લિઙ્ગપુરાણમ્

અથવા પૂજયેચ્છંભું ઘૃતસ્નાનાદિવિસ્તરૈઃ ત્રિધા પ્રદક્ષિણીકૃત્ય શુધ્યતે નાત્ર સંશયઃ

અથવા, શંભુની ઘીથી સ્નાન અને અન્ય વિશેષ પૂજા કરીને, ત્રણ વાર પ્રદક્ષિણ કરી, નિશ્ચિતપણે શુદ્ધિ મળે છે.

આતિથ્યશ્રાદ્ધયજ્ઞેષુ ન ગચ્છેદ્યોગવિત્ક્વચિત્ એવં હ્યહિંસકો યોગી ભવેદિતિ વિચારિતમ્

યોગ જાણનાર વ્યક્તિએ ક્યારેય અતિથિ, શ્રાદ્ધ કે યજ્ઞમાં હાજરી આપવી નહીં; આમ યોગી અહિંસક રહે છે, એમ વિચારવામાં આવ્યું છે.

વહ્નૌ વિધૂમે ઽત્યઙ્ગારે સર્વસ્મિન્ભુક્તવજ્જને ચરેત્તુ મતિમાન્ ભૈક્ષ્યં ન તુ તેષ્વેવ નિત્યશઃ

મુદ્રાવાન વ્યક્તિએ ધૂમરહિત અગ્નિ અથવા glowing કાંઠા જેવી સ્થિતિમાં, ખાવા પામેલા લોકો પાસેથી ભિક્ષા લેવી, પણ હંમેશા એ જ રીતે નહીં.

અથૈનમ્ અવમન્યન્તે પરે પરિભવન્તિ ચ તથા યુક્તં ચરેદ્ભૈક્ષ્યં સતાં ધર્મમદૂષયન્

જો બીજા તેને અવમાનીતા કે અપમાન કરે, તો તેણે યોગ્ય રીતે, સારા લોકોના ધર્મને બગાડ્યા વિના ભિક્ષા લેવી.

ભૈક્ષ્યં ચરેદ્વનસ્થેષુ યાયાવરગૃહેષુ ચ શ્રેષ્ઠા તુ પ્રથમા હીયં વૃત્તિરસ્યોપજાયતે

વનમાં રહેતા લોકો અને ફરતા ઘરોથી ભિક્ષા લેવી; પ્રથમ રીત શ્રેષ્ઠ છે, પણ જો એ ન મળે તો બીજી રીત અપનાવવી.

અત ઊર્ધ્વં ગૃહસ્થેષુ શીલીનેષુ ચરેદ્દ્વિજાઃ શ્રદ્દધાનેષુ દાન્તેષુ શ્રોત્રિયેષુ મહાત્મસુ

પછી, ગૃહસ્થોમાંથી ભિક્ષા લેવી, જે શિસ્તબદ્ધ, શ્રદ્ધાળુ, સંયમી, જ્ઞાનવાન અને મહાન આત્મા હોય.

અત ઊર્ધ્વં પુનશ્ચાપિ અદુષ્ટાપતિતેષુ ચ ભૈક્ષ્યચર્યા હિ વર્ણેષુ જઘન્યા વૃત્તિરુચ્યતે

આ પછી, અપ્રવૃત્તિ અને અશુદ્ધિથી દૂર રહેલા લોકો પાસેથી પણ ભિક્ષા લેવી; વર્ગોમાંથી આવી ભિક્ષા લેવી સૌથી નીચી જીવનશૈલી કહેવાય છે.

ભૈક્ષ્યં યવાગૂસ્તક્રં વા પયો યાવકમેવ ચ ફલમૂલાદિ પક્વં વા કણપિણ્યાકસક્તવઃ

ભિક્ષામાં જવારનું ખીર, છાશ, દૂધ, જવાર, ફળ, મૂળ, પકવાં ખોરાક કે કણ, પિણીયાં અને સક્તુ પણ મળી શકે છે.

ઇત્યેવ તે મયા પ્રોક્તા યોગિનાં સિદ્ધિવર્દ્ધનાઃ આહારાસ્તેષુ સિદ્ધેષુ શ્રેષ્ઠં ભૈક્ષ્યમિતિ સ્મૃતમ્

આ રીતે મેં યોગીઓ માટે સિદ્ધિ વધારતા આહારો જણાવ્યા છે; એમાં ભિક્ષા શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

અબ્બિન્દું યઃ કુશાગ્રેણ માસિ માસિ સમશ્નુતે ન્યાયતો યશ્ચરેદ્ભૈક્ષ્યં પૂર્વોક્તાત્સ વિશિષ્યતે

જે વ્યક્તિ માસે માસે કુશના ટોચથી એક બિંદુ પાણી યોગ્ય રીતે પીવે અને અગાઉ જણાવેલી રીતે ભિક્ષા કરે, એ બધાથી શ્રેષ્ઠ બને છે.

