લિઙ્ગપુરાણમ્

દૈવે કર્મણિ પિત્ર્યે વા સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

દૈવિક કે પિતૃ કર્મમાં પણ, એ ઉત્તમ અવસ્થાને પામે છે.

અત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ શૌચાચારસ્ય લક્ષણમ્ યદનુષ્ઠાય શુદ્ધાત્મા પરેત્ય ગતિમાપ્નુયાત્

હવે હું શુદ્ધાચારના લક્ષણો કહું છું, જેનું પાલન કરીને શુદ્ધ આત્માવાળો મનુષ્ય મૃત્યુ પછી પરમ ગતિ પામે છે.

બ્રહ્મણા કથિતં પૂર્વં સર્વભૂતહિતાય વૈ સંક્ષેપાત્સર્વવેદાર્થં સંચયં બ્રહ્મવાદિનામ્

આ અગાઉ બ્રહ્માએ સર્વ જીવોના હિત માટે શીખવ્યું હતું—બધા વેદોના સારનો સંક્ષિપ્ત સંગ્રહ, બ્રહ્મવેદીઓને માટે.

ઉદયાર્થં તુ શૌચાનાં મુનીનામુત્તમં પદમ્ યસ્તત્રાથાપ્રમત્તઃ સ્યાત્ સ મુનિર્નાવસીદતિ

શુદ્ધિ મેળવવા માટે, આ મુનિઓનું શ્રેષ્ઠ સ્થાન છે; જે ત્યાં એમાં સતર્ક રહે છે, એ મુનિ પદથી કદી પડતો નથી.

માનાવમાનૌ દ્વાવેતૌ તાવેવાહુર્ વિષામૃતે અવમાનો ઽમૃતં તત્ર સન્માનો વિષમુચ્યતે

માન અને અપમાન—આ બેને અમૃત અને વિષ કહેવાય છે; ત્યાં અપમાન અમૃત છે અને સાચો માન વિષ કહેવાય છે.

ગુરોરપિ હિતે યુક્તઃ સ તુ સંવત્સરં વસેત્ નિયમેષ્વપ્રમત્તસ્તુ યમેષુ ચ સદા ભવેત્

ગુરુના હિતમાં પણ જોડાઈને, એ વર્ષભર રહે; નિયમોમાં કદી અપ્રમત્ત ન રહે અને સદા યમોમાં સ્થિર રહે.

પ્રાપ્યાનુજ્ઞાં તતશ્ચૈવ જ્ઞાનયોગમનુત્તમમ્ અવિરોધેન ધર્મસ્ય ચરેત પૃથિવીમિમામ્

પરવાનગી મેળવીને, પછી શ્રેષ્ઠ જ્ઞાનયોગનો અભ્યાસ કરવો; અને ધર્મને અવગણ્યા વિના, ધરતી પર જીવન વિતાવવું.

ચક્ષુઃપૂતં ચરેન્માર્ગં વસ્ત્રપૂતં જલં પિબેત્ સત્યપૂતં વદેદ્વાક્યં મનઃપૂતં સમાચરેત્

શુદ્ધ દૃષ્ટિથી રસ્તા પર ચાલવું, કપડાંથી છાંયેલું પાણી પીવું, સત્યથી પવિત્ર થયેલા શબ્દો બોલવા અને શુદ્ધ મનથી કામ કરવું જોઈએ.

મત્સ્યગૃહ્યસ્ય યત્પાપં ષણ્માસાભ્યન્તરે ભવેત્ એકાહં તત્સમં જ્ઞેયમ્ અપૂતં યજ્જલં ભવેત્

છ મહિના સુધી માછલી ખાવાથી જે પાપ થાય છે, એ જ પાપ એક દિવસમાં અશુદ્ધ પાણી પીવાથી થાય છે.

અપૂતોદકપાને તુ જપેચ્ચ શતપઞ્ચકમ્ અઘોરલક્ષણં મન્ત્રં તતઃ શુદ્ધિમવાપ્નુયાત્

અશુદ્ધ પાણી પીવાથી, 'અઘોર' મંત્ર પાંસઠ વખત જપવું જોઈએ; પછી શુદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.

અથવા પૂજયેચ્છંભું ઘૃતસ્નાનાદિવિસ્તરૈઃ ત્રિધા પ્રદક્ષિણીકૃત્ય શુધ્યતે નાત્ર સંશયઃ

અથવા, શંભુની ઘીથી સ્નાન અને અન્ય વિશેષ પૂજા કરીને, ત્રણ વાર પ્રદક્ષિણ કરી, નિશ્ચિતપણે શુદ્ધિ મળે છે.

