લિઙ્ગપુરાણમ્

યોગે પાશુપતે સમ્યક્ દિનમેકં યતિર્ભવેત્ તસ્માત્સર્વં પરિત્યજ્ય ચરેત્ પાશુપતં વ્રતમ્

જો યતિ એક દિવસ પણ યોગ્ય રીતે પાશુપત યોગ કરે, તો પછી બધું ત્યજીને પાશુપત વ્રત ધારણ કરવું જોઈએ.

દેવોદ્યાને વસેત્તત્ર શર્વોદ્યાનમનુત્તમમ્ મનસા નિર્મમે રુદ્રો વિમાનં ચ સુશોભનમ્

ત્યાં દેવોના ઉદ્યાનમાં, જે શ્રેષ્ઠ છે અને રુદ્રે મનમાં રચ્યું છે, અને સુંદર મહેલ સાથે, યતિએ નિવાસ કરવો જોઈએ.

દર્શયામાસ ચ તદા દેવોદ્યાનમનુત્તમમ્ હૈમવત્યાઃ સ્વયં દેવઃ સનન્દી પરમેશ્વરઃ

ત્યારે પરમેશ્વર સ્વયં, નંદી અને હૈમવતી સાથે, એ અતિઉત્તમ દેવોદ્યાન દર્શાવ્યું.

ક્ષેત્રસ્યાસ્ય ચ માહાત્મ્યમ્ અવિમુક્તસ્ય શઙ્કરઃ ઉક્તવાન્પરમેશાનઃ પાર્વત્યાઃ પ્રીતયે ભવઃ

પાર્વતીને પ્રસન્ન કરવા માટે, પરમેશાન ભવ, શંકરે અવિમુક્ત ક્ષેત્રનું મહાત્મ્ય વર્ણન કર્યું.

પ્રફુલ્લનાનાવિધગુલ્મશોભિતં લતાપ્રતાનાદિમનોહરં બહિઃ વિરૂઢપુષ્પૈઃ પરિતઃ પ્રિયઙ્ગુભિઃ સુપુષ્પિતૈઃ કણ્ટકિતૈશ્ ચ કેતકૈઃ

એ ઉદ્યાન વિવિધ ખીલેલા ઝાડીઓથી શોભિત હતું, લતાવલયોથી મનમોહક, આસપાસ સુંદર પુષ્પોથી, ફૂલેલા પ્રિયંગુ અને કાંટાવાળા કેતકાથી ભરેલું હતું.

તમાલગુલ્મૈર્નિચિતં સુગન્ધિભિર્ નિકામપુષ્પૈર્વકુલૈશ્ ચ સર્વતઃ અશોકપુન્નાગશતૈઃ સુપુષ્પિતૈર્ દ્વિરેફમાલાકુલપુષ્પસંચયૈઃ

એમાં સર્વત્ર સુગંધિત તમાલના ઝાડ અને પુષ્પોથી ભરેલા વકુલાના જૂથો હતા, તેમજ શતેઅશોક અને પુન્નાગ વૃક્ષો, ફૂલોથી ભમરા ગૂંજી રહ્યા હતા.

ક્વચિત્ પ્રફુલ્લામ્બુજરેણુભૂષિતૈર્ વિહઙ્ગમૈશ્ ચાનુકલપ્રણાદિભિઃ વિનાદિતં સારસચક્રવાકૈઃ પ્રમત્તદાત્યૂહવરૈશ્ ચ સર્વતઃ

ક્યાંક ખીલેલા કમળના પરાગથી રંગાયેલા પક્ષીઓ મધુર ગીત ગાઈ રહ્યા હતા, અને સર્વત્ર સારસ, ચકવાક અને ઉલ્લાસિત દાત્યૂહના અવાજથી ગુંજી રહ્યું હતું.

ક્વચિચ્ચ કેકારુતનાદિતં શુભં ક્વચિચ્ચ કારણ્ડવનાદનાદિતમ્ ક્વચિચ્ચ મત્તાલિકુલાકુલીકૃતં મદાકુલાભિર્ ભ્રમરાઙ્ગનાદિભિઃ

ક્યાંક મોરના કલરવથી, ક્યાંક જળપક્ષીઓના અવાજથી, તો ક્યાંક ઉન્મત્ત ભમરાઓના ગુંજન અને ભમરીઓના ગીતથી જગ્યા ભરાઈ ગઈ હતી.

