લિઙ્ગપુરાણમ્

તપસા વિદ્યયા વાપિ યોગેનેહ વદ પ્રભો નિશમ્ય વચનં તસ્યાસ્ તથા હ્યાલોક્ય પાર્વતીમ્

શું તપ, જ્ઞાન કે યોગ દ્વારા એ શક્ય છે? હે પ્રભુ, એ વાત મને કહો. એમ કહીને પાર્વતીના વચન સાંભળી, એમને જોઈને એમ પૂછાયું.

આહ બાલેન્દુતિલકઃ પૂર્ણેન્દુવદનાં હસન્ સ્મૃત્વાથ મેનયા પત્ન્યા ગિરેર્ગાં કથિતાં પુરા

ચાંદની જેવું તિલક ધરાવનાર અને પૂર્ણચંદ્ર જેવું મુખ ધરાવનાર ભગવાન સ્મિત સાથે પોતાની પત્ની મેનાએ અગાઉ કહેલી વાર્તા યાદ કરી.

ચિરકાલસ્થિતિં પ્રેક્ષ્ય ગિરૌ દેવ્યા મહાત્મનઃ દેવિ લબ્ધા પુરી રમ્યા ત્વયા યત્પ્રષ્ટુમર્હસિ

પર્વત પર મહાત્મા દેવીની લાંબા સમયથી રહેણાંક જોઈને, હે દેવી, તું આ સુંદર નગરી મેળવી છે; હવે એ વિશે પૂછવા તું યોગ્ય છે.

સ્થાનાર્થં કથિતં માત્રા વિસ્મૃતેહ વિલાસિનિ પુરા પિતામહેનાપિ પૃષ્ટઃ પ્રશ્નવતાં વરે

આ સ્થાન માટે માતાએ ક્યારેક કહેલું, પણ અહીં ભૂલાઈ ગયું, હે રમણી, પહેલાં પિતામહે પણ એ પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો.

યથા ત્વયાદ્ય વૈ પૃષ્ટો દ્રષ્ટું બ્રહ્માત્મકં ત્વહમ્ શ્વેતે શ્વેતેન વર્ણેન દૃષ્ટ્વા કલ્પે તુ માં શુભે

જેમ તું આજે મને બ્રહ્મસ્વરૂપ જોવાનો પ્રશ્ન કરે છે, તેમ કલ્પમાં બ્રહ્માએ પણ મને સફેદ રૂપે, સફેદ રંગે જોયો હતો.

સદ્યોજાતં તથા રક્તે રક્તં વામં પિતામહઃ પીતે તત્પુરુષં પીતમ્ અઘોરે કૃષ્ણમીશ્વરમ્

સદ્યોજાત સફેદ રૂપે પ્રગટ થયા, વામદેવ લાલ રંગે, પિતામહે તત્પુરુષને પીળા રંગે જોયા અને અઘોર ઈશ્વર કાળા રૂપે દેખાયા.

ઈશાનં વિશ્વરૂપાખ્યો વિશ્વરૂપં તદાહ મામ્

ઈશાન, જેને વિશ્વરૂપ કહે છે, એ સમયે મને પણ વિશ્વરૂપ તરીકે વર્ણવ્યા.

વામ તત્પુરુષાઘોર સદ્યોજાત મહેશ્વર દૃષ્ટો મયા ત્વં ગાયત્ર્યા દેવદેવ મહેશ્વર કેન વશ્યો મહાદેવ ધ્યેયઃ કુત્ર ઘૃણાનિધે

વામદેવ, તત્પુરુષ, અઘોર, સદ્યોજાત અને મહેશ્વર—ગાયત્રી દ્વારા તું મને જોયો, હે દેવોના દેવ, મહેશ્વર. મહાદેવને કેવી રીતે વશ કરી શકાય, ધ્યાનમાં રાખી શકાય અને ક્યાં, હે તેજના સ્રોત?

દૃશ્યઃ પૂજ્યસ્ તથા દેવ્યા વક્તુમર્હસિ શઙ્કર અવોચં શ્રદ્ધયૈવેતિ વશ્યો વારિજસંભવ

એને જોવું અને પૂજવું જોઈએ; હે દેવી, તું કહેજે. શંકરે કહ્યું: માત્ર શ્રદ્ધાથી જ એ વશ થાય છે, હે કમળમાંથી જન્મેલા.

ધ્યેયો લિઙ્ગે ત્વયા દૃષ્ટે વિષ્ણુના પયસાં નિધૌ પૂજ્યઃ પઞ્ચાસ્યરૂપેણ પવિત્રૈઃ પઞ્ચભિર્દ્વિજૈઃ

લિંગમાં એનું ધ્યાન કરવું, જેને વિષ્ણુએ જળસમુદ્રમાં જોયું, અને પાંચ મુખવાળા રૂપે, પાંચ પવિત્ર બ્રાહ્મણો દ્વારા પૂજવું જોઈએ.