આતિથ્યશ્રાદ્ધયજ્ઞેષુ ન ગચ્છેદ્યોગવિત્ક્વચિત્ એવં હ્યહિંસકો યોગી ભવેદિતિ વિચારિતમ્

યોગ જાણનાર વ્યક્તિએ ક્યારેય અતિથિ, શ્રાદ્ધ કે યજ્ઞમાં હાજરી આપવી નહીં; આમ યોગી અહિંસક રહે છે, એમ વિચારવામાં આવ્યું છે.

વહ્નૌ વિધૂમે ઽત્યઙ્ગારે સર્વસ્મિન્ભુક્તવજ્જને ચરેત્તુ મતિમાન્ ભૈક્ષ્યં ન તુ તેષ્વેવ નિત્યશઃ

મુદ્રાવાન વ્યક્તિએ ધૂમરહિત અગ્નિ અથવા glowing કાંઠા જેવી સ્થિતિમાં, ખાવા પામેલા લોકો પાસેથી ભિક્ષા લેવી, પણ હંમેશા એ જ રીતે નહીં.

અથૈનમ્ અવમન્યન્તે પરે પરિભવન્તિ ચ તથા યુક્તં ચરેદ્ભૈક્ષ્યં સતાં ધર્મમદૂષયન્

જો બીજા તેને અવમાનીતા કે અપમાન કરે, તો તેણે યોગ્ય રીતે, સારા લોકોના ધર્મને બગાડ્યા વિના ભિક્ષા લેવી.

ભૈક્ષ્યં ચરેદ્વનસ્થેષુ યાયાવરગૃહેષુ ચ શ્રેષ્ઠા તુ પ્રથમા હીયં વૃત્તિરસ્યોપજાયતે

વનમાં રહેતા લોકો અને ફરતા ઘરોથી ભિક્ષા લેવી; પ્રથમ રીત શ્રેષ્ઠ છે, પણ જો એ ન મળે તો બીજી રીત અપનાવવી.

અત ઊર્ધ્વં ગૃહસ્થેષુ શીલીનેષુ ચરેદ્દ્વિજાઃ શ્રદ્દધાનેષુ દાન્તેષુ શ્રોત્રિયેષુ મહાત્મસુ

પછી, ગૃહસ્થોમાંથી ભિક્ષા લેવી, જે શિસ્તબદ્ધ, શ્રદ્ધાળુ, સંયમી, જ્ઞાનવાન અને મહાન આત્મા હોય.

અત ઊર્ધ્વં પુનશ્ચાપિ અદુષ્ટાપતિતેષુ ચ ભૈક્ષ્યચર્યા હિ વર્ણેષુ જઘન્યા વૃત્તિરુચ્યતે

આ પછી, અપ્રવૃત્તિ અને અશુદ્ધિથી દૂર રહેલા લોકો પાસેથી પણ ભિક્ષા લેવી; વર્ગોમાંથી આવી ભિક્ષા લેવી સૌથી નીચી જીવનશૈલી કહેવાય છે.

ભૈક્ષ્યં યવાગૂસ્તક્રં વા પયો યાવકમેવ ચ ફલમૂલાદિ પક્વં વા કણપિણ્યાકસક્તવઃ

ભિક્ષામાં જવારનું ખીર, છાશ, દૂધ, જવાર, ફળ, મૂળ, પકવાં ખોરાક કે કણ, પિણીયાં અને સક્તુ પણ મળી શકે છે.

ઇત્યેવ તે મયા પ્રોક્તા યોગિનાં સિદ્ધિવર્દ્ધનાઃ આહારાસ્તેષુ સિદ્ધેષુ શ્રેષ્ઠં ભૈક્ષ્યમિતિ સ્મૃતમ્

આ રીતે મેં યોગીઓ માટે સિદ્ધિ વધારતા આહારો જણાવ્યા છે; એમાં ભિક્ષા શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

અબ્બિન્દું યઃ કુશાગ્રેણ માસિ માસિ સમશ્નુતે ન્યાયતો યશ્ચરેદ્ભૈક્ષ્યં પૂર્વોક્તાત્સ વિશિષ્યતે

જે વ્યક્તિ માસે માસે કુશના ટોચથી એક બિંદુ પાણી યોગ્ય રીતે પીવે અને અગાઉ જણાવેલી રીતે ભિક્ષા કરે, એ બધાથી શ્રેષ્ઠ બને છે.

