લિઙ્ગપુરાણમ્

ઇદં ગુહ્યતમં ક્ષેત્રં સદા વારાણસી મમ સર્વેષામેવ જન્તૂનાં હેતુર્મોક્ષસ્ય સર્વદા

આ વારાણસી નામનું પવિત્ર સ્થળ મારા માટે સર્વોત્તમ અને ગુપ્ત છે; આ બધાં જીવાત્માઓને હંમેશાં મુક્તિ આપનાર છે.

અસ્મિન્સિદ્ધાઃ સદા દેવિ મદીયં વ્રતમાસ્થિતાઃ નાનાલિઙ્ગધરા નિત્યં મમ લોકાભિકાઙ્ક્ષિણઃ

હે દેવી, અહીં મારા વ્રતનું પાલન કરતા, વિવિધ લિંગ ધારણ કરનાર અને મારા લોકની ઇચ્છા રાખતા સિદ્ધો હંમેશાં વસે છે.

અભ્યસ્યન્તિ પરં યોગં યુક્તાત્માનો જિતેન્દ્રિયાઃ નાનાવૃક્ષસમાકીર્ણે નાનાવિહગશોભિતે

અહીં તેઓ મનને એકાગ્ર કરી, ઇન્દ્રિયો પર જીત મેળવી, અનેક વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા અને વિવિધ પક્ષીઓથી શોભાયમાન સ્થળે સર્વોચ્ચ યોગનો અભ્યાસ કરે છે.

કમલોત્પલપુષ્પાઢ્યૈઃ સરોભિઃ સમલંકૃતે અપ્સરોગણગન્ધર્વૈઃ સદા સંસેવિતે શુભે

કમળ અને ઉટપલ ફૂલોવાળા સરોવરો થી શોભાયમાન, અપ્સરા અને ગંધર્વો દ્વારા હંમેશાં સેવા પામતું આ પવિત્ર સ્થાન તેજ પામે છે.

રોચતે મે સદા વાસો યેન કાર્યેણ તચ્છૃણુ મન્મના મમ ભક્તશ્ ચ મયિ નિત્યાર્પિતક્રિયઃ

મને અહીં રહેવું હંમેશાં ગમે છે; એનું કારણ સાંભળ—મારો મન અહીં સ્થિર છે અને મારો ભક્ત, જે સતત પોતાની ક્રિયાઓ મને અર્પે છે, અહીં વસે છે.

યથા મોક્ષમવાપ્નોતિ અન્યત્ર ન તથા ક્વચિત્ કામં હ્યત્ર મૃતો દેવિ જન્તુર્મોક્ષાય કલ્પતે

હે દેવી, બીજે ક્યાંય પણ એવી મુક્તિ મળતી નથી જેવી અહીં મળે છે; અહીં જો કોઈ ઈચ્છાથી પણ મૃત્યુ પામે, તો તે મુક્તિ પામે છે.

એતન્મમ પુરં દિવ્યં ગુહ્યાદ્ગુહ્યતમં મહત્ બ્રહ્માદયો વિજાનન્તિ યે ચ સિદ્ધા મુમુક્ષવઃ

આ મારું દિવ્ય અને સર્વથી ગુપ્ત શહેર છે; બ્રહ્મા અને અન્ય દેવો, સિદ્ધો અને મુક્તિ ઇચ્છનાર સૌ તેને જાણે છે.

અતઃ પરમિદં ક્ષેત્રં પરા ચેયં ગતિર્મમ વિમુક્તં ન મયા યસ્માન્ મોક્ષ્યતે વા કદાચન

આથી, આ સ્થાન સર્વોત્તમ છે અને આ મારી સર્વોચ્ચ ગતિ છે; તેને અવિમુક્ત કહે છે, કારણ કે હું ક્યારેય તેને છોડતો નથી કે મુક્ત કરતો નથી.

મમ ક્ષેત્રમિદં તસ્માદ્ અવિમુક્તમિતિ સ્મૃતમ્ નૈમિષે ચ કુરુક્ષેત્રે ગઙ્ગાદ્વારે ચ પુષ્કરે

આથી, આ મારું અવિમુક્ત નામે પ્રસિદ્ધ ક્ષેત્ર છે; નૈમિષ, કુરુક્ષેત્ર, ગંગાદ્વાર કે પુષ્કર જેવા સ્થળોમાં પણ એવું નથી.

