લિઙ્ગપુરાણમ્

પણ્યં પ્રસારિતં ચૈવ વર્ણાશ્રમવિભાગશઃ શુચિરાકરજં તેષાં શ્વા મૃગગ્રહણે શુચિઃ

વેચાણ માટે મૂકાયેલું માલ, જો ખાણમાંથી નીકળેલું હોય તો એ શુદ્ધ ગણાય છે; અને શ્વાન જ્યારે જંગલી પ્રાણીને પકડે ત્યારે એ પણ શુદ્ધ છે.

છાયા ચ વિપ્લુષો વિપ્રા મક્ષિકાદ્યા દ્વિજોત્તમાઃ રજો ભૂર્ વાયુર્ અગ્નિશ્ ચ મેધ્યાનિ સ્પર્શને સદા

છાંય, શબનમ, માખીઓ વગેરે, ધૂળ, પૃથ્વી, પવન અને અગ્નિ — આ બધું હંમેશા સ્પર્શ માટે શુદ્ધ છે.

સુપ્ત્વા ભુક્ત્વા ચ વૈ વિપ્રાઃ ક્ષુત્ત્વા પીત્વા ચ વૈ તથા ષ્ઠીવિત્વાધ્યયનાદૌ ચ શુચિરપ્યાચમેત્પુનઃ

બ્રાહ્મણે ઊંઘ્યા, ખાધા, છીંક્યા, પાણી પીધા, થૂકી નાખ્યા કે પાઠ કર્યા પછી—even જો એ પહેલેથી શુદ્ધ હોય—પુનઃ આચમન કરવું જોઈએ.

પાદૌ સ્પૃશન્તિ યે ચાપિ પરાચમનબિન્દવઃ તે પાર્થિવૈઃ સમા જ્ઞેયા ન તૈરપ્રયતો ભવેત્

આચમન વખતે પગ પર કે બહાર પડેલા પાણીના ટીપાં પૃથ્વી સમાન ગણાય છે અને એનો ઉપયોગ ધ્યાન વગર કરવો યોગ્ય નથી.

કૃત્વા ચ મૈથુનં સ્પૃષ્ટ્વા પતિતં કુક્કુટાદિકમ્ સૂકરં ચૈવ કાકાદિ શ્વાનમુષ્ટ્રં ખરં તથા

મિલન કર્યા પછી, અથવા પતિત, કુકડ, ડુક્કર, કાગડો, શ્વાન, ઊંટ કે ગધેડા વગેરેને સ્પર્શ કર્યા પછી સ્નાન કરવાથી શુદ્ધિ મળે છે.

યૂપં ચાણ્ડાલકાદ્યાંશ્ ચ સ્પૃષ્ટ્વા સ્નાનેન શુધ્યતિ રજસ્વલાં સૂતિકાં ચ ન સ્પૃશેદન્ત્યજામપિ

યજ્ઞના થાંભલા કે ચંડાળ વગેરેને સ્પર્શ કર્યા પછી સ્નાનથી શુદ્ધિ થાય છે; અને સ્ત્રી જ્યારે માસિક ધર્મમાં હોય, પ્રસૂતિમાં હોય, કે અંત્યજ સ્ત્રીને પણ સ્પર્શ કરવો નહીં.

સૂતિકાશૌચસંયુક્તઃ શાવાશૌચસમન્વિતઃ સંસ્પૃશેન્ન રજસ્તાસાં સ્પૃષ્ટ્વા સ્નાત્વૈવ શુધ્યતિ

જેને પ્રસૂતિ કે મૃત્યુની અશુદ્ધિ લાગી હોય, એ વ્યક્તિએ માસિક ધર્મવાળી સ્ત્રીને સ્પર્શ કરવો નહીં; જો સ્પર્શ થાય તો માત્ર સ્નાનથી જ શુદ્ધિ મળે છે.

નૈવાશૌચં યતીનાં ચ વનસ્થબ્રહ્મચારિણામ્ નૈષ્ઠિકાનાં નૃપાણાં ચ મણ્ડલીનાં ચ સુવ્રતાઃ

યતિઓ, વનવાસી, બ્રહ્મચારી, નિષ્ઠાવાન, રાજા અને સારા વર્તનવાળા સમૂહમાં રહેતા લોકો માટે અશુદ્ધિ લાગતી નથી.

તતઃ કાર્યવિરોધાદ્ધિ નૃપાણાં નાન્યથા ભવેત્ વૈખાનસાનાં વિપ્રાણાં પતિતાનામસંભવાત્

કારણ કે રાજાઓના કર્તવ્યમાં વિઘ્ન આવે, તેથી તેમને અશુદ્ધિ લાગતી નથી; અને વૈખાનસ બ્રાહ્મણોમાં પતિત જણ ન હોવાથી તેમને પણ અશુદ્ધિ લાગતી નથી.

