લિઙ્ગપુરાણમ્

અગ્નેર્ અપાં ચ સંયોગાદ્ અત્યન્તોપહતસ્ય ચ રસાનામિહ સર્વેષાં શુદ્ધિરુત્પ્લવનં સ્મૃતમ્

જ્યારે આ બધું ખૂબ જ અશુદ્ધ થાય, ત્યારે અગ્નિ કે પાણીના સ્પર્શથી, અથવા ડૂબાડવાથી, બધાં પદાર્થોની શુદ્ધિ થાય છે.

તૃણકાષ્ઠાદિવસ્તૂનાં શુભેનાભ્યુક્ષણં સ્મૃતમ્ ઉષ્ણેન વારિણા શુદ્ધિસ્ તથા સ્રુક્સ્રુવયોરપિ

ઘાસ, લાકડાં અને આવા અન્ય વસ્તુઓને શુદ્ધ કરવા માટે શુભ પાણી છાંટવું કે ગરમ પાણીથી ધોઈ લેવાં જોઈએ. આ જ રીતે, હવન માટેના ચમચા અને કટોરીને પણ આવું જ શુદ્ધ કરવું જોઈએ.

તથૈવ યજ્ઞપાત્રાણાં મુશલોલૂખલસ્ય ચ શૃઙ્ગાસ્થિદારુદન્તાનાં તક્ષણેનૈવ શોધનમ્

યજ્ઞમાં વપરાતા વાસણો, મસલવા માટેના મુષળ અને ઓખળી, શિંગ, હાડકાં, લાકડાં કે દાંતથી બનેલા વસ્તુઓને ઘસીને કે ખુરચીને શુદ્ધ કરવામાં આવે છે.

સંહતાનાં મહાભાગા દ્રવ્યાણાં પ્રોક્ષણં સ્મૃતમ્ અસંહતાનાં દ્રવ્યાણાં પ્રત્યેકં શૌચમુચ્યતે

મિલીને રહેલી વસ્તુઓને છાંટવાથી શુદ્ધ માનવામાં આવે છે, જ્યારે જુદી-જુદી વસ્તુઓને એક-એક કરીને ધોઈ શુદ્ધ કરવી જોઈએ.

અભુક્તરાશિધાન્યાનામ્ એકદેશસ્ય દૂષણે તાવન્માત્રં સમુદ્ધૃત્ય પ્રોક્ષયેદ્વૈ કુશાંભસા

જો અનાજના અસ્પર્શિત ઢગલામાંથી કોઈ ભાગ અશુદ્ધ થાય, તો એ ભાગ દૂર કરી, બાકી રહેલું અનાજ કુશના પાણીથી છાંટવું જોઈએ.

શાકમૂલફલાદીનાં ધાન્યવચ્છુદ્ધિરિષ્યતે માર્જનોન્માર્જનૈર્ વેશ્મ પુનઃપાકેન મૃન્મયમ્

શાકભાજી, મૂળ, ફળ વગેરેને પણ અનાજની જેમ જ શુદ્ધ કરાય છે. ઘરને લિપવા અને સાફસફાઈથી શુદ્ધ કરવું, અને માટીના વાસણને ફરીથી ગરમ કરીને શુદ્ધ કરવું જોઈએ.

ઉલ્લેખનેનાઞ્જનેન તથા સંમાર્જનેન ચ ગોનિવાસેન વૈ શુદ્ધા સેચનેન ધરા સ્મૃતા

પૃથ્વીનું શુદ્ધિકરણ ખુરચવાથી, લિપવાથી, સાફસફાઈથી, ગાયના છાણથી અથવા પાણી છાંટવાથી થાય છે.

ભૂમિસ્થમ્ ઉદકં શુદ્ધં વૈતૃષ્ણ્યં યત્ર ગૌર્વ્રજેત્ અવ્યાપ્તં યદમેધ્યેન ગન્ધવર્ણરસાન્વિતમ્

પૃથ્વી પરનું પાણી એ સમયે શુદ્ધ ગણાય છે, જ્યારે ગાય તેને તૃપ્ત થઈને પી શકે, તેમાં કોઈ અશુદ્ધિ ન હોય અને એમાં સુગંધ, રંગ અને સ્વાદ સારા હોય.

વત્સઃ શુચિઃ પ્રસ્રવણે શકુનિઃ ફલપાતને સ્વદારાસ્યં ગૃહસ્થાનાં રતૌ ભાર્યાભિકાઙ્ક્ષયા

ઝરણા પાસે વાછરડું શુદ્ધ છે, ફળ પડ્યા ત્યાં પક્ષી શુદ્ધ છે અને ગૃહસ્થ માટે પત્ની સાથે મિલન સમયે પત્નીનું મોઢું શુદ્ધ ગણાય છે.

હસ્તાભ્યાં ક્ષાલિતં વસ્ત્રં કારુણા ચ યથાવિધિ કુશાંબુના સુસંપ્રોક્ષ્ય ગૃહ્ણીયાદ્ધર્મવિત્તમઃ

હાથથી ધોયેલું વસ્ત્ર કે નિયમ પ્રમાણે સાફ કરેલું વાસણ, ધર્મ જાણનાર વ્યક્તિએ કુશના પાણીથી સારી રીતે છાંટી પછી જ વાપરવું જોઈએ.

