લિઙ્ગપુરાણમ્

દારિદ્ર્યાર્ણવમગ્નં ચ તનયં સા પ્રસૂયતે કન્યાર્થિનૈવ ગન્તવ્યા પઞ્ચમ્યાં વિધિવત્પુનઃ

એવી સ્ત્રી ગરીબીના દરિયામાં ડૂબેલો સંતાન આપે છે. પાંચમા દિવસે, નિયમ પ્રમાણે, જે પુત્રી ઈચ્છે એ જ સ્ત્રી પાસે જઈ શકે.

રક્તાધિક્યાદ્ભવેન્નારી શુક્રાધિક્યે ભવેત્પુમાન્ સમે નપુંસકં ચૈવ પઞ્ચમ્યાં કન્યકા ભવેત્

સ્ત્રીમાં રક્ત વધારે હોય તો પુત્રી થાય, શુક્ર વધારે હોય તો પુત્ર થાય, બંને સમાન હોય તો નપુંસક સંતાન થાય, અને પાંચમા દિવસે પુત્રી થાય છે.

ષષ્ઠ્યાં ગમ્યા મહાભાગા સત્પુત્રજનની ભવેત્ પુત્રત્વં વ્યઞ્જયેત્તસ્ય જાતપુત્રો મહાદ્યુતિઃ

છઠ્ઠા દિવસે, ધન્યજનોએ, સ્ત્રી પાસે જઈ શકાય અને એ પુત્રવંતી થાય છે. એવો પુત્ર જન્મે છે જે તેજસ્વી અને સાચો પુત્ર ગણાય છે.

પુમિતિ નરકસ્યાખ્યા દુઃખં ચ નરકં વિદુઃ પુંસસ્ત્રાણાન્વિતં પુત્રં તથાભૂતં પ્રસૂયતે

'પુમ' શબ્દનો અર્થ નરક છે, અને નરક એટલે દુઃખ. એવો પુત્ર જન્મે છે જેમાં પુરુષત્વ હોય છે.

સપ્તમ્યાં ચૈવ કન્યાર્થી ગચ્છેત્સૈવ પ્રસૂયતે અષ્ટમ્યાં સર્વસમ્પન્નં તનયં સમ્પ્રસૂયતે

સાતમા દિવસે પુત્રી ઈચ્છનાર જઈ શકે, ત્યારે પુત્રી થાય છે. અને આઠમા દિવસે સર્વસંપન્ન સંતાન જન્મે છે.

નવમ્યાં દારિકાયાર્થી દશમ્યાં પણ્ડિતો ભવેત્ એકાદશ્યાં તથા નારીં જનયેત્સૈવ પૂર્વવત્

નવમ દિવસે પુત્રી ઇચ્છનારને પુત્રી મળે છે; દસમ દિવસે વિદ્વાન થાય છે; એ જ રીતે, એકાદશ દિવસે ફરી સ્ત્રી જન્મે છે.

દ્વાદશ્યાં ધર્મતત્ત્વજ્ઞં શ્રૌતસ્માર્તપ્રવર્તકમ્ ત્રયોદશ્યાં જડાં નારીં સર્વસંકરકારિણીમ્

દ્વાદશ દિવસે ધર્મના તત્વને જાણનાર અને શાસ્ત્રોક્ત તથા સ્મૃતિકર્મો કરાવનાર સંતાન થાય છે; ત્રયોદશ દિવસે મૂર્ખ સ્ત્રી, જે ગડબડ ફેલાવે છે, જન્મે છે.

જનયત્યઙ્ગના યસ્માન્ ન ગચ્છેત્સર્વયત્નતઃ ચતુર્દશ્યાં યદા ગચ્છેત્ સા પુત્રજનની ભવેત્

આથી, ત્રયોદશ દિવસે સ્ત્રીએ ક્યારેય સંયોગ ન કરવો જોઈએ; પણ ચતુર્દશ દિવસે સંયોગ કરે તો પુત્રને જન્મ આપે છે.

પઞ્ચદશ્યાં ચ ધર્મિષ્ઠાં ષોડશ્યાં જ્ઞાનપારગમ્ સ્ત્રીણાં વૈ મૈથુને કાલે વામપાર્શ્વે પ્રભઞ્જનઃ

પંદરમ દિવસે ધર્મપ્રિય સ્ત્રી જન્મે છે; સોળમ દિવસે જ્ઞાનમાં પારંગત સ્ત્રી થાય છે. સ્ત્રીઓ સાથે સંયોગ સમયે ડાબી બાજુએ વાયુ પ્રવર્તે છે.