સ્નાનાત્સંસેવનાદ્વાપિ ન મોક્ષઃ પ્રાપ્યતે યતઃ ઇહ સમ્પ્રાપ્યતે યેન તત એતદ્વિશિષ્યતે

કારણ કે, એ સ્થળોએ સ્નાન કે સેવા કરવાથી મુક્તિ મળતી નથી; પણ અહીં જે પ્રાપ્ત થાય છે, એથી આ સ્થળ સર્વથી શ્રેષ્ઠ છે.

પ્રયાગે વા ભવેન્મોક્ષ ઇહ વા મત્પરિગ્રહાત્ પ્રયાગાદપિ તીર્થાગ્ર્યાદ્ અવિમુક્તમિદં શુભમ્

પ્રયાગમાં કે અહીં મારા સ્વીકારથી મુક્તિ મળી શકે છે; છતાં, તીર્થોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પ્રયાગ કરતાં પણ આ પવિત્ર અવિમુક્ત વધુ મહાન છે.

ધર્મસ્યોપનિષત્ સત્યં મોક્ષસ્યોપનિષચ્ છમઃ ક્ષેત્રતીર્થોપનિષદં ન વિદુર્બુધસત્તમાઃ

ધર્મનું ઉપનિષદ છે સત્ય, મુક્તિનું ઉપનિષદ છે શાંતિ; પણ આ તીર્થ અને ક્ષેત્રનું ઉપનિષદ શ્રેષ્ઠ જ્ઞાની પણ જાણતા નથી.

કામં ભુઞ્જન્ સ્વપન્ ક્રીડન્ કુર્વન્ હિ વિવિધાઃ ક્રિયાઃ અવિમુક્તે ત્યજેત્પ્રાણાન્ જન્તુર્મોક્ષાય કલ્પતે

ભલે કોઈ ભોગવે, ઊંઘે, રમે કે વિવિધ ક્રિયાઓ કરે, જો અવિમુક્તમાં પ્રાણ ત્યાગે તો તે જીવ મુક્તિ પામે છે.

કૃત્વા પાપસહસ્રાણિ પિશાચત્વં વરં નૃણામ્ ન તુ શક્રસહસ્રત્વં સ્વર્ગે કાશીપુરીં વિના

હજારો પાપ કર્યા પછી પણ, કાશી શહેર વિના સ્વર્ગમાં હજારો ઇન્દ્ર જેવી સ્થિતિ કરતાં ભૂત બનવું પણ મનુષ્ય માટે શ્રેયસ્કર છે.

તસ્માત્સંસેવનીયં હિ અવિમુક્તં હિ મુક્તયે જૈગીષવ્યઃ પરાં સિદ્ધિં ગતો યત્ર મહાતપાઃ

આથી, અવિમુક્તનું સેવન મુક્તિ માટે અવશ્ય કરવું જોઈએ; અહીં મહાન તપસ્વી જયગીષવ્યે પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી હતી.

અસ્ય ક્ષેત્રસ્ય માહાત્મ્યાદ્ ભક્ત્યા ચ મમ ભાવિતઃ જૈગીષવ્યગુહા શ્રેષ્ઠા યોગિનાં સ્થાનમિષ્યતે

આ ક્ષેત્રની મહિમા અને મારી ભક્તિથી, જયગીષવ્યની ગુફા યોગીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને ઇચ્છિત સ્થાન માનવામાં આવે છે.

ધ્યાયન્તસ્તત્ર માં નિત્યં યોગાગ્નિર્દીપ્યતે ભૃશમ્ કૈવલ્યં પરમં યાતિ દેવાનામપિ દુર્લભમ્

ત્યાં, સતત મારી ધ્યાનમાં તલીન રહી, યોગની અગ્નિ પ્રચંડ રીતે પ્રગટે છે; અને ત્યાં પરમ મુક્તિ મળે છે, જે દેવતાઓ માટે પણ દુર્લભ છે.

અવ્યક્તલિઙ્ગૈર્મુનિભિઃ સર્વસિદ્ધાન્તવેદિભિઃ ઇહ સમ્પ્રાપ્યતે મોક્ષો દુર્લભો ઽન્યત્ર કર્હિચિત્

અહીં સર્વ તત્વોને જાણનારા મુનિઓ, જે અદૃશ્ય લિંગના સંકેતોને સમજતા, તેઓને મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય છે; બીજે ક્યાંક એ બહુ દુર્લભ છે.

તેભ્યશ્ચાહં પ્રવક્ષ્યામિ યોગૈશ્વર્યમનુત્તમમ્ આત્મનશ્ચૈવ સાયુજ્યમ્ ઈપ્સિતં સ્થાનમેવ ચ

એવાં મહાન મુનિઓને હું શ્રેષ્ઠ યોગશક્તિ, આત્માની એકતા અને ઇચ્છિત સ્થાનનું જ્ઞાન આપું છું.