ભવ ભક્ત્યાદ્ય દૃષ્ટો ઽહં ત્વયાણ્ડજ જગદ્ગુરો સો ઽપિ મામાહ ભાવાર્થં દત્તં તસ્મૈ મયા પુરા

હે અંડજાત, જગતના ગુરુ, આજે તું મને ભક્તિથી જોયો. એણે પણ મને કહ્યું અને પહેલાં મેં એને ભક્તિનો અર્થ સમજાવ્યો હતો.

ભાવં ભાવેન દેવેશિ દૃષ્ટવાન્માં હૃદીશ્વરમ્ તસ્માત્તુ શ્રદ્ધયા વશ્યો દૃશ્યઃ શ્રેષ્ઠગિરેઃ સુતે

હે દેવેશ્વરી, ભાવે ભક્તિથી એણે મને હૃદયમાં ઈશ્વર રૂપે જોયો. તેથી શ્રદ્ધાથી જ વશ થાય છે અને જોવામાં આવે છે, હે શ્રેષ્ઠ પર્વતની પુત્રી.

પૂજ્યો લિઙ્ગે ન સંદેહઃ સર્વદા શ્રદ્ધયા દ્વિજૈઃ શ્રદ્ધા ધર્મઃ પરઃ સૂક્ષ્મઃ શ્રદ્ધા જ્ઞાનં હુતં તપઃ

લિંગમાં સર્વદા શ્રદ્ધાવાન બ્રાહ્મણો દ્વારા પૂજવું જોઈએ, તેમાં કોઈ સંશય નથી. શ્રદ્ધા સર્વોચ્ચ અને સૂક્ષ્મ ધર્મ છે; શ્રદ્ધા જ જ્ઞાન, યજ્ઞ અને તપ છે.

શ્રદ્ધા સ્વર્ગશ્ ચ મોક્ષશ્ ચ દૃશ્યો ઽહં શ્રદ્ધયા સદા

શ્રદ્ધા સ્વર્ગ અને મોક્ષ છે; હું હંમેશા શ્રદ્ધાથી જ જોવામાં આવું છું.

કથં વૈ દૃષ્ટવાન્બ્રહ્મા સદ્યોજાતં મહેશ્વરમ્ વામદેવં મહાત્માનં પુરાણપુરુષોત્તમમ્

બ્રહ્માએ સદ્યોજાત, મહેશ્વર અને મહાત્મા વામદેવ, એ પ્રાચીન સર્વોચ્ચ પુરુષને કેવી રીતે જોયા?

અઘોરં ચ તથેશાનં યથાવદ્વક્તુમર્હસિ એકોનત્રિંશકઃ કલ્પો વિજ્ઞેયઃ શ્વેતલોહિતઃ

અઘોર અને ઈશાનને પણ જેમ છે તેમ કહો. ઓગણત્રીસમો કલ્પ શ્વેતલોહિત તરીકે ઓળખાય છે.

તસ્મિંસ્તત્પરમં ધ્યાનં ધ્યાયતો બ્રહ્મણસ્તદા ઉત્પન્નસ્તુ શિખાયુક્તઃ કુમારઃ શ્વેતલોહિતઃ

એ સમયે બ્રહ્મા પરમ ધ્યાનમાં લીન હતા, ત્યારે શિખાવાળો કુમાર, શ્વેતલોહિત, પ્રગટ થયો.

તં દૃષ્ટ્વા પુરુષં શ્રીમાન્ બ્રહ્મા વૈ વિશ્વતોમુખઃ હૃદિ કૃત્વા મહાત્માનં બ્રહ્મરૂપિણમીશ્વરમ્

તે મહાન પુરુષને જોઈને, સર્વદિશામાં ચહેરાવાળા બ્રહ્માજીએ, એ મહાત્મા, બ્રહ્મરૂપ ઈશ્વરને પોતાના હૃદયમાં સ્થાન આપ્યો.

સદ્યોજાતં તતો બ્રહ્મા ધ્યાનયોગપરો ઽભવત્ ધ્યાનયોગાત્પરં જ્ઞાત્વા વવન્દે દેવમીશ્વરમ્

પછી બ્રહ્માજી સદ્યોજાતનું ધ્યાન કરીને ધ્યાનમાં લીન થયા; ધ્યાનયોગથી પરમ તત્વને જાણી, દેવ ઈશ્વરનું પૂજન કર્યું.