ચરેદ્યદિ ભવેન્નારી પુમાંસં દક્ષિણે લભેત્ સ્ત્રીણાં મૈથુનકાલે તુ પાપગ્રહવિવર્જિતે

એ સમયે જો સ્ત્રી તરફ પ્રવૃત્તિ થાય તો પુત્રી થાય; જમણી બાજુએ પુત્ર મળે છે. સ્ત્રીઓ સાથે સંયોગ સમયે, જ્યારે દુષ્કર્મોના ગ્રહો ન હોય—

ઉક્તકાલે શુચિર્ભૂત્વા શુદ્ધાં ગચ્છેચ્છુચિસ્મિતામ્ ઇત્યેવં સંપ્રસંગેન યતીનાં ધર્મસંગ્રહે

નક્કી કરેલા સમયે, શુદ્ધ થઈને, શુદ્ધ અને સ્મિતવાળી સ્ત્રી પાસે જવું જોઈએ. યતિઓના ધર્મસંગ્રહમાં સંયોગ વિષે આવું કહેવાયું છે.

સર્વેષામેવ ભૂતાનાં સદાચારઃ પ્રકીર્તિતઃ યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્ વાપિ સદાચારં શુચિર્નરઃ

બધા જીવ માટે સદાચાર જણાવવામાં આવ્યો છે. શુદ્ધ મનુષ્ય જે સદાચારનું પઠન કરે છે કે સાંભળે છે—

શ્રાવયેદ્વા યથાન્યાયં બ્રાહ્મણાન્ દગ્ધકિલ્બિષાન્ બ્રહ્મલોકમનુપ્રાપ્ય બ્રહ્મણા સહ મોદતે

અથવા યોગ્ય રીતે પાપમુક્ત બ્રાહ્મણોને સંભળાવે છે, તે બ્રહ્મલોકમાં પહોંચી, બ્રહ્મા સાથે આનંદ મેળવે છે.

અત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ યતીનામિહ નિશ્ચિતમ્ પ્રાયશ્ચિત્તં શિવપ્રોક્તં યતીનાં પાપશોધનમ્

હવે હું અહીં નિશ્ચિત થયેલું યતિઓનું પ્રાયશ્ચિત્ કહું છું, જે મહાદેવે કહ્યું છે અને યતિઓના પાપો દૂર કરે છે.

પાપં હિ ત્રિવિધં જ્ઞેયં વાઙ્મનઃકાયસંભવમ્ સતતં હિ દિવા રાત્રૌ યેનેદં વેષ્ટ્યતે જગત્

પાપ ત્રણ પ્રકારનું છે—વાણી, મન અને શરીરથી ઉત્પન્ન થાય છે; જે દિવસે-રાતે સતત આખા જગતને ઘેરી લે છે.

તત્કર્મણા વિનાપ્યેષ તિષ્ઠતીતિ પરા શ્રુતિઃ ક્ષણમેવં પ્રયોજ્યં તુ આયુષ્યં તુ વિધારણમ્

મહાન શાસ્ત્ર કહે છે કે કર્મ વિના પણ એ પાપ ટકી રહે છે. તેથી, જીવન હંમેશા સાચવવું જોઈએ.

ભવેદ્યોગો ઽપ્રમત્તસ્ય યોગો હિ પરમં બલમ્ ન હિ યોગાત્પરં કિંચિન્ નરાણાં દૃશ્યતે શુભમ્

જાગૃત મનુષ્યમાં યોગ થાય છે; યોગ સર્વોત્તમ શક્તિ છે. મનુષ્યોમાં યોગ કરતાં શ્રેષ્ઠ અને શુભ બીજું કંઈ નથી.

તસ્માદ્ યોગં પ્રશંસન્તિ ધર્મયુક્તા મનીષિણઃ અવિદ્યાં વિદ્યયા જિત્વા પ્રાપ્યૈશ્વર્યમનુત્તમમ્

એથી, ધર્મયુક્ત વિદ્વાનો યોગની પ્રશંસા કરે છે; જ્ઞાનથી અજ્ઞાનને જીતીને, શ્રેષ્ઠ વૈભવ મેળવે છે.

દૃષ્ટ્વા પરાવરં ધીરાઃ પરં ગચ્છન્તિ તત્પદમ્ વ્રતાનિ યાનિ ભિક્ષૂણાં તથૈવોપવ્રતાનિ ચ

ઉચ્ચ અને નીચું બંને જોઈ, સ્થિર મનવાળા એ પરમ પદને પામે છે. ભિક્ષુઓના વ્રત અને ઉપવ્રત પણ એમ જ છે.