કુબેરો ઽત્ર મમ ક્ષેત્રે મયિ સર્વાર્પિતક્રિયઃ ક્ષેત્રસંસેવનાદેવ ગણેશત્વમવાપ હ

મારા આ ક્ષેત્રમાં, કુબેરે પોતાની તમામ ક્રિયાઓ મને સમર્પિત કરી, માત્ર આ સ્થાનની સેવા કરીને ગણેતાઓનું અધિપત્ય મેળવ્યું હતું.

સંવર્તો ભવિતા યશ્ ચ સો ઽપિ ભક્તો મમૈવ તુ ઇહૈવારાધ્ય માં દેવિ સિદ્ધિં યાસ્યત્યનુત્તમામ્

સમ્વર્ત પણ, જે આગળ જન્મશે, એ પણ મારો ભક્ત છે; હે દેવી, અહીં મારી પૂજા કરીને એ પણ શ્રેષ્ઠ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરશે.

પરાશરસુતૌ યોગી ઋષિર્વ્યાસો મહાતપાઃ મમ ભક્તો ભવિષ્યશ્ ચ વેદસંસ્થાપ્રવર્તકઃ

પરાશરપુત્ર મહાયોગી અને મહાતપસ્વી વ્યાસ, જે વેદપ્રસ્થાપક બનશે, એ પણ મારો ભક્ત રહેશે.

રંસ્યતે સો ઽપિ પદ્માક્ષિ ક્ષેત્રે ઽસ્મિન્મુનિપુઙ્ગવઃ બ્રહ્મા દેવર્ષિભિઃ સાર્દ્ધં વિષ્ણુર્વાપિ દિવાકરઃ

હે કમળનેત્રે, એ મહાન મુનિ પણ અહીં બ્રહ્મા, દેવર્ષિઓ, વિષ્ણુ કે સૂર્ય સાથે આનંદ પામશે.

દેવરાજસ્તથા શક્રો યે ઽપિ ચાન્યે દિવૌકસઃ ઉપાસતે મહાત્માનઃ સર્વે મામિહ સુવ્રતે

દેવરાજ ઇન્દ્ર અને અન્ય સ્વર્ગવાસી મહાન આત્માઓ, હે સુવ્રતે, અહીં બધા મારી ઉપાસના કરે છે.

અન્યે ઽપિ યોગિનો દિવ્યાશ્ છન્નરૂપા મહાત્મનઃ અનન્યમનસો ભૂત્વા મામિહોપાસતે સદા

અન્ય દિવ્ય યોગીઓ પણ, જે મહાન અને ગુપ્ત સ્વરૂપ ધરાવે છે, એકાગ્ર ચિત્તે અહીં મારી હંમેશા ઉપાસના કરે છે.

વિષયાસક્તચિત્તો ઽપિ ત્યક્તધર્મરતિર્નરઃ ઇહ ક્ષેત્રે મૃતઃ સો ઽપિ સંસારે ન પુનર્ભવેત્

જે મનુષ્ય વિષયોમાં આસક્ત છે અને ધર્મમાં રસ છોડ્યો છે, એ પણ અહીં મરે તો ફરી જન્મમરણના ચક્રમાં નથી ફસાતો.

યે પુનર્નિર્મમા ધીરાઃ સત્ત્વસ્થા વિજિતેન્દ્રિયાઃ વ્રતિનશ્ ચ નિરારમ્ભાઃ સર્વે તે મયિ ભાવિતાઃ

પણ જે ધીર, નિર્મમ, શુદ્ધ, ઇન્દ્રિયજિત, વ્રતધારી અને નિષ્ક્રિય છે, એ બધા મારા માં લીન થાય છે.

દેવદેવં સમાસાદ્ય ધીમન્તઃ સંગવર્જિતાઃ ગતા ઇહ પરં મોક્ષં પ્રસાદાન્મમ સુવ્રતે

દેવોના દેવને પામીને, જે બુદ્ધિશાળી અને આસક્તિથી મુક્ત છે, એ અહીં મારા પ્રસાદે પરમ મોક્ષ પામે છે, હે સુવ્રતે.

જન્માન્તરસહસ્રેષુ યં ન યોગી સમાપ્નુયાત્ તમિહૈવ પરં મોક્ષં પ્રસાદાન્મમ સુવ્રતે

યોગી જે પરમ મોક્ષ હજારો જન્મમાં પણ નથી પામતો, એ અહીં મારા પ્રસાદે પ્રાપ્ત થાય છે, હે સુવ્રતે.