જરામરણગર્ભેભ્યો ભીતસ્ય નરકાદિષુ એવં દાયયતે તસ્માત્ તદ્ભૈક્ષ્યમિતિ સંસ્મૃતમ્

જે વૃદ્ધાવસ્થા, મૃત્યુ અને નરકથી ડરે છે, એ માટે આવી ભિક્ષા મુક્તિદાયી માનવામાં આવે છે.

દધિભક્ષાઃ પયોભક્ષા યે ચાન્યે જીવક્ષીણકાઃ સર્વે તે ભૈક્ષ્યભક્ષસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્

દહીં, દૂધ કે જીવન ઓછું કરતી અન્ય વસ્તુઓ ખાવા વાળા લોકો, ભિક્ષાથી જીવન જીવનારા વ્યક્તિના પુણ્યના સોળમા ભાગને પણ પાત્ર નથી.

ભસ્મશાયી ભવેન્નિત્યં ભિક્ષાચારી જિતેન્દ્રિયઃ ય ઇચ્છેત્ પરમં સ્થાનં વ્રતં પાશુપતં ચરેત્

સદાય ભસ્મ પર સુવું, ભિક્ષા કરવી અને ઇન્દ્રિયજય રાખવો જોઈએ; જે સર્વોચ્ચ સ્થાન ઈચ્છે, એ પાશુપત વ્રત પાળે.

યોગિનાં ચૈવ સર્વેષાં શ્રેષ્ઠં ચાન્દ્રાયણં ભવેત્ એકં દ્વે ત્રીણિ ચત્વારિ શક્તિતો વા સમાચરેત્

યોગીઓ માટે બધા વ્રતોમાં ચાંદ્રાયણ શ્રેષ્ઠ છે; પોતાની શક્તિ પ્રમાણે એક, બે, ત્રણ કે ચાર ચક્ર કરવું.

અસ્તેયં બ્રહ્મચર્યં ચ અલોભસ્ત્યાગ એવ ચ વ્રતાનિ પઞ્ચ ભિક્ષૂણામ્ અહિંસા પરમા ત્વિહ

અચોરી, બ્રહ્મચર્ય, અલોભ, ત્યાગ—આ ભિક્ષુઓના પાંચ વ્રત છે; પણ અહીં અહિંસા સર્વોચ્ચ છે.

અક્રોધો ગુરુશુશ્રૂષા શૌચમાહારલાઘવમ્ નિત્યં સ્વાધ્યાય ઇત્યેતે નિયમાઃ પરિકીર્તિતાઃ

કોઈ ગુસ્સો ન કરવો, ગુરુની સેવા કરવી, પવિત્રતા રાખવી, ખોરાકમાં મર્યાદા રાખવી અને રોજ swadhyaya કરવો—આ બધાં નિયમો ગણાય છે.

બીજયોનિગુણા વસ્તુબન્ધઃ કર્મભિર્ એવ ચ યથા દ્વિપ ઇવારણ્યે મનુષ્યાણાં વિધીયતે

બીજ અને યોનિથી મળતી ગુણો અને વસ્તુઓનું બંધન, માણસોમાં પણ, જંગલમાં હાથી જેવું, કર્મથી જ નક્કી થાય છે.

દેવૈસ્તુલ્યાઃ સર્વયજ્ઞક્રિયાસ્તુ યજ્ઞાજ્જાપ્યં જ્ઞાનમાહુશ્ ચ જાપ્યાત્ જ્ઞાનાદ્ ધ્યાનં સંગરાગાદપેતં તસ્મિન્પ્રાપ્તે શાશ્વતસ્યોપલમ્ભઃ

દેવતાઓના બધા યજ્ઞકર્મો જાપથી મળતા જ્ઞાન જેટલા છે; જાપથી જ્ઞાન મળે છે, જ્ઞાનથી રાગ-દ્વેષથી મુક્ત ધ્યાન થાય છે; એ પ્રાપ્ત થાય ત્યારે શાશ્વતનું અનુભવ થાય છે.

દમઃ શમઃ સત્યમકલ્મષત્વં મૌનં ચ ભૂતેષ્વખિલેષુ ચાર્જવમ્ અતીન્દ્રિયં જ્ઞાનમિદં તથા શિવં પ્રાહુસ્ તથા જ્ઞાનવિશુદ્ધબુદ્ધયઃ

દમ, શમ, સત્ય, નિર્મળતા, મૌન, બધા જીવોમાં સીધાશીધું વર્તવું અને ઇન્દ્રિયોથી પર જ્ઞાન—જેઓનું બુદ્ધિ જ્ઞાનથી શુદ્ધ છે, તેઓ આને શુભ કહે છે.