પણ્યં પ્રસારિતં ચૈવ વર્ણાશ્રમવિભાગશઃ શુચિરાકરજં તેષાં શ્વા મૃગગ્રહણે શુચિઃ

વેચાણ માટે મૂકાયેલું માલ, જો ખાણમાંથી નીકળેલું હોય તો એ શુદ્ધ ગણાય છે; અને શ્વાન જ્યારે જંગલી પ્રાણીને પકડે ત્યારે એ પણ શુદ્ધ છે.

છાયા ચ વિપ્લુષો વિપ્રા મક્ષિકાદ્યા દ્વિજોત્તમાઃ રજો ભૂર્ વાયુર્ અગ્નિશ્ ચ મેધ્યાનિ સ્પર્શને સદા

છાંય, શબનમ, માખીઓ વગેરે, ધૂળ, પૃથ્વી, પવન અને અગ્નિ — આ બધું હંમેશા સ્પર્શ માટે શુદ્ધ છે.

સુપ્ત્વા ભુક્ત્વા ચ વૈ વિપ્રાઃ ક્ષુત્ત્વા પીત્વા ચ વૈ તથા ષ્ઠીવિત્વાધ્યયનાદૌ ચ શુચિરપ્યાચમેત્પુનઃ

બ્રાહ્મણે ઊંઘ્યા, ખાધા, છીંક્યા, પાણી પીધા, થૂકી નાખ્યા કે પાઠ કર્યા પછી—even જો એ પહેલેથી શુદ્ધ હોય—પુનઃ આચમન કરવું જોઈએ.

પાદૌ સ્પૃશન્તિ યે ચાપિ પરાચમનબિન્દવઃ તે પાર્થિવૈઃ સમા જ્ઞેયા ન તૈરપ્રયતો ભવેત્

આચમન વખતે પગ પર કે બહાર પડેલા પાણીના ટીપાં પૃથ્વી સમાન ગણાય છે અને એનો ઉપયોગ ધ્યાન વગર કરવો યોગ્ય નથી.

કૃત્વા ચ મૈથુનં સ્પૃષ્ટ્વા પતિતં કુક્કુટાદિકમ્ સૂકરં ચૈવ કાકાદિ શ્વાનમુષ્ટ્રં ખરં તથા

મિલન કર્યા પછી, અથવા પતિત, કુકડ, ડુક્કર, કાગડો, શ્વાન, ઊંટ કે ગધેડા વગેરેને સ્પર્શ કર્યા પછી સ્નાન કરવાથી શુદ્ધિ મળે છે.

યૂપં ચાણ્ડાલકાદ્યાંશ્ ચ સ્પૃષ્ટ્વા સ્નાનેન શુધ્યતિ રજસ્વલાં સૂતિકાં ચ ન સ્પૃશેદન્ત્યજામપિ

યજ્ઞના થાંભલા કે ચંડાળ વગેરેને સ્પર્શ કર્યા પછી સ્નાનથી શુદ્ધિ થાય છે; અને સ્ત્રી જ્યારે માસિક ધર્મમાં હોય, પ્રસૂતિમાં હોય, કે અંત્યજ સ્ત્રીને પણ સ્પર્શ કરવો નહીં.

સૂતિકાશૌચસંયુક્તઃ શાવાશૌચસમન્વિતઃ સંસ્પૃશેન્ન રજસ્તાસાં સ્પૃષ્ટ્વા સ્નાત્વૈવ શુધ્યતિ

જેને પ્રસૂતિ કે મૃત્યુની અશુદ્ધિ લાગી હોય, એ વ્યક્તિએ માસિક ધર્મવાળી સ્ત્રીને સ્પર્શ કરવો નહીં; જો સ્પર્શ થાય તો માત્ર સ્નાનથી જ શુદ્ધિ મળે છે.

નૈવાશૌચં યતીનાં ચ વનસ્થબ્રહ્મચારિણામ્ નૈષ્ઠિકાનાં નૃપાણાં ચ મણ્ડલીનાં ચ સુવ્રતાઃ

યતિઓ, વનવાસી, બ્રહ્મચારી, નિષ્ઠાવાન, રાજા અને સારા વર્તનવાળા સમૂહમાં રહેતા લોકો માટે અશુદ્ધિ લાગતી નથી.

તતઃ કાર્યવિરોધાદ્ધિ નૃપાણાં નાન્યથા ભવેત્ વૈખાનસાનાં વિપ્રાણાં પતિતાનામસંભવાત્

કારણ કે રાજાઓના કર્તવ્યમાં વિઘ્ન આવે, તેથી તેમને અશુદ્ધિ લાગતી નથી; અને વૈખાનસ બ્રાહ્મણોમાં પતિત જણ ન હોવાથી તેમને પણ અશુદ્ધિ લાગતી નથી.

