લિઙ્ગપુરાણમ્

અપાનાય દ્વિતીયા ચ વ્યાનાયેતિ તથા પરા ઉદાનાય ચતુર્થી સ્યાત્ સમાનાયેતિ પઞ્ચમી

બીજી આહુતિ અપાન માટે, ત્રીજી વ્યાન માટે, ચોથી ઉદાન માટે અને પાંચમી સમાન માટે અર્પણ થાય છે.

સ્વાહાકારૈઃ પૃથગ્ઘુત્વા શેષં ભુઞ્જીત કામતઃ અપઃ પુનઃ સકૃત્પ્રાશ્ય આચમ્ય હૃદયં સ્પૃશેત્

દરેક આહુતિ સ્વાહા બોલી અલગથી આપી, પછી જે બચ્યું છે તે મનગમતું ખાઈ શકાય; ફરી એકવાર પાણી પીધા પછી, મોઢું ધોઈ, હૃદય સ્પર્શવું.

પ્રાણાનાં ગ્રન્થિરસ્યાત્મા રુદ્રો હ્યાત્મા વિશાન્તકઃ રુદ્રો વૈ હ્યાત્મનઃ પ્રાણ એવમાપ્યાયયેત્સ્વયમ્

જીવનશક્તિનો બંધ એ જ આત્મા છે; રુદ્ર એ આત્મા છે અને સર્વને વિલય કરનાર છે; રુદ્ર આત્માની પ્રાણશક્તિ છે, એ રીતે પોતે પોતાને પોષે છે.

પ્રાણે નિવિષ્ટો વૈ રુદ્રસ્ તસ્માત્પ્રાણમયઃ સ્વયમ્ પ્રાણાય ચૈવ રુદ્રાય જુહોત્યમૃતમુત્તમમ્

રુદ્ર જીવનશક્તિમાં સ્થિત છે, તેથી એ પોતે પ્રાણમય છે; જીવનશક્તિ અને રુદ્રને શ્રેષ્ઠ અમૃત અર્પણ થાય છે.

શિવાવિશેહ મામીશ સ્વાહા બ્રહ્માત્મને સ્વયમ્ એવં પઞ્ચાહુતીશ્ચૈવ પ્રભુઃ પ્રીણાતુ શાશ્વતઃ

હે ભગવાન, શુભ રીતે મને પ્રવેશો—સ્વાહા—બ્રહ્માત્માને; આ રીતે, શાશ્વત ભગવાન આ પાંચ આહુતિથી પ્રસન્ન થાય.

પુરુષો ઽસિ પુરે શેષે ત્વં અઙ્ગુષ્ઠપ્રમાણતઃ આશ્રિતશ્ચૈવ ચાઙ્ગુષ્ઠમ્ ઈશઃ પરમકારણમ્

તમે એ પુરુષ છો જે શરીરમાં અંગૂઠા જેટલા માપમાં વસો છો; હે ભગવાન, તમે અંગૂઠામાં સ્થિત અને સર્વોચ્ચ કારણ છો.

સર્વસ્ય જગતશ્ચૈવ પ્રભુઃ પ્રીણાતુ શાશ્વતઃ ત્વં દેવાનામસિ જ્યેષ્ઠો રુદ્રસ્ત્વં ચ પુરો વૃષા

સમસ્ત જગતના શાશ્વત ભગવાન પ્રસન્ન થાય; તમે દેવોમાં સૌથી વડીલા છો, રુદ્ર, અને સર્વપ્રથમ વૃષભ છો.

મૃદુસ્ત્વમન્નમસ્મભ્યમ્ એતદસ્તુ હુતં તવ ઇત્યેવં કથિતં સર્વં ગુણપ્રાપ્તિવિશેષતઃ

તમે કોમળ રહો અને આ ભોજન અમારો થાય; આ હવન તમારું જ હોય—આ રીતે સર્વ વાતો ગુણપ્રાપ્તિ માટે કહી છે.

યોગાચારઃ સ્વયં તેન બ્રહ્મણા કથિતઃ પુરા એવં પાશુપતં જ્ઞાનં જ્ઞાતવ્યં ચ પ્રયત્નતઃ

આ યોગની રીત પૂર્વે બ્રહ્માએ પોતે શીખવાડી હતી; એ રીતે, પાશુપત જ્ઞાનને શ્રદ્ધાપૂર્વક સમજવું જોઈએ.