સમાપ્નુયાદ્યોગમિમં મહાત્મા મહર્ષયશ્ચૈવમ્ અનિન્દિતામલાઃ

મહાન આત્મા અને નિર્મળ, નિર્દોષ મહર્ષિઓ આ યોગને પ્રાપ્ત કરે છે.

પ્રાપ્યતે ઽભિમતાન્ દેશાન્ અઙ્કુશેન નિવારિતઃ એતન્માર્ગેણ શુદ્ધેન દગ્ધબીજો હ્યકલ્મષઃ

અંકુશથી રોકાઈને મનપસંદ લોકમાં પહોંચાય છે; આ શુદ્ધ માર્ગથી, બીજ દગ্ধ અને નિર્મળ વ્યક્તિ એ લોકને પ્રાપ્ત કરે છે.

સદાચારરતાઃ શાન્તાઃ સ્વધર્મપરિપાલકાઃ સર્વાંલ્લોકાન્ વિનિર્જિત્ય બ્રહ્મલોકં વ્રજન્તિ તે

સદાચારમાં રત, શાંતિથી ભરેલા અને પોતાના ધર્મનું પાલન કરતા, બધા લોકને જીતીને બ્રહ્મલોકમાં જાય છે.

પિતામહેનોપદિષ્ટો ધર્મઃ સાક્ષાત્સનાતનઃ સર્વલોકોપકારાર્થં શૃણુધ્વં પ્રવદામિ વઃ

પિતામહે આપેલો, સીધો અને શાશ્વત ધર્મ, બધા લોકના હિત માટે—સાંભળો, હું તમને કહેવા જઈ રહ્યો છું.

ગુરૂપદેશયુક્તાનાં વૃદ્ધાનાં ક્રમવર્ત્તિનામ્ અભ્યુત્થાનાદિકં સર્વં પ્રણામં ચૈવ કારયેત્

ગુરુના ઉપદેશવાળા અને ક્રમથી ચાલતા વૃદ્ધો માટે, ઊભા થવું, વંદન કરવું—આ બધાં કરવું જોઈએ.

અષ્ટાઙ્ગપ્રણિપાતેન ત્રિધા ન્યસ્તેન સુવ્રતાઃ ત્રિઃપ્રદક્ષિણયોગેન વન્દ્યો વૈ બ્રહ્મણો ગુરુઃ

અષ્ટાંગ પ્રણામ, ત્રણ રીતે શરીર મૂકવું અને ત્રણ વાર પ્રદક્ષિણ કરીને, બ્રહ્મના ગુરુને સારા વ્રતવાળાઓએ પૂજવું જોઈએ.

જ્યેષ્ઠાન્યે ઽપિ ચ તે સર્વે વન્દનીયા વિજાનતા આજ્ઞાભઙ્ગં ન કુર્વીત યદીચ્છેત્ સિદ્ધિમ્ ઉત્તમામ્

બધાં મોટા લોકો જ્ઞાનીઓ માટે વંદનીય છે; જો શ્રેષ્ઠ સિદ્ધિ ઈચ્છતા હોય તો તેમની આજ્ઞા ભંગ ન કરવી.

ધાતુશૂન્યબિલક્ષેત્રક્ષુદ્રમન્ત્રોપજીવનમ્ વિષગ્રહવિડમ્બાદીન્ વર્જયેત્ સર્વયત્નતઃ

ધાતુથી ખાલી, બીલ, નાના ખેતરમાં મંત્રથી જીવન, ઝેર, ભૂત, ભ્રમ વગેરે—આ બધાંથી સંપૂર્ણ પ્રયત્નથી દૂર રહેવું.

કૈતવં વિત્તશાઠ્યં ચ પૈશુન્યં વર્જયેત્સદા અતિહાસમ્ અવષ્ટમ્ભં લીલાસ્વેચ્છાપ્રવર્તનમ્

કપટ, ધન અંગે છેતરપિંડી, પરનિંદા, વધારે હાસ્ય, અહંકાર અને પોતાની મરજીથી રમતાં વર્તન—આ બધાં હંમેશા ટાળવું.

વર્જયેત્સર્વયત્નેન ગુરૂણામપિ સંનિધૌ તદ્વાક્યપ્રતિકૂલં ચ અયુક્તં વૈ ગુરોર્વચઃ

ગુરુની હાજરીમાં, તેમની વાતના વિરુદ્ધ કોઈ કામ કે શબ્દ, અને ગુરુની વાતમાં અયોગ્ય કંઈ પણ—આ બધાંથી પૂરેપૂરું બચવું.