લિઙ્ગપુરાણમ્

સંભિન્નો મારુતો યસ્ય મર્મસ્થાનાનિ કૃન્તતિ અદ્ભિઃ સ્પૃષ્ટો ન હૃષ્યેત તસ્ય મૃત્યુરુપસ્થિતઃ

જેની અંદર વાયુ ઉથલપાથલ થાય અને મર્મસ્થાનોને દુઃખાવે, અને પાણી સ્પર્શે ત્યારે આનંદ અનુભવાતો ન હોય, તો એ વ્યક્તિ પાસે મૃત્યુ નજીક છે.

ઋક્ષવાનરયુક્તેન રથેનાશાં ચ દક્ષિણામ્ ગાયન્નૃત્યન્ વ્રજેત્ સ્વપ્ને વિદ્યાન્મૃત્યુરુપસ્થિતઃ

જો કોઈ સપનામાં રીંછ કે વાંદરા જોડેલા રથમાં દક્ષિણ દિશામાં જાય, અને ગાયન કે નૃત્ય કરે, તો સમજવું કે મૃત્યુ નજીક છે.

કૃષ્ણાંબરધરા શ્યામા ગાયન્તી વાપ્યથાઙ્ગના યં નયેદ્દક્ષિણામાશાં સ્વપ્ને સો ઽપિ ન જીવતિ

જો કોઈ સપનામાં કાળી વસ્ત્ર પહેરેલી, કાળી સ્ત્રી, ગાયતી કે અન્ય રીતે, તેને દક્ષિણ દિશામાં લઈ જાય, તો એ વ્યક્તિ પણ બચતો નથી.

છિદ્રં વા સ્વસ્ય કણ્ઠસ્ય સ્વપ્ને યો વીક્ષતે નરઃ નગ્નં વા શ્રમણં દૃષ્ટ્વા વિદ્યાન્મૃત્યુમુપસ્થિતમ્

જો કોઈ પુરુષ સપનામાં પોતાના ગળામાં છિદ્ર જુએ, અથવા નગ્ન યતિને જુએ, તો સમજવું કે મૃત્યુ નજીક છે.

આ મસ્તકતલાદ્યસ્ તુ નિમજ્જેત્પઙ્કસાગરે દૃષ્ટ્વા તુ તાદૃશં સ્વપ્નં સદ્ય એવ ન જીવતિ

જો કોઈ સપનામાં માથાથી પગ સુધી કાદવના દરિયામાં ડૂબતો જુએ, તો આવું સપનું જોયા પછી એ વ્યક્તિ એક દિવસ પણ જીવી શકતો નથી.

ભસ્માઙ્ગારાંશ્ ચ કેશાંશ્ ચ નદીં શુષ્કાં ભુજઙ્ગમાન્ પશ્યેદ્યો દશરાત્રં તુ ન સ જીવતિ તાદૃશઃ

જો કોઈને રાખ, કાંકો, વાળ, સુકાઈ ગયેલી નદી, કે સાપો દેખાય, તો આવું જોયા પછી એ વ્યક્તિ દસ રાત સુધી જીવી શકતો નથી.

કૃષ્ણૈશ્ ચ વિકટૈશ્ચૈવ પુરુષૈરુદ્યતાયુધૈઃ પાષાણૈસ્તાડ્યતે સ્વપ્ને યઃ સદ્યો ન સ જીવતિ

જો કોઈ સપનામાં કાળા અને ભયાનક, શસ્ત્રધારી પુરુષો દ્વારા પથ્થરોથી મારાય, તો એ વ્યક્તિ તરત જ મૃત્યુ પામે છે.

સૂર્યોદયે પ્રત્યુષસિ પ્રત્યક્ષં યસ્ય વૈ શિવાઃ ક્રોશન્ત્યભિમુખં પ્રેત્ય સ ગતાયુર્ભવેન્નરઃ

જો સૂર્યોદયે કે વહેલી સવારે, કોઈને સીધા સામે શિયાળાઓ રડતા સાંભળાય, તો મૃત્યુ પછી એ વ્યક્તિનું આયુષ્ય પૂરૂં થઈ જાય છે.

યસ્ય વા સ્નાતમાત્રસ્ય હૃદયં પીડ્યતે ભૃશમ્ જાયતે દન્તહર્ષશ્ ચ તં ગતાયુષમાદિશેત્

જો કોઈને સ્નાન કર્યા પછી તરત જ હૃદયમાં ભારે પીડા થાય, અથવા દાંત કંપે, તો એ વ્યક્તિનું આયુષ્ય પૂરૂં થયું માનવું.