ભસ્મસ્નાયી ભવેન્ નિત્યં ભસ્મલિપ્તઃ સદા ભવેત્ યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ શ્રાવયેદ્વા દ્વિજોત્તમાન્

સદાય ભસ્મથી સ્નાન કરવું અને ભસ્મ લગાવવું; જે આ વાંચે, સાંભળે કે શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને સાંભળાવે—

દૈવે કર્મણિ પિત્ર્યે વા સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

દૈવિક કે પિતૃ કર્મમાં પણ, એ ઉત્તમ અવસ્થાને પામે છે.

અત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ શૌચાચારસ્ય લક્ષણમ્ યદનુષ્ઠાય શુદ્ધાત્મા પરેત્ય ગતિમાપ્નુયાત્

હવે હું શુદ્ધાચારના લક્ષણો કહું છું, જેનું પાલન કરીને શુદ્ધ આત્માવાળો મનુષ્ય મૃત્યુ પછી પરમ ગતિ પામે છે.

બ્રહ્મણા કથિતં પૂર્વં સર્વભૂતહિતાય વૈ સંક્ષેપાત્સર્વવેદાર્થં સંચયં બ્રહ્મવાદિનામ્

આ અગાઉ બ્રહ્માએ સર્વ જીવોના હિત માટે શીખવ્યું હતું—બધા વેદોના સારનો સંક્ષિપ્ત સંગ્રહ, બ્રહ્મવેદીઓને માટે.

ઉદયાર્થં તુ શૌચાનાં મુનીનામુત્તમં પદમ્ યસ્તત્રાથાપ્રમત્તઃ સ્યાત્ સ મુનિર્નાવસીદતિ

શુદ્ધિ મેળવવા માટે, આ મુનિઓનું શ્રેષ્ઠ સ્થાન છે; જે ત્યાં એમાં સતર્ક રહે છે, એ મુનિ પદથી કદી પડતો નથી.

માનાવમાનૌ દ્વાવેતૌ તાવેવાહુર્ વિષામૃતે અવમાનો ઽમૃતં તત્ર સન્માનો વિષમુચ્યતે

માન અને અપમાન—આ બેને અમૃત અને વિષ કહેવાય છે; ત્યાં અપમાન અમૃત છે અને સાચો માન વિષ કહેવાય છે.

ગુરોરપિ હિતે યુક્તઃ સ તુ સંવત્સરં વસેત્ નિયમેષ્વપ્રમત્તસ્તુ યમેષુ ચ સદા ભવેત્

ગુરુના હિતમાં પણ જોડાઈને, એ વર્ષભર રહે; નિયમોમાં કદી અપ્રમત્ત ન રહે અને સદા યમોમાં સ્થિર રહે.

પ્રાપ્યાનુજ્ઞાં તતશ્ચૈવ જ્ઞાનયોગમનુત્તમમ્ અવિરોધેન ધર્મસ્ય ચરેત પૃથિવીમિમામ્

પરવાનગી મેળવીને, પછી શ્રેષ્ઠ જ્ઞાનયોગનો અભ્યાસ કરવો; અને ધર્મને અવગણ્યા વિના, ધરતી પર જીવન વિતાવવું.

ચક્ષુઃપૂતં ચરેન્માર્ગં વસ્ત્રપૂતં જલં પિબેત્ સત્યપૂતં વદેદ્વાક્યં મનઃપૂતં સમાચરેત્

શુદ્ધ દૃષ્ટિથી રસ્તા પર ચાલવું, કપડાંથી છાંયેલું પાણી પીવું, સત્યથી પવિત્ર થયેલા શબ્દો બોલવા અને શુદ્ધ મનથી કામ કરવું જોઈએ.

મત્સ્યગૃહ્યસ્ય યત્પાપં ષણ્માસાભ્યન્તરે ભવેત્ એકાહં તત્સમં જ્ઞેયમ્ અપૂતં યજ્જલં ભવેત્

છ મહિના સુધી માછલી ખાવાથી જે પાપ થાય છે, એ જ પાપ એક દિવસમાં અશુદ્ધ પાણી પીવાથી થાય છે.

અપૂતોદકપાને તુ જપેચ્ચ શતપઞ્ચકમ્ અઘોરલક્ષણં મન્ત્રં તતઃ શુદ્ધિમવાપ્નુયાત્

અશુદ્ધ પાણી પીવાથી, 'અઘોર' મંત્ર પાંસઠ વખત જપવું જોઈએ; પછી શુદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.

