

હિમાલયપુત્રી તરીકે મેં જાંબુકેશ રૂપે તેને મારેા હતો. તેથી આજે પણ હું જગતમાં પ્રસિદ્ધ છું અને દેવો-દાનવો મારી પૂજા કરે છે.