ભૂયોભૂયસ્ત્રસેદ્યસ્તુ રાત્રૌ વા યદિ વા દિવા દીપગન્ધં ચ નાઘ્રાતિ વિદ્યાન્મૃત્યુમ્ ઉપસ્થિતમ્

જે માણસ વારંવાર કાંપે છે, રાતે કે દિવસે, અને દીવાના સુગંધને મહેસૂસ ન કરે, તો સમજવું કે તેનું મૃત્યુ નજીક છે.

રાત્રૌ ચેન્દ્રધનુઃ પશ્યેદ્ દિવા નક્ષત્રમણ્ડલમ્ પરનેત્રેષુ ચાત્માનં ન પશ્યેન્ન સ જીવતિ

જે વ્યક્તિ રાતે ઇન્દ્રધનુષ્ય જુએ, દિવસે તારાઓનો વળયો જુએ, અથવા બીજાના આંખોમાં પોતાને ન જોઈ શકે, તે જીવતો નથી.

નેત્રમેકં સ્રવેદ્યસ્ય કર્ણૌ સ્થાનાચ્ચ ભ્રશ્યતઃ વક્રા ચ નાસા ભવતિ વિજ્ઞેયો ગતજીવિતઃ

જેના એક આંખમાંથી પાણી આવે, કાન પોતાની જગ્યા પરથી ખસી જાય, અથવા નાક વાંકી થઈ જાય, એનું જીવન ચૂક્યું છે એવું સમજવું.

યસ્ય કૃષ્ણા ખરા જિહ્વા પદ્માભાસં ચ વૈ મુખમ્ ગણ્ડે વા પિણ્ડિકારક્તે તસ્ય મૃત્યુરુપસ્થિતઃ

જેની જીભ કાળી અને ખડકાયેલી હોય, મોઢું કમળ જેવું દેખાય, અથવા ગાલે લાલ ગાંઠ હોય, એના મૃત્યુ નજીક છે.

મુક્તકેશો હસંશ્ચૈવ ગાયન્નૃત્યંશ્ ચ યો નરઃ યામ્યામભિમુખં ગચ્છેત્ તદન્તં તસ્ય જીવિતમ્

જે પુરુષ ખુલ્લા વાળે, હસે, ગાય, કે નાચે અને દક્ષિણ તરફ મોઢું કરીને ચાલે, એનું જીવન પૂરૂં થવા આવે છે.

યસ્ય શ્વેતઘનાભાસા શ્વેતસર્ષપસંનિભા શ્વેતા ચ મૂર્તિર્હ્યસકૃત્ તસ્ય મૃત્યુરુપસ્થિતઃ

જેની કાયમ કાયમ સફેદ, ઘન વાદળ જેવી કે સફેદ રાયડા જેવી દેખાય, અથવા આખી કાયાં સફેદ દેખાય, એના મૃત્યુ નજીક છે.

ઉષ્ટ્રા વા રાસભા વાભિયુક્તાઃ સ્વપ્ને રથે શુભાઃ યસ્ય સો ઽપિ ન જીવેત્તુ દક્ષિણાભિમુખો ગતઃ

જે વ્યક્તિ સપનામાં ઊંટ કે ગધેડા સુંદર રથ સાથે જોડાયેલા જુએ, અને દક્ષિણ તરફ મોઢું કરીને જાય, એ જીવતો નથી.

દ્વે વાથ પરમે ઽરિષ્ટે એકીભૂતઃ પરં ભવેત્ ઘોષં ન શૃણુયાત્કર્ણે જ્યોતિર્ નેત્રે ન પશ્યતિ

જેમાં બે કે સૌથી ભયાનક અશુભ સંકેતો એકસાથે થાય, અને કાનથી અવાજ સાંભળતો ન હોય કે આંખે પ્રકાશ ન જુએ, એ ભારે સંકેત છે.

શ્વભ્રે યો નિપતેત્સ્વપ્ને દ્વારં ચાપિ પિધીયતે ન ચોત્તિષ્ઠતિ યઃ શ્વભ્રાત્ તદન્તં તસ્ય જીવિતમ્

જે વ્યક્તિ સપનામાં ખાડામાં પડી જાય, કે દરવાજો બંધ થઈ જાય અને એ ખાડામાંથી ઊભો ન રહી શકે, એનું જીવન પૂરૂં થાય છે.

મુખસ્ય શોષઃ સુષિરા ચ નાભિરત્યુષ્ણમૂત્રો વિષમસ્થ એવ

મોઢું સુકાઈ જાય, નાભિ ખોખલી લાગે, અને મૂત્ર બહુ ગરમ આવે—એવી સ્થિતિમાં માણસ ભારે સંકટમાં હોય છે.