અસંચયાદ્ દ્વિજાનાં ચ સ્નાનમાત્રેણ નાન્યથા તથા સંનિહિતાનાં ચ યજ્ઞાર્થં દીક્ષિતસ્ય ચ

દ્વિજોને માટે, માત્ર સ્નાનથી જ શુદ્ધિ મળે છે, બીજું કશું જરૂર નથી. યજ્ઞ માટે હાજર રહેનાર અને દીક્ષા લીધેલા લોકો માટે પણ આવું જ છે.

એકાહાદ્ યજ્ઞયાજિનાં શુદ્ધિરુક્તા સ્વયંભુવા તતસ્ત્વધીતશાખાનાં ચતુર્ભિઃ સર્વદેહિનામ્

એક દિવસના યજ્ઞ કરનારની શુદ્ધિ સ્વયંભુએ એવી જ ગણાવી છે. પછી, ચાર શાખા ભણનાર માટે પણ, એ શુદ્ધિ બધા જીવ માટે લાગુ પડે છે.

સૂતકં પ્રેતકં નાસ્તિ ત્ર્યહાદ્ ઊર્ધ્વમ્ અમુત્ર વૈ અર્વાગ્ એકાદશાહાન્તં બાન્ધવાનાં દ્વિજોત્તમાઃ

અહીંથી પરલોકમાં, જન્મ કે મૃત્યુનું અશૌચ્ય ત્રણ દિવસ પછી રહેતું નથી. પણ અહીં, શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, સગાં માટે એ અગિયાર દિવસ સુધી રહે છે.

સ્નાનમાત્રેણ વૈ શુદ્ધિર્ મરણે સમુપસ્થિતે તત ઋતુત્રયાદર્વાગ્ એકાહઃ પરિગીયતે

મૃત્યુ સમયે માત્ર સ્નાનથી જ શુદ્ધિ થાય છે. પછી ત્રણ ઋતુ પછી, એક દિવસનું અશૌચ્ય ગણાય છે.

સપ્તવર્ષાત્ તતશ્ચાર્વાક્ ત્રિરાત્રં હિ તતઃ પરમ્ દશાહં બ્રાહ્મણાનાં વૈ પ્રથમે ઽહનિ વા પિતુઃ

સાત વર્ષ પછી, પછી ત્રણ રાત, અને પછી બ્રાહ્મણો માટે દસ દિવસનું અશૌચ્ય રહે છે. પિતાના મૃત્યુ પર તો એ પહેલો જ દિવસ ગણાય છે.

દશાહં સૂતિકાશૌચં માતુરપ્યેવમવ્યયાઃ અર્વાક્ ત્રિવર્ષાત્સ્નાનેન બાન્ધવાનાં પિતુઃ સદા

પ્રસૂતિનું અશૌચ્ય દસ દિવસનું છે, માતા માટે પણ આવું જ ગણાય છે. ત્રણ વર્ષ પછી, પિતાના સગાંઓ માટે માત્ર સ્નાનથી શુદ્ધિ થાય છે.

અષ્ટાબ્દાદ્ એકરાત્રેણ શુદ્ધિઃ સ્યાદ્ બાન્ધવસ્ય તુ દ્વાદશાબ્દાત્તતશ્ચાર્વાક્ ત્રિરાત્રં સ્ત્રીષુ સુવ્રતાઃ

આઠ વર્ષ પછી, સગાં માટે એક રાતમાં શુદ્ધિ થાય છે. બાર વર્ષ પછી, સારા વર્તન ધરાવનારાઓ, સ્ત્રીઓ માટે ત્રણ રાતનું અશૌચ્ય ગણાય છે.

સપિણ્ડતા ચ પુરુષે સપ્તમે વિનિવર્તતે અતિક્રાન્તે દશાહે તુ ત્રિરાત્રમશુચિર્ભવેત્

સપિંડ સંબંધ સાતમું વર્ષ પૂરું થાય ત્યારે છૂટી જાય છે. દસ દિવસ પછી, અશૌચ્ય ત્રણ રાત સુધી રહે છે.

તતઃ સંનિહિતો વિપ્રશ્ ચાર્વાક્ પૂર્વં તદેવ વૈ સંવત્સરે વ્યતીતે તુ સ્નાનમાત્રેણ શુધ્યતિ

પછી, જેમ પહેલાં હતું તેમ, હાજર રહેનાર બ્રાહ્મણ માટે પણ એ જ નિયમ છે. એક વર્ષ પૂરુ થયા પછી, માત્ર સ્નાનથી શુદ્ધિ થાય છે.

સ્પૃષ્ટ્વા પ્રેતં ત્રિરાત્રેણ ધર્માર્થં સ્નાનમુચ્યતે દાહકાનાં ચ નેતૄણાં સ્નાનમાત્રમબાન્ધવે

મૃતદેહને સ્પર્શ કર્યા પછી, ધર્મ માટે ત્રણ રાત પછી સ્નાન કરવું એ શુદ્ધિ ગણાય છે. મૃતદેહ દહન કરનાર કે લઈ જનાર, સગાં ન હોય તો માત્ર સ્નાનથી શુદ્ધ થાય છે.