અથવા પૂજયેચ્છંભું ઘૃતસ્નાનાદિવિસ્તરૈઃ ત્રિધા પ્રદક્ષિણીકૃત્ય શુધ્યતે નાત્ર સંશયઃ

અથવા, શંભુની ઘીથી સ્નાન અને અન્ય વિશેષ પૂજા કરીને, ત્રણ વાર પ્રદક્ષિણ કરી, નિશ્ચિતપણે શુદ્ધિ મળે છે.

આતિથ્યશ્રાદ્ધયજ્ઞેષુ ન ગચ્છેદ્યોગવિત્ક્વચિત્ એવં હ્યહિંસકો યોગી ભવેદિતિ વિચારિતમ્

યોગ જાણનાર વ્યક્તિએ ક્યારેય અતિથિ, શ્રાદ્ધ કે યજ્ઞમાં હાજરી આપવી નહીં; આમ યોગી અહિંસક રહે છે, એમ વિચારવામાં આવ્યું છે.

વહ્નૌ વિધૂમે ઽત્યઙ્ગારે સર્વસ્મિન્ભુક્તવજ્જને ચરેત્તુ મતિમાન્ ભૈક્ષ્યં ન તુ તેષ્વેવ નિત્યશઃ

મુદ્રાવાન વ્યક્તિએ ધૂમરહિત અગ્નિ અથવા glowing કાંઠા જેવી સ્થિતિમાં, ખાવા પામેલા લોકો પાસેથી ભિક્ષા લેવી, પણ હંમેશા એ જ રીતે નહીં.

અથૈનમ્ અવમન્યન્તે પરે પરિભવન્તિ ચ તથા યુક્તં ચરેદ્ભૈક્ષ્યં સતાં ધર્મમદૂષયન્

જો બીજા તેને અવમાનીતા કે અપમાન કરે, તો તેણે યોગ્ય રીતે, સારા લોકોના ધર્મને બગાડ્યા વિના ભિક્ષા લેવી.

ભૈક્ષ્યં ચરેદ્વનસ્થેષુ યાયાવરગૃહેષુ ચ શ્રેષ્ઠા તુ પ્રથમા હીયં વૃત્તિરસ્યોપજાયતે

વનમાં રહેતા લોકો અને ફરતા ઘરોથી ભિક્ષા લેવી; પ્રથમ રીત શ્રેષ્ઠ છે, પણ જો એ ન મળે તો બીજી રીત અપનાવવી.

અત ઊર્ધ્વં ગૃહસ્થેષુ શીલીનેષુ ચરેદ્દ્વિજાઃ શ્રદ્દધાનેષુ દાન્તેષુ શ્રોત્રિયેષુ મહાત્મસુ

પછી, ગૃહસ્થોમાંથી ભિક્ષા લેવી, જે શિસ્તબદ્ધ, શ્રદ્ધાળુ, સંયમી, જ્ઞાનવાન અને મહાન આત્મા હોય.

અત ઊર્ધ્વં પુનશ્ચાપિ અદુષ્ટાપતિતેષુ ચ ભૈક્ષ્યચર્યા હિ વર્ણેષુ જઘન્યા વૃત્તિરુચ્યતે

આ પછી, અપ્રવૃત્તિ અને અશુદ્ધિથી દૂર રહેલા લોકો પાસેથી પણ ભિક્ષા લેવી; વર્ગોમાંથી આવી ભિક્ષા લેવી સૌથી નીચી જીવનશૈલી કહેવાય છે.

ભૈક્ષ્યં યવાગૂસ્તક્રં વા પયો યાવકમેવ ચ ફલમૂલાદિ પક્વં વા કણપિણ્યાકસક્તવઃ

ભિક્ષામાં જવારનું ખીર, છાશ, દૂધ, જવાર, ફળ, મૂળ, પકવાં ખોરાક કે કણ, પિણીયાં અને સક્તુ પણ મળી શકે છે.

ઇત્યેવ તે મયા પ્રોક્તા યોગિનાં સિદ્ધિવર્દ્ધનાઃ આહારાસ્તેષુ સિદ્ધેષુ શ્રેષ્ઠં ભૈક્ષ્યમિતિ સ્મૃતમ્

આ રીતે મેં યોગીઓ માટે સિદ્ધિ વધારતા આહારો જણાવ્યા છે; એમાં ભિક્ષા શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.