દિવા વા યદિ વા રાત્રૌ પ્રત્યક્ષં યો નિહન્યતે હન્તારં ન ચ પશ્યેચ્ચ સ ગતાયુર્ન જીવતિ

જે વ્યક્તિને દિવસે કે રાતે ખુલ્લેઆમ મારી નાખવામાં આવે અને પોતાને મારનારને જોઈ ન શકે, એનું જીવન ચૂક્યું છે.

અગ્નિપ્રવેશં કુરુતે સ્વપ્નાન્તે યસ્તુ માનવઃ સ્મૃતિં નોપલભેચ્ચાપિ તદન્તં તસ્ય જીવિતમ્

જે પુરુષ સપનાના અંતે અગ્નિમાં પ્રવેશ કરે, અથવા પોતાની સ્મૃતિ ગુમાવી દે, એનું જીવન પૂરૂં થાય છે.

યસ્તુ પ્રાવરણં શુક્લં સ્વકં પશ્યતિ માનવઃ કૃષ્ણં રક્તમપિ સ્વપ્ને તસ્ય મૃત્યુરુપસ્થિતઃ

જે પુરુષ સપનામાં પોતાનું સફેદ, કાળું કે લાલ કપડું જુએ, એના મૃત્યુ નજીક છે.

અરિષ્ટે સૂચિતે દેહે તસ્મિન્કાલ ઉપસ્થિતે ત્યક્ત્વા ખેદં વિષાદં ચ ઉપેક્ષેદ્ બુદ્ધિમાન્ નરઃ

જ્યારે આવા અશુભ સંકેતો શરીરમાં દેખાય અને સમય આવી પહોંચે, ત્યારે બુદ્ધિશાળી માણસે દુઃખ અને નિરાશા છોડીને નિષ્પક્ષ રહેવું જોઈએ.

પ્રાચીં વા યદિ વોદીચીં દિશં નિષ્ક્રમ્ય વૈ શુચિઃ સમે ઽતિસ્થાવરે દેશે વિવિક્તે જન્તુવર્જિતે

પૂર્વ કે ઉત્તર દિશામાં, શુદ્ધ, સમાન, મજબૂત અને એકાંત, જીવજંતુઓથી રહિત સ્થળે જવું જોઈએ.

ઉદઙ્મુખઃ પ્રાઙ્મુખો વા સ્વસ્થશ્ ચાચાન્ત એવ ચ સ્વસ્તિકેનોપવિષ્ટસ્તુ નમસ્કૃત્વા મહેશ્વરમ્

ઉત્તર કે પૂર્વ તરફ મોઢું કરીને, શાંત અને સ્થિર રહી, સ્વસ્તિક આસનમાં બેસી, મહેશ્વરને વંદન કરીને બેસવું જોઈએ.

સમકાયશિરોગ્રીવો ધારયન્ નાવલોકયેત્ યથા દીપો નિવાતસ્થો નેઙ્ગતે સોપમા સ્મૃતા

શરીર, માથું અને ગળું સીધું રાખીને, આજુબાજુ ન જોઈને, જેમ પવન વગર દીવો હલતો નથી, એમ સ્થિર રહેવું જોઈએ.

પ્રાગુદક્પ્રવણે દેશે તથા યુઞ્જીત શાસ્ત્રવિત્ કામં વિતર્કં પ્રીતિં ચ સુખદુઃખે ઉભે તથા

પૂર્વ કે ઉત્તર તરફ ઢાળ ધરાવતાં સ્થળે, શાસ્ત્ર જાણનારો માણસ ઈચ્છા, શંકા, આનંદ અને સુખ-દુઃખ બધું છોડી સાધના કરવી જોઈએ.

નિગૃહ્ય મનસા સર્વં શુક્લં ધ્યાનમ્ અનુસ્મરેત્ ઘ્રાણે ચ રસને નિત્યં ચક્ષુષી સ્પર્શને તથા

મનથી બધું સંયમમાં રાખીને, શુદ્ધ ધ્યાનને સતત સ્મરણ કરવું, નાક અને જીભ પર, તેમજ આંખો અને સ્પર્શ પર પણ હંમેશા ધ્યાન રાખવું.

શ્રોત્રે મનસિ બુદ્ધૌ ચ તત્ર વક્ષસિ ધારયેત્ કાલકર્માણિ વિજ્ઞાય સમૂહેષ્વેવ નિત્યશઃ

કાન, મન, બુદ્ધિ અને છાતી પર પણ તેને ધારે રાખવું. સમય અને કર્મને સમજીને, દરેક સમૂહમાં હંમેશા એ જ ધ્યાન રાખવું.