લિઙ્ગપુરાણમ્

તેન ધારયિતવ્યા વૈ પ્રાણાયામાસ્તુ ષોડશ દિવા સ્કન્નસ્ય વિપ્રસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે

તો તેને દિવસમાં સોળ વખત પ્રાણાયામ કરવો જોઈએ; બ્રાહ્મણ માટે આવો વિર્યસ્રાવ થાય ત્યારે આ પ્રાયશ્ચિત્ત કહેવાયું છે.

ત્રિરાત્રમુપવાસાશ્ ચ પ્રાણાયામશતં તથા રાત્રૌ સ્કન્નઃ શુચિઃ સ્નાત્વા દ્વાદશૈવ તુ ધારણા

રાત્રે વિર્યસ્રાવ થાય તો, સ્નાન કરીને શુદ્ધ થઈ, તેને બાર પ્રાણાયામ અને ત્રણ રાત ઉપવાસ કરવો જોઈએ.

પ્રાણાયામેન શુદ્ધાત્મા વિરજા જાયતે દ્વિજાઃ એકાન્નં મધુમાંસં વા અશૃતાન્નં તથૈવ ચ

પ્રાણાયામથી બ્રાહ્મણ શુદ્ધ અને નિર્મળ બને છે; પછી એક જ વાર ભોજન, કે મધ, કે માંસ, કે પાણી વિના રાંધેલું ખાવું.

અભોજ્યાનિ યતીનાં તુ પ્રત્યક્ષલવણાનિ ચ એકૈકાતિક્રમાત્તેષાં પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે

યતિઓ માટે મીઠું અને અન્ય નિષિદ્ધ ખોરાક ખાવું નહિ; દરેક ઉલ્લંઘન માટે પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જોઈએ.

પ્રાજાપત્યેન કૃચ્છ્રેણ તતઃ પાપાત્પ્રમુચ્યતે વ્યતિક્રમાશ્ ચ યે કેચિદ્ વાઙ્મનઃકાયસંભવાઃ

પ્રજાપત્ય કૃચ્છ્ર વ્રતથી પાપમાંથી મુક્તિ મળે છે; વાણી, મન કે શરીરથી થયેલા બધા ઉલ્લંઘન માટે—

સદ્ભિઃ સહ વિનિશ્ચિત્ય યદ્બ્રૂયુસ્તત્સમાચરેત્

સજ્જનો સાથે વિચાર કરીને જે યોગ્ય લાગે તેવું જ કરવું.

ચરેદ્ધિ શુદ્ધઃ સમલોષ્ટકાઞ્ચનઃ સમસ્તભૂતેષુ ચ સત્સમાહિતઃ સ્થાનં ધ્રુવં શાશ્વતમવ્યયં તુ પરં હિ ગત્વા ન પુનર્હિ જાયતે

જે શુદ્ધ છે, સોનાં, માટીના ગોળા અને પથ્થરને સમાન જુએ છે, અને સર્વ જીવમાં સ્થિર છે, તે શાશ્વત, અવિનાશી પરમ સ્થાન પામે છે અને પછી ફરી જન્મે નહિ.

અત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ અરિષ્ટાનિ નિબોધત યેન જ્ઞાનવિશેષેણ મૃત્યું પશ્યન્તિ યોગિનઃ

હવે હું અરીષ્ટો કહું છું, સાંભળો—જેના દ્વારા વિશેષ જ્ઞાનથી યોગીઓ મૃત્યુને ઓળખે છે.

અરુન્ધતીં ધ્રુવં ચૈવ સોમછાયાં મહાપથમ્ યો ન પશ્યેન્ન જીવેત્સ નરઃ સંવત્સરાત્પરમ્

જે મનુષ્યને અરુંધતી, ધ્રુવ તારા, ચંદ્રની છાયા કે આકાશગંગા દેખાતી નથી, તે વર્ષથી વધુ જીવતો નથી.

અરિશ્મવન્તમ્ આદિત્યં રશ્મિવન્તં ચ પાવકમ્ યઃ પશ્યતિ ન જીવેદ્વૈ માસાદેકાદશાત્પરમ્

જેને અરીસ્મવંત સૂર્ય કે કિરણોવાળું અગ્નિ દેખાય છે, તે અગિયાર મહિના કરતાં વધુ જીવતો નથી.

વમેન્મૂત્રં પુરીષં ચ સુવર્ણં રજતં તથા પ્રત્યક્ષમથવા સ્વપ્ને દશમાસાન્ન જીવતિ

જ્યારે કોઈને જાગૃત અવસ્થામાં કે સ્વપ્નમાં ડાબી બાજુ મૂત્ર, વિસર્જન, સોનું કે ચાંદી દેખાય, તો તે દસ મહિના કરતાં વધુ જીવતો નથી.