સદ્યોજાતં તતો બ્રહ્મ બ્રહ્મ વૈ સમચિન્તયત્ તતો ઽસ્ય પાર્શ્વતઃ શ્વેતાઃ પ્રાદુર્ભૂતા મહાયશાઃ

પછી બ્રહ્માજીએ સદ્યોજાતને બ્રહ્મરૂપે વિચાર્યા; ત્યારબાદ, તેમના બાજુએ, પ્રસિદ્ધ સફેદવર્ણીયો પ્રગટ થયા.

સુનન્દો નન્દનશ્ચૈવ વિશ્વનન્દોપનન્દનૌ શિષ્યાસ્તે વૈ મહાત્માનો યૈસ્તદ્બ્રહ્મ સદાવૃતમ્

સુનંદ, નંદન, વિશ્વાનંદ અને ઉપનંદ—આ મહાન આત્માઓ, એ બ્રહ્મને હંમેશા ઘેરી રાખે છે.

તસ્યાગ્રે શ્વેતવર્ણાભઃ શ્વેતો નામ મહામુનિઃ વિજજ્ઞે ઽથ મહાતેજાસ્ તસ્માજ્જજ્ઞે હરસ્ત્વસૌ

તેમના આગળ, સફેદ તેજવાળું, શ્વેત નામનો મહામુની જન્મ્યા; પછી, એમાંથી મહાતેજસ્વી હરાનો જન્મ થયો.

તત્ર તે મુનયઃ સર્વે સદ્યોજાતં મહેશ્વરમ્ પ્રપન્નાઃ પરયા ભક્ત્યા ગૃણન્તો બ્રહ્મ શાશ્વતમ્

ત્યાં બધા મુનિઓ, પરમ ભક્તિથી, સદ્યોજાત મહેશ્વરમાં શરણ ગયા અને શાશ્વત બ્રહ્મનું સ્તવન કરવા લાગ્યા.

તસ્માદ્વિશ્વેશ્વરં દેવં યે પ્રપદ્યન્તિ વૈ દ્વિજાઃ પ્રાણાયામપરા ભૂત્વા બ્રહ્મતત્પરમાનસાઃ

અત્યારે, જે દ્વિજજન વિશ્વનાથ દેવમાં શરણ જાય છે, પ્રાણાયામમાં નિષ્ઠાવાન બની, મન બ્રહ્મમાં સ્થિર કરે છે—

તે સર્વે પાપનિર્મુક્તા વિમલા બ્રહ્મવર્ચસઃ વિષ્ણુલોકમતિક્રમ્ય રુદ્રલોકં વ્રજન્તિ તે

એ બધા પાપથી મુક્ત, શુદ્ધ અને બ્રહ્મતેજથી પ્રભામય બની, વિષ્ણુલોકને વટાવી, રુદ્રલોકમાં પહોંચે છે.

તતસ્ત્રિંશત્તમઃ કલ્પો રક્તો નામ પ્રકીર્તિતઃ બ્રહ્મા યત્ર મહાતેજા રક્તવર્ણમધારયત્

પછી ત્રીસમો કલ્પ 'રક્ત' નામે પ્રસિદ્ધ છે, જેમાં મહાતેજસ્વી બ્રહ્માજીએ લાલ રૂપ ધારણ કર્યું.

ધ્યાયતઃ પુત્રકામસ્ય બ્રહ્મણઃ પરમેષ્ઠિનઃ પ્રાદુર્ભૂતો મહાતેજાઃ કુમારો રક્તભૂષણઃ

પુત્રની ઈચ્છાથી ધ્યાનમાં લીન પરમેશ્વર બ્રહ્માજીથી, લાલ ભૂષણોથી સજ્જ એક તેજસ્વી કુમાર પ્રગટ થયો.

રક્તમાલ્યામ્બરધરો રક્તનેત્રઃ પ્રતાપવાન્ સ તં દૃષ્ટ્વા મહાત્માનં કુમારં રક્તવાસસમ્

લાલ માળા અને વસ્ત્ર પહેરેલા, લાલ આંખોવાળા અને તેજસ્વી એ મહાત્મા કુમારને બ્રહ્માજીએ લાલ વસ્ત્રમાં જોયા.

પરં ધ્યાનં સમાશ્રિત્ય બુબુધે દેવમીશ્વરમ્ સ તં પ્રણમ્ય ભગવાન્ બ્રહ્મા પરમયન્ત્રિતઃ

ઉચ્ચતમ ધ્યાનનો આશ્રય લઈને, તેમણે દેવ ઈશ્વરને ઓળખ્યા; પછી, ભગવાન બ્રહ્માએ તેમને વંદન કર્યા.