નિષેવિતં ચારુસુગન્ધિપુષ્પકૈઃ ક્વચિત્ સુપુષ્પૈઃ સહકારવૃક્ષૈઃ લતોપગૂઢૈસ્તિલકૈશ્ ચ ગૂઢં પ્રગીતવિદ્યાધરસિદ્ધચારણમ્

ક્યાંક સુંદર સુગંધિત પુષ્પો અને ફૂલેલા કેરીના વૃક્ષો, લતાવલયોથી છુપાયેલા તિલક વૃક્ષો, અને વિદ્યાાધર, સિદ્ધ, ચારણોના ગીતોથી જગ્યા શોભી રહી હતી.

પ્રવૃત્તનૃત્તાનુગતાપ્સરોગણં પ્રહૃષ્ટનાનાવિધપક્ષિસેવિતમ્ પ્રનૃત્તહારીતકુલોપનાદિતં મૃગેન્દ્રનાદાકુલમત્તમાનસૈઃ

ત્યાં અપ્સરાઓના નૃત્યના સંગાથે અનેક જાતના આનંદિત પક્ષીઓ, નૃત્ય કરતા હરીત પક્ષીઓના અવાજ, સિંહના ગર્જના અને ઉન્મત્ત જળપક્ષીઓના રવથી જગ્યા ગુંજી રહી હતી.

ક્વચિત્ ક્વચિદ્ ગન્ધકદમ્બકૈર્ મૃગૈર્ વિલૂનદર્ભાઙ્કુરપુષ્પસંચયમ્ પ્રફુલ્લનાનાવિધચારુપઙ્કજૈઃ સરસ્તડાગૈરુપશોભિતં ક્વચિત્

ક્યાંક ગંધક અને કદંબ હરણોના ઝુંડ, દર્ભના અંકુર અને પુષ્પો ચરતાં, તો ક્યાંક વિવિધ ખીલેલા કમળોથી શોભતા સરોવર અને તળાવો હતા.

વિટપનિચયલીનં નીલકણ્ઠાભિરામં મદમુદિતવિહઙ્ગં પ્રાપ્તનાદાભિરામમ્ કુસુમિતતરુશાખાલીનમત્તદ્વિરેફં નવકિસલયશોભાશોભિતં પ્રાંશુશાખમ્

ઘણા વૃક્ષોનું ઘનઘોર ઝાડ, નિલકંઠ મોરોથી મનોહર, ખુશખુશાલ પંખીઓના કલરવથી આનંદિત, નવા અવાજોથી મોહક, ફૂલેલા ડાળીઓ પર મસ્ત મધમાખીઓની ગૂંજનથી ભરેલું, તાજા કૂંપળોની શોભાથી શોભિત અને ઉંચી ડાળીઓથી વિશાળ લાગતું.

ક્વચિદ્વિલાસાલસગામિનીભિર્ નિષેવિતં કિંપુરુષાઙ્ગનાભિઃ

કેટલાક સ્થળોએ રમૂજી અને લાજવાબ કિમ્પુરુષ સ્ત્રીઓએ એ સ્થળને આનંદપૂર્વક વાસસ્થળ બનાવ્યું હતું.

પારાવતધ્વનિવિકૂજિતચારુશૃઙ્ગૈર્ અભ્રઙ્કષૈઃ સિતમનોહરચારુરૂપૈઃ આકીર્ણપુષ્પનિકરપ્રવિભક્તહંસૈર્ વિભ્રાજિતં ત્રિદશદિવ્યકુલૈરનેકૈઃ

કબૂતરોના મીઠા રવથી ગુંજતા સુંદર શિખરો, ચાંદી જેવા તેજસ્વી અને આકર્ષક રૂપ, હંસોના જૂથો ફૂલોની ગાંઠોમાંથી પસાર થતા, અનેક દેવતાઓ અને દેવકન્યાઓથી ભરેલું અને તેજસ્વી.

ફુલ્લોત્પલાંબુજવિતાનસહસ્રયુક્તં તોયાશયૈઃ સમનુશોભિતદેવમાર્ગમ્ માર્ગાન્તરાકલિતપુષ્પવિચિત્રપઙ્ક્તિસમ્બદ્ધગુલ્મવિટપૈર્ વિવિધૈરુપેતમ્

હજારો ખીલે કમળ અને કુમુદથી શોભાયમાન, પાણીના તળાવોથી દેવમાર્ગને શોભાવતું, રસ્તાની બાજુએ રંગબેરંગી ફૂલોની પંક્તિઓથી સજ્જ અને વિવિધ ઝાડ-ઝાડીઓથી ભરપૂર.