રુક્મવર્ણં દ્રુમં પશ્યેદ્ ગન્ધર્વનગરાણિ ચ પશ્યેત્ પ્રેતપિશાચાંશ્ ચ નવમાસાન્ સ જીવતિ

જો કોઈને સુવર્ણ રંગનું વૃક્ષ દેખાય, અથવા ગંધર્વોના શહેરો દેખાય, અથવા ભૂત-પ્રેતો દેખાય, તો એ વ્યક્તિ નવ મહિના જીવે છે.

અકસ્માચ્ચ ભવેત્સ્થૂલો હ્ય્ અકસ્માચ્ચ કૃશો ભવેત્ પ્રકૃતેશ્ ચ નિવર્તેત ચાષ્ટૌ માસાંશ્ ચ જીવતિ

જો કોઈનું શરીર અચાનક જ ભારે થઈ જાય, અથવા અચાનક જ દુબળું થઈ જાય, અને સ્વાભાવિક સ્થિતિથી બદલાઈ જાય, તો એ વ્યક્તિ આઠ મહિના જીવે છે.

અગ્રતઃ પૃષ્ઠતો વાપિ ખણ્ડં યસ્ય પદં ભવેત્ પાંસુકે કર્દમે વાપિ સપ્તમાસાન્સ જીવતિ

જ્યારે કોઈનું પગ આગળ કે પાછળથી કપાઈ જાય, અથવા રેતી કે કાદવમાં ફસાઈ જાય, તો એ વ્યક્તિ સાત મહિના જીવે છે.

કાકઃ કપોતો ગૃધ્રો વા નિલીયેદ્યસ્ય મૂર્ધનિ ક્રવ્યાદો વા ખગો યસ્ય ષણ્માસાન્ નાતિવર્તતે

જ્યારે કાગડો, કબૂતર, ગીધ કે કોઈ પણ માંસખોર પક્ષી કોઈના માથા પર છુપાઈને બેસી જાય, તો એ વ્યક્તિ છ મહિના કરતા વધારે જીવી શકતો નથી.

ગચ્છેદ્ વાયસપઙ્ક્તીભિઃ પાંસુવર્ષેણ વા પુનઃ સ્વચ્છાયાં વિકૃતાં પશ્યેચ્ ચતુઃપઞ્ચ સ જીવતિ

જો કોઈ કાગડાઓની પંક્તિ સાથે ચાલે, અથવા ધૂળની વરસાદમાં જાય, અથવા પોતાની છાંયડી વાંકી-વાંકી દેખાય, તો એ વ્યક્તિ ચાર કે પાંચ મહિના જીવે છે.

અનભ્રે વિદ્યુતં પશ્યેદ્ દક્ષિણાં દિશમાસ્થિતામ્ ઉદકે ધનુર્ ઐન્દ્રં વા ત્રીણિ દ્વૌ વા સ જીવતિ

જો કોઈને વાદળ વિના વીજળી દેખાય, અથવા દક્ષિણ દિશામાં વીજળી સ્થિર દેખાય, અથવા પાણીમાં ઇન્દ્રધનુષ દેખાય, તો એ વ્યક્તિ ત્રણ કે બે મહિના જીવે છે.

અપ્સુ વા યદિ વાદર્શે યો હ્યાત્માનં ન પશ્યતિ અશિરસ્કં તથા પશ્યેન્ માસાદ્ ઊર્ધ્વં ન જીવતિ

જો કોઈને પાણીમાં કે કાચમાં પોતાનો પ્રતિબિંબ ન દેખાય, અથવા પોતાને માથા વિના દેખાય, તો એ વ્યક્તિ એક મહિના કરતા વધારે જીવી શકતો નથી.

શવગન્ધિ ભવેદ્ગાત્રં વસાગન્ધમથાપિ વા મૃત્યુર્હ્યુપાગતસ્તસ્ય અર્ધમાસાન્ન જીવતિ

જો શરીરમાંથી શવ જેવી વાસ આવે, અથવા ચરબી જેવી વાસ આવે, તો એ વ્યક્તિ પાસે મૃત્યુ આવી ગયું છે; એ અડધો મહિનો પણ જીવી શકતો નથી.

યસ્ય વૈ સ્નાતમાત્રસ્ય હૃદયં પરિશુષ્યતિ ધૂમં વા મસ્તકાત્પશ્યેદ્ દશાહાન્ન સ જીવતિ

જે વ્યક્તિને સ્નાન કર્યા પછી તરત જ હૃદય સુકાઈ જાય, અથવા માથામાંથી ધૂમાડો દેખાય, તો એ દસ દિવસ પણ જીવી શકતો નથી.