અસંચયાદ્ દ્વિજાનાં ચ સ્નાનમાત્રેણ નાન્યથા તથા સંનિહિતાનાં ચ યજ્ઞાર્થં દીક્ષિતસ્ય ચ

દ્વિજોને માટે, માત્ર સ્નાનથી જ શુદ્ધિ મળે છે, બીજું કશું જરૂર નથી. યજ્ઞ માટે હાજર રહેનાર અને દીક્ષા લીધેલા લોકો માટે પણ આવું જ છે.

એકાહાદ્ યજ્ઞયાજિનાં શુદ્ધિરુક્તા સ્વયંભુવા તતસ્ત્વધીતશાખાનાં ચતુર્ભિઃ સર્વદેહિનામ્

એક દિવસના યજ્ઞ કરનારની શુદ્ધિ સ્વયંભુએ એવી જ ગણાવી છે. પછી, ચાર શાખા ભણનાર માટે પણ, એ શુદ્ધિ બધા જીવ માટે લાગુ પડે છે.

સૂતકં પ્રેતકં નાસ્તિ ત્ર્યહાદ્ ઊર્ધ્વમ્ અમુત્ર વૈ અર્વાગ્ એકાદશાહાન્તં બાન્ધવાનાં દ્વિજોત્તમાઃ

અહીંથી પરલોકમાં, જન્મ કે મૃત્યુનું અશૌચ્ય ત્રણ દિવસ પછી રહેતું નથી. પણ અહીં, શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, સગાં માટે એ અગિયાર દિવસ સુધી રહે છે.

સ્નાનમાત્રેણ વૈ શુદ્ધિર્ મરણે સમુપસ્થિતે તત ઋતુત્રયાદર્વાગ્ એકાહઃ પરિગીયતે

મૃત્યુ સમયે માત્ર સ્નાનથી જ શુદ્ધિ થાય છે. પછી ત્રણ ઋતુ પછી, એક દિવસનું અશૌચ્ય ગણાય છે.

સપ્તવર્ષાત્ તતશ્ચાર્વાક્ ત્રિરાત્રં હિ તતઃ પરમ્ દશાહં બ્રાહ્મણાનાં વૈ પ્રથમે ઽહનિ વા પિતુઃ

સાત વર્ષ પછી, પછી ત્રણ રાત, અને પછી બ્રાહ્મણો માટે દસ દિવસનું અશૌચ્ય રહે છે. પિતાના મૃત્યુ પર તો એ પહેલો જ દિવસ ગણાય છે.

દશાહં સૂતિકાશૌચં માતુરપ્યેવમવ્યયાઃ અર્વાક્ ત્રિવર્ષાત્સ્નાનેન બાન્ધવાનાં પિતુઃ સદા

પ્રસૂતિનું અશૌચ્ય દસ દિવસનું છે, માતા માટે પણ આવું જ ગણાય છે. ત્રણ વર્ષ પછી, પિતાના સગાંઓ માટે માત્ર સ્નાનથી શુદ્ધિ થાય છે.

અષ્ટાબ્દાદ્ એકરાત્રેણ શુદ્ધિઃ સ્યાદ્ બાન્ધવસ્ય તુ દ્વાદશાબ્દાત્તતશ્ચાર્વાક્ ત્રિરાત્રં સ્ત્રીષુ સુવ્રતાઃ

આઠ વર્ષ પછી, સગાં માટે એક રાતમાં શુદ્ધિ થાય છે. બાર વર્ષ પછી, સારા વર્તન ધરાવનારાઓ, સ્ત્રીઓ માટે ત્રણ રાતનું અશૌચ્ય ગણાય છે.

સપિણ્ડતા ચ પુરુષે સપ્તમે વિનિવર્તતે અતિક્રાન્તે દશાહે તુ ત્રિરાત્રમશુચિર્ભવેત્

સપિંડ સંબંધ સાતમું વર્ષ પૂરું થાય ત્યારે છૂટી જાય છે. દસ દિવસ પછી, અશૌચ્ય ત્રણ રાત સુધી રહે છે.

તતઃ સંનિહિતો વિપ્રશ્ ચાર્વાક્ પૂર્વં તદેવ વૈ સંવત્સરે વ્યતીતે તુ સ્નાનમાત્રેણ શુધ્યતિ

પછી, જેમ પહેલાં હતું તેમ, હાજર રહેનાર બ્રાહ્મણ માટે પણ એ જ નિયમ છે. એક વર્ષ પૂરુ થયા પછી, માત્ર સ્નાનથી શુદ્ધિ થાય છે.

સ્પૃષ્ટ્વા પ્રેતં ત્રિરાત્રેણ ધર્માર્થં સ્નાનમુચ્યતે દાહકાનાં ચ નેતૄણાં સ્નાનમાત્રમબાન્ધવે

મૃતદેહને સ્પર્શ કર્યા પછી, ધર્મ માટે ત્રણ રાત પછી સ્નાન કરવું એ શુદ્ધિ ગણાય છે. મૃતદેહ દહન કરનાર કે લઈ જનાર, સગાં ન હોય તો માત્ર સ્નાનથી શુદ્ધ થાય છે.