તુઙ્ગાગ્રૈર્ નીલપુષ્પસ્તબકભરનતપ્રાંશુશાખૈર્ અશોકૈર્ દોલાપ્રાન્તાન્તનીલશ્રુતિસુખજનકૈર્ ભાસિતાન્તં મનોજ્ઞૈઃ રાત્રૌ ચન્દ્રસ્ય ભાસા કુસુમિતતિલકૈરેકતાં સમ્પ્રયાતં છાયાસુપ્તપ્રબુદ્ધસ્થિતહરિણકુલાલુપ્તદૂર્વાઙ્કુરાગ્રમ્

ઊંચા શિખરો પર નીલા ફૂલોના ગુચ્છોથી ઝૂકી પડેલી અશોક વૃક્ષો, ઝૂલતી ડાળીઓથી આનંદ આપતી, ચાંદની રાત્રે ફૂલેલા તિલક વૃક્ષો સાથે ઝગમગતી, અને છાયામાં સુતા જાગેલા હરણોના ટોળા નાજુક દુર્વા ચરતા.

હંસાનાં પક્ષવાતપ્રચલિતકમલસ્વચ્છવિસ્તીર્ણતોયં તોયાનાં તીરજાતપ્રચકિતકદલીચાટુનૃત્યન્મયૂરમ્ માયૂરૈઃ પક્ષચન્દ્રૈઃ ક્વચિદવનિગતૈ રઞ્જિતક્ષ્માપ્રદેશં દેશે દેશે વિલીનપ્રમુદિતવિલસન્મત્તહારીતવૃન્દમ્

હંસોના પાંખના પવનથી પાણી સ્વચ્છ અને વ્યાપક, કાંઠે નવયુવાન કેળાના ઝાડ અને મોરો નૃત્ય કરતા, તેમની પાંખના ચાંદ જેવા રંગથી જમીન રંગાઈ જાય, તો ક્યાંક હરખભર્યા હરીયાળાં ટોળા દૃશ્યમાંથી અદૃશ્ય થઈ જાય.

સારઙ્ગૈઃ ક્વચિદુપશોભિતપ્રદેશં પ્રચ્છન્નં કુસુમચયૈઃ ક્વચિદ્વિચિત્રૈઃ હૃષ્ટાભિઃ ક્વચિદપિ કિન્નરાઙ્ગનાભિર્ વીણાભિઃ સુમધુરગીતનૃત્તકણ્ઠમ્

કેટલાક સ્થળે હરણોથી શોભાયમાન, ક્યાંક ફૂલોના ઢગલાંથી છુપાયેલું, તો ક્યાંક આનંદિત કિન્નર સ્ત્રીઓ વીણા વગાડતી મીઠા ગીત અને નૃત્યથી ગુંજતું.

સંસૃષ્ટૈઃ ક્વચિદુપલિપ્તકીર્ણપુષ્પૈર્ આવાસૈઃ પરિવૃતપાદપં મુનીનામ્ આ મૂલાત્ ફલનિચિતૈઃ ક્વચિદ્વિશાલૈર્ ઉત્તુઙ્ગૈઃ પનસમહીરુહૈરુપેતમ્

કેટલાક સ્થળે ઋષિઓના આશ્રમો વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા, મૂળ પાસે ફળોના ઢગલાં, ચારે બાજુ ફૂલો છવાયેલા, અને ઊંચા પાનસ અને મહુઆના ઝાડોથી ભરપૂર.

રમ્યં પ્રિયઙ્ગુતરુમઞ્જરિસક્તભૃઙ્ગં ભૃઙ્ગાવલીકવલિતામ્રકદમ્બપુષ્પમ્

પ્રિયંગુ વૃક્ષની મંજરીઓ પર ભમરો ચોંટાયેલા, કેરી અને કદંબના ફૂલો ભમરોનાં જૂથોથી ઘેરાયેલા, એ સૌંદર્યથી જગમગતું.

પુષ્પોત્કરાનિલવિઘૂર્ણિતવારિરમ્યં રમ્યદ્વિરેફવિનિપાતિતમઞ્જુગુલ્મમ્ ગુલ્માન્તરપ્રસભભીતમૃગીસમૂહં વાતેરિતં તનુભૃતામપવર્ગદાતૃ

ફૂલોની સુગંધથી ભરેલા પવનથી પાણી લહેરાય, મસ્ત ભમરો સુંદર ઝાડીઓમાં પડતા, અને ઝાડીઓ વચ્ચે પવનથી ડરીને હરણોના ટોળા દોડતા.

ચન્દ્રાંશુજાલશબલૈસ્ તિલકૈર્ મનોજ્ઞૈઃ સિન્દૂરકુઙ્કુમકુસુમ્ભનિભૈર્ અશોકૈઃ ચામીકરદ્યુતિસમૈરથ કર્ણિકારૈઃ પુષ્પોત્કરૈરુપચિતં સુવિશાલશાખૈઃ

ચાંદનીની ઝાંખી પડછાયાથી શોભતા તિલક વૃક્ષો, સિંધૂર, કુંકુમ અને કસૂમ જેવી લાલ અશોક વૃક્ષો, સોનાની જેમ તેજસ્વી કર્ણિકાર વૃક્ષો, ફૂલોના ઢગલાં અને પહોળી ડાળીઓથી ભરેલું.