એકૈકાતિક્રમે તેષાં પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે ઉપેત્ય તુ સ્ત્રિયં કામાત્ પ્રાયશ્ચિત્તં વિનિર્દિશેત્

એમાંથી દરેકના ભંગ માટે પ્રાયશ્ચિત્ નક્કી કરાયું છે. જો કોઈ કામવશ સ્ત્રી પાસે જાય, તો ખાસ પ્રાયશ્ચિત્ કરવું જોઈએ.

પ્રાણાયામસમાયુક્તં ચરેત્સાંતપનં વ્રતમ્ તતશ્ચરતિ નિર્દેશાત્ કૃચ્છ્રં ચાન્તે સમાહિતઃ

પ્રાણાયામ સાથે સાંતપન વ્રત કરવું જોઈએ; પછી, નિર્દેશ પ્રમાણે અંતે કૃચ્છ્ર વ્રત એકાગ્રતાથી કરવું.

પુનર્ આશ્રમમ્ આગત્ય ચરેદ્ભિક્ષુરતન્દ્રિતઃ ન ધર્મયુક્તમનૃતં હિનસ્તીતિ મનીષિણઃ

પછી ફરી આશ્રમમાં આવી, ભિક્ષુએ આળસ વિના આચરણ કરવું. વિદ્વાનો કહે છે કે, ધર્મ સાથે પણ અસત્ય ટકી શકતું નથી.

તથાપિ ન ચ કર્તવ્યં પ્રસંગો હ્યેષ દારુણઃ અહોરાત્રોપવાસશ્ ચ પ્રાણાયામશતં તથા

છતાં પણ, એવો સંબંધ ક્યારેય ન કરવો જોઈએ, કારણ કે એ ભયાનક છે. એક દિવસ-રાતનું ઉપવાસ અને એકસો પ્રાણાયામ કરવું જોઈએ.

અસદ્વાદો ન કર્તવ્યો યતિના ધર્મલિપ્સુના પરમાપદ્ગતેનાપિ ન કાર્યં સ્તેયમપ્યુત

ધર્મની ઇચ્છાવાળો યતિ, ભલે તે મહા મુશ્કેલીમાં હોય, કદી પણ ખોટું બોલવું કે ચોરી કરવી નહિ.

સ્તેયાદભ્યધિકઃ કશ્ચિન્ નાસ્ત્યધર્મ ઇતિ શ્રુતિઃ હિંસા હ્યેષા પરા સૃષ્ટા સ્તૈન્યં વૈ કથિતં તથા

શાસ્ત્ર કહે છે કે ચોરી કરતાં મોટું પાપ બીજું નથી; ચોરી એ મહાન હિંસા ગણાય છે.

યદેતદ્દ્રવિણં નામ પ્રાણા હ્યેતે બહિશ્ચરાઃ સ તસ્ય હરતે પ્રાણાન્ યો યસ્ય હરતે ધનમ્

જેને ધન કહે છે, એ જીવનો બહારનો પ્રાણ છે; જે બીજાનું ધન લઈ જાય છે, એ તેનું જીવન જ લઈ જાય છે.

એવં કૃત્વા સુદુષ્ટાત્મા ભિન્નવૃત્તો વ્રતાચ્ચ્યુતઃ ભૂયો નિર્વેદમાપન્નશ્ ચરેચ્ચાન્દ્રાયણં વ્રતમ્

જે દુષ્ટ મનથી આવું કરે છે અને વ્રતથી વિમુખ થાય છે, એ પછાતાપમાં આવીને ચાંદ્રાયણ વ્રત કરવું જોઈએ.

વિધિના શાસ્ત્રદૃષ્ટેન સંવત્સરમિતિ શ્રુતિઃ તતઃ સંવત્સરસ્યાન્તે ભૂયઃ પ્રક્ષીણકલ્મષઃ પુનર્નિર્વેદમાપન્નશ્ ચરેદ્ભિક્ષુરતન્દ્રિતઃ

શાસ્ત્રમાં જે રીતે કહેલું છે, એ પ્રમાણે આ વ્રત એક વર્ષ ચાલે છે; વર્ષ પૂરે પાપ ઓછું થાય પછી, ફરી નિશ્ચયપૂર્વક ભિક્ષુવૃત્તિ નિરંતર પાલન કરવી.

અહિંસા સર્વભૂતાનાં કર્મણા મનસા ગિરા અકામાદપિ હિંસેત યદિ ભિક્ષુઃ પશૂન્ કૃમીન્

કર્મ, મન અને વાણીથી સર્વ જીવ પ્રત્યે અહિંસા રાખવી જોઈએ; ભિક્ષુ જો અજાણતા પણ પ્રાણીઓ કે જીવજંતુઓને દુઃખ આપે, તો એ પણ હિંસા જ ગણાય.