જરામરણગર્ભેભ્યો ભીતસ્ય નરકાદિષુ એવં દાયયતે તસ્માત્ તદ્ભૈક્ષ્યમિતિ સંસ્મૃતમ્

જે વૃદ્ધાવસ્થા, મૃત્યુ અને નરકથી ડરે છે, એ માટે આવી ભિક્ષા મુક્તિદાયી માનવામાં આવે છે.

દધિભક્ષાઃ પયોભક્ષા યે ચાન્યે જીવક્ષીણકાઃ સર્વે તે ભૈક્ષ્યભક્ષસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્

દહીં, દૂધ કે જીવન ઓછું કરતી અન્ય વસ્તુઓ ખાવા વાળા લોકો, ભિક્ષાથી જીવન જીવનારા વ્યક્તિના પુણ્યના સોળમા ભાગને પણ પાત્ર નથી.

ભસ્મશાયી ભવેન્નિત્યં ભિક્ષાચારી જિતેન્દ્રિયઃ ય ઇચ્છેત્ પરમં સ્થાનં વ્રતં પાશુપતં ચરેત્

સદાય ભસ્મ પર સુવું, ભિક્ષા કરવી અને ઇન્દ્રિયજય રાખવો જોઈએ; જે સર્વોચ્ચ સ્થાન ઈચ્છે, એ પાશુપત વ્રત પાળે.

યોગિનાં ચૈવ સર્વેષાં શ્રેષ્ઠં ચાન્દ્રાયણં ભવેત્ એકં દ્વે ત્રીણિ ચત્વારિ શક્તિતો વા સમાચરેત્

યોગીઓ માટે બધા વ્રતોમાં ચાંદ્રાયણ શ્રેષ્ઠ છે; પોતાની શક્તિ પ્રમાણે એક, બે, ત્રણ કે ચાર ચક્ર કરવું.

અસ્તેયં બ્રહ્મચર્યં ચ અલોભસ્ત્યાગ એવ ચ વ્રતાનિ પઞ્ચ ભિક્ષૂણામ્ અહિંસા પરમા ત્વિહ

અચોરી, બ્રહ્મચર્ય, અલોભ, ત્યાગ—આ ભિક્ષુઓના પાંચ વ્રત છે; પણ અહીં અહિંસા સર્વોચ્ચ છે.

અક્રોધો ગુરુશુશ્રૂષા શૌચમાહારલાઘવમ્ નિત્યં સ્વાધ્યાય ઇત્યેતે નિયમાઃ પરિકીર્તિતાઃ

કોઈ ગુસ્સો ન કરવો, ગુરુની સેવા કરવી, પવિત્રતા રાખવી, ખોરાકમાં મર્યાદા રાખવી અને રોજ swadhyaya કરવો—આ બધાં નિયમો ગણાય છે.

બીજયોનિગુણા વસ્તુબન્ધઃ કર્મભિર્ એવ ચ યથા દ્વિપ ઇવારણ્યે મનુષ્યાણાં વિધીયતે

બીજ અને યોનિથી મળતી ગુણો અને વસ્તુઓનું બંધન, માણસોમાં પણ, જંગલમાં હાથી જેવું, કર્મથી જ નક્કી થાય છે.

દેવૈસ્તુલ્યાઃ સર્વયજ્ઞક્રિયાસ્તુ યજ્ઞાજ્જાપ્યં જ્ઞાનમાહુશ્ ચ જાપ્યાત્ જ્ઞાનાદ્ ધ્યાનં સંગરાગાદપેતં તસ્મિન્પ્રાપ્તે શાશ્વતસ્યોપલમ્ભઃ

દેવતાઓના બધા યજ્ઞકર્મો જાપથી મળતા જ્ઞાન જેટલા છે; જાપથી જ્ઞાન મળે છે, જ્ઞાનથી રાગ-દ્વેષથી મુક્ત ધ્યાન થાય છે; એ પ્રાપ્ત થાય ત્યારે શાશ્વતનું અનુભવ થાય છે.

દમઃ શમઃ સત્યમકલ્મષત્વં મૌનં ચ ભૂતેષ્વખિલેષુ ચાર્જવમ્ અતીન્દ્રિયં જ્ઞાનમિદં તથા શિવં પ્રાહુસ્ તથા જ્ઞાનવિશુદ્ધબુદ્ધયઃ

દમ, શમ, સત્ય, નિર્મળતા, મૌન, બધા જીવોમાં સીધાશીધું વર્તવું અને ઇન્દ્રિયોથી પર જ્ઞાન—જેઓનું બુદ્ધિ જ્ઞાનથી શુદ્ધ છે, તેઓ આને શુભ કહે છે.