ક્વચિદઞ્જનચૂર્ણાભૈઃ ક્વચિદ્ વિદ્રુમસન્નિભૈઃ ક્વચિત્કાઞ્ચનસંકાશૈઃ પુષ્પૈર્ આચિતભૂતલમ્

કેટલાક સ્થળે જમીન કાજળ જેવા કાળા ફૂલો, ક્યાંક મોતી જેવા લાલ, તો ક્યાંક સોનાની જેમ પીળા ફૂલો વડે ઢંકાઈ ગયેલી.

પુન્નાગેષુ દ્વિજશતવિરુતં રક્તાશોકસ્તબકભરનતમ્ રમ્યોપાન્તક્લમહારભવનં ફુલ્લાબ્જેષુ ભ્રમરવિલસિતમ્

પુન્નાગ વૃક્ષોમાં અનેક પક્ષીઓના રવથી ગુંજતું, લાલ અશોકના ગુચ્છોથી ઝૂકી પડેલું, અને સુંદર બગીચામાં ખીલે કમળોમાં ભમરો રમતા.

સકલભુવનભર્તા લોકનાથસ્તદાનીં તુહિનશિખરપુત્ર્યા સાર્ધમિષ્ટૈર્ગણેશૈઃ વિવિધતરુવિશાલં મત્તહૃષ્ટાન્નપુષ્ટૈર્ ઉપવનમ્ અતિરમ્યં દર્શયામાસ દેવ્યાઃ

પછી સર્વભૂતના સ્વામી, હિમશિખરપુત્રી અને પ્રિય ગણેશો સાથે, વિવિધ વૃક્ષોથી ભરપૂર, મસ્ત અને તંદુરસ્ત પ્રાણીઓથી ભરેલું, એ અતિ મનોહર ઉપવન દેવીને દર્શાવ્યું.

પુષ્પૈર્વન્યૈઃ શુભશુભતમૈઃ કલ્પિતૈર્દિવ્યભૂષૈર્ દેવીં દિવ્યામુપવનગતાં ભૂષયામાસ શર્વઃ સા ચાપ્યેનં તુહિનગિરિસુતા શઙ્કરં દેવદેવં પુષ્પૈર્દિવ્યૈઃ શુભતરતમૈર્ ભૂષયામાસ ભક્ત્યા

વનફૂલોમાંથી શ્રેષ્ઠ અને શુભ ફૂલો લઈ, તેમને દિવ્ય આભૂષણ બનાવી, શિવજી એ ઉપવનમાં આવેલી દેવીને શોભાવ્યા; અને હિમાલયપુત્રી પણ શ્રદ્ધાથી શ્રેષ્ઠ દિવ્ય ફૂલો વડે દેવાદિદેવ શંકરને શોભાવ્યા.

સમ્પૂજ્ય પૂજ્યં ત્રિદશેશ્વરાણાં સમ્પ્રેક્ષ્ય ચોદ્યાનમ્ અતીવ રમ્યમ્ ગણેશ્વરૈર્ નન્દિમુખૈશ્ ચ સાર્ધમ્ ઉવાચ દેવં પ્રણિપત્ય દેવી

ત્રિદશેશ્વરોમાં સૌથી પૂજનીયનું પૂજન કરીને અને એ અતિ સુંદર બગીચાને નિહાળી, દેવી ગણેશો અને નંદિમુખ સાથે ભગવાનને વંદન કરી બોલી.

ઉદ્યાનં દર્શિતં દેવ પ્રભયા પરયા યુતમ્ ક્ષેત્રસ્ય ચ ગુણાન્સર્વાન્ પુનર્મે વક્તુમર્હસિ

પ્રભુ, તમે મને પરમ તેજથી ભરેલું એ બગીચું બતાવ્યું; હવે કૃપા કરીને એ પવિત્ર સ્થળના બધા ગુણો ફરીથી કહો.

અસ્ય ક્ષેત્રસ્ય માહાત્મ્યમ્ અવિમુક્તસ્ય સર્વથા વક્તુમર્હસિ દેવેશ દેવદેવ વૃષધ્વજ

દેવેશ, દેવાદિદેવ, વૃષધ્વજ, અવિમુક્ત ક્ષેત્રની મહિમા મને સંપૂર્ણ રીતે કહો.