સંભિન્નો મારુતો યસ્ય મર્મસ્થાનાનિ કૃન્તતિ અદ્ભિઃ સ્પૃષ્ટો ન હૃષ્યેત તસ્ય મૃત્યુરુપસ્થિતઃ

જેની અંદર વાયુ ઉથલપાથલ થાય અને મર્મસ્થાનોને દુઃખાવે, અને પાણી સ્પર્શે ત્યારે આનંદ અનુભવાતો ન હોય, તો એ વ્યક્તિ પાસે મૃત્યુ નજીક છે.

ઋક્ષવાનરયુક્તેન રથેનાશાં ચ દક્ષિણામ્ ગાયન્નૃત્યન્ વ્રજેત્ સ્વપ્ને વિદ્યાન્મૃત્યુરુપસ્થિતઃ

જો કોઈ સપનામાં રીંછ કે વાંદરા જોડેલા રથમાં દક્ષિણ દિશામાં જાય, અને ગાયન કે નૃત્ય કરે, તો સમજવું કે મૃત્યુ નજીક છે.

કૃષ્ણાંબરધરા શ્યામા ગાયન્તી વાપ્યથાઙ્ગના યં નયેદ્દક્ષિણામાશાં સ્વપ્ને સો ઽપિ ન જીવતિ

જો કોઈ સપનામાં કાળી વસ્ત્ર પહેરેલી, કાળી સ્ત્રી, ગાયતી કે અન્ય રીતે, તેને દક્ષિણ દિશામાં લઈ જાય, તો એ વ્યક્તિ પણ બચતો નથી.

છિદ્રં વા સ્વસ્ય કણ્ઠસ્ય સ્વપ્ને યો વીક્ષતે નરઃ નગ્નં વા શ્રમણં દૃષ્ટ્વા વિદ્યાન્મૃત્યુમુપસ્થિતમ્

જો કોઈ પુરુષ સપનામાં પોતાના ગળામાં છિદ્ર જુએ, અથવા નગ્ન યતિને જુએ, તો સમજવું કે મૃત્યુ નજીક છે.

આ મસ્તકતલાદ્યસ્ તુ નિમજ્જેત્પઙ્કસાગરે દૃષ્ટ્વા તુ તાદૃશં સ્વપ્નં સદ્ય એવ ન જીવતિ

જો કોઈ સપનામાં માથાથી પગ સુધી કાદવના દરિયામાં ડૂબતો જુએ, તો આવું સપનું જોયા પછી એ વ્યક્તિ એક દિવસ પણ જીવી શકતો નથી.

ભસ્માઙ્ગારાંશ્ ચ કેશાંશ્ ચ નદીં શુષ્કાં ભુજઙ્ગમાન્ પશ્યેદ્યો દશરાત્રં તુ ન સ જીવતિ તાદૃશઃ

જો કોઈને રાખ, કાંકો, વાળ, સુકાઈ ગયેલી નદી, કે સાપો દેખાય, તો આવું જોયા પછી એ વ્યક્તિ દસ રાત સુધી જીવી શકતો નથી.

કૃષ્ણૈશ્ ચ વિકટૈશ્ચૈવ પુરુષૈરુદ્યતાયુધૈઃ પાષાણૈસ્તાડ્યતે સ્વપ્ને યઃ સદ્યો ન સ જીવતિ

જો કોઈ સપનામાં કાળા અને ભયાનક, શસ્ત્રધારી પુરુષો દ્વારા પથ્થરોથી મારાય, તો એ વ્યક્તિ તરત જ મૃત્યુ પામે છે.

સૂર્યોદયે પ્રત્યુષસિ પ્રત્યક્ષં યસ્ય વૈ શિવાઃ ક્રોશન્ત્યભિમુખં પ્રેત્ય સ ગતાયુર્ભવેન્નરઃ

જો સૂર્યોદયે કે વહેલી સવારે, કોઈને સીધા સામે શિયાળાઓ રડતા સાંભળાય, તો મૃત્યુ પછી એ વ્યક્તિનું આયુષ્ય પૂરૂં થઈ જાય છે.

યસ્ય વા સ્નાતમાત્રસ્ય હૃદયં પીડ્યતે ભૃશમ્ જાયતે દન્તહર્ષશ્ ચ તં ગતાયુષમાદિશેત્

જો કોઈને સ્નાન કર્યા પછી તરત જ હૃદયમાં ભારે પીડા થાય, અથવા દાંત કંપે, તો એ વ્યક્તિનું આયુષ્ય પૂરૂં થયું માનવું.