અનુગમ્ય ચ વૈ સ્નાત્વા ઘૃતં પ્રાશ્ય વિશુધ્યતિ આચાર્યમરણે ચૈવ ત્રિરાત્રં શ્રોત્રિયે મૃતે

મૃતકને અનુસરીને, સ્નાન કરીને ઘી પીવાથી શુદ્ધિ થાય છે. ગુરુના મૃત્યુ પર અને શ્રોત્રીયના મૃત્યુ પર પણ ત્રણ રાતનું અશૌચ્ય ગણાય છે.

પક્ષિણી માતુલાનાં ચ સોદરાણાં ચ વા દ્વિજાઃ ભૂપાનાં મણ્ડલીનાં ચ સદ્યો નીરાષ્ટ્રવાસિનામ્

મામા, ભાઈઓ અને દ્વિજો માટે, રાજા અને તેમના સહયોગીઓ માટે, તથા રાજ્યની બહાર રહેતા લોકો માટે તરત જ શુદ્ધિ થાય છે.

કેવલં દ્વાદશાહેન ક્ષત્ત્રિયાણાં દ્વિજોત્તમાઃ નાભિષિક્તસ્ય ચાશૌચં સંપ્રમાદેષુ વૈ રણે

શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, ક્ષત્રિય માટે માત્ર બાર દિવસનું અશૌચ્ય છે. અભિષેક ન થયેલા માટે, ભૂલથી કે યુદ્ધમાં અશૌચ્ય ગણાય છે.

વૈશ્યઃ પઞ્ચદશાહેન શૂદ્રો માસેન શુધ્યતિ ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તા દ્રવ્યશુદ્ધિરનુત્તમા

વૈશ્ય પંદર દિવસમાં અને શૂદ્ર એક મહિને શુદ્ધ થાય છે. આ રીતે, વસ્તુઓની શ્રેષ્ઠ શુદ્ધિ સંક્ષિપ્તમાં કહી છે.

અશૌચં ચાનુપૂર્વ્યેણ યતીનાં નૈવ વિદ્યતે ત્રેતાપ્રભૃતિ નારીણાં માસિ માસ્યાર્તવં દ્વિજાઃ

યતિઓ માટે ક્રમશઃ અશૌચ્ય નથી. ત્રેતાયુગથી, દ્વિજો, સ્ત્રીઓ માટે દર મહિને રજસ્વલા સમયે અશૌચ્ય ગણાય છે.

કૃતે સકૃદ્ યુગવશાજ્ જાયન્તે વૈ સહૈવ તુ પ્રયાન્તિ ચ મહાભાગા ભાર્યાભિઃ કુરવો યથા

કૃતયુગમાં, યુગ પ્રમાણે, બધા સાથે જન્મે છે અને મહાન લોકો પોતાની પત્નીઓ સાથે, કુરુઓની જેમ, સાથે જ વિદાય લે છે.

વર્ણાશ્રમવ્યવસ્થા ચ ત્રેતાપ્રભૃતિ સુવ્રતાઃ ભારતે દક્ષિણે વર્ષે વ્યવસ્થા નેતરેષ્વથ

સારા વર્તન ધરાવનારાઓ, ત્રેતાયુગથી varn અને આશ્રમની વ્યવસ્થા ભારતના દક્ષિણ ભાગમાં છે, બીજાં પ્રદેશોમાં નથી.

મહાવીતે સુવીતે ચ જંબૂદ્વીપે તથાષ્ટસુ શાકદ્વીપાદિષુ પ્રોક્તો ધર્મો વૈ ભારતે યથા

મહાવીત, સુવીત, જાંબુદ્વીપ અને આઠ શાકદ્વીપ સહિતના પ્રદેશોમાં પણ, ધર્મ એ ભારતની જેમ જ ગણાયો છે.

રસોલ્લાસા કૃતે વૃત્તિસ્ ત્રેતાયાં ગૃહવૃક્ષજા સૈવાર્તવકૃતાદ્ દોષાદ્ રાગદ્વેષાદિભિર્ નૃણામ્

કૃતયુગમાં જીવન માટે જે જરૂરી હતું તે રસમાંથી મળતું હતું. ત્રેતાયુગમાં ઘર પાસે ઉગાડેલા વૃક્ષોમાંથી મળતું હતું. પણ ઋતુબહાર પાક લેવા અને લોકોમાં રાગ-દ્વેષ જેવી ખોટો વધતા આ બદલાઈ ગયું.

મૈથુનાત્કામતો વિપ્રાસ્ તથૈવ પરુષાદિભિઃ યવાદ્યાઃ સમ્પ્રજાયન્તે ગ્રામ્યારણ્યાશ્ચતુર્દશ

ભાઈઓ, કામવાસનાથી અને કઠોરતા જેવી વૃત્તિઓથી, ચૌદ જાતના અનાજ, જેમ કે જવાર વગેરે, ગામડાં અને જંગલ બંનેમાં ઉપજવા લાગ્યા.