લિઙ્ગપુરાણમ્

ન હ્યેષા પ્રકૃતિર્જૈવી વિકૃતિશ્ ચ વિચારતઃ વિકારો નૈવ માયૈષા સદસદ્વ્યક્તિવર્જિતા

આ પ્રકૃતિ નથી, અને વિચાર કરતાં એ કોઈ પરિવર્તન પણ નથી; આ માયા પરિવર્તિત નથી, એ સ્પષ્ટ કે અસ્પષ્ટ પણ નથી.

પુરા મમાજ્ઞા મદ્વક્ત્રાત્ સમુત્પન્ના સનાતની પઞ્ચવક્ત્રા મહાભાગા જગતામભયપ્રદા

પ્રાચીન સમયમાં, મારી પાંચ મુખમાંથી જન્મેલી શાશ્વત આજ્ઞા, મહાન અને જગતને નિર્ભયતા આપનારી હતી.

તામાજ્ઞાં સમ્પ્રવિશ્યાહં ચિન્તયન્ જગતાં હિતમ્ સપ્તવિંશત્પ્રકારેણ સર્વં વ્યાપ્યાનયા શિવઃ

એ આજ્ઞામાં પ્રવેશ કરીને, જગતના કલ્યાણનું વિચાર કરતાં, મેં એ દ્વારા સાતવીસ રીતે સર્વત્ર વ્યાપી ગયો.

તદાપ્રભૃતિ વૈ મોક્ષપ્રવૃત્તિર્દ્વિજસત્તમાઃ એવમુક્ત્વા તદાપશ્યદ્ ભવાનીં પરમેશ્વરઃ

ત્યાંથી મુક્તિની પ્રાપ્તિ શરૂ થઈ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજગણ; આવું કહીને પરમેશ્વરે ભવાણીની તરફ જોયું.

ભવાની ચ તમાલોક્ય માયામહરદવ્યયા તે માયામલનિર્મુક્તા મુનયઃ પ્રેક્ષ્ય પાર્વતીમ્

ભવાણીએ તેમને જોઈને અવિનાશી માયાને દૂર કરી; એ માયાના કલંકથી મુક્ત થયેલા ઋષિોએ પાર્વતીને જોયા.

પ્રીતા બભૂવુર્મુક્તાશ્ ચ તસ્માદેષા પરા ગતિઃ ઉમાશઙ્કરયોર્ભેદો નાસ્ત્યેવ પરમાર્થતઃ

તેઓ પ્રસન્ન અને મુક્ત થયા; તેથી આ જ પરમ અવસ્થા છે—ઉમા અને શંકરમાં પરમાર્થથી કોઈ ભેદ નથી.

દ્વિધાસૌ રૂપમાસ્થાય સ્થિત એવ ન સંશયઃ યદા વિદ્વાનસંગઃ સ્યાદ્ આજ્ઞયા પરમેષ્ઠિનઃ

આ બંને દ્વિરૂપે રહીને સ્થિર છે—આમાં કોઈ શંકા નથી; જ્યારે જ્ઞાની વ્યક્તિ આસક્તિ વિના રહે છે, એ પરમેશ્વરની આજ્ઞાથી જ થાય છે.

તદા મુક્તિઃ ક્ષણાદેવ નાન્યથા કર્મકોટિભિઃ ક્રમો ઽવિવક્ષિતો ભૂતવિવૃદ્ધઃ પરમેષ્ઠિનઃ

પછી મુક્તિ ક્ષણમાં જ મળે છે—લાખો કર્મોથી પણ નહિ; ક્રમ પરમેશ્વર દ્વારા નિર્ધારિત નથી, જે સર્વનું વૃદ્ધિરૂપ છે.

પ્રસાદેન ક્ષણાન્મુક્તિઃ પ્રતિજ્ઞૈષા ન સંશયઃ ગર્ભસ્થો જાયમાનો વા બાલો વા તરુણો ઽપિ વા

કૃપાથી મુક્તિ ક્ષણમાં મળે છે—આ વચન છે, તેમાં શંકા નથી; ભ્રૂણમાં હોય, જન્મતો હોય, બાળક હોય કે યુવાન—even.

વૃદ્ધો વા મુચ્યતે જન્તુઃ પ્રસાદાત્પરમેષ્ઠિનઃ અણ્ડજશ્ ચોદ્ભિજ્જો વાપિ સ્વેદજો વાપિ મુચ્યતે

વૃદ્ધ હોય કે ન હોય, કોઈપણ જીવ પરમેશ્વરની કૃપાથી મુક્તિ પામે છે; તે ડિમ્બમાંથી જન્મેલો હોય, અંકુરથી કે પસીનાથી જન્મેલો હોય, બધાં મુક્ત થાય છે.

પ્રસાદાદ્દેવદેવસ્ય નાત્ર કાર્યા વિચારણા એષ એવ જગન્નાથો બન્ધમોક્ષકરઃ શિવઃ

દેવોમાં દેવ એવા ભગવાનની કૃપાથી અહીં કોઈ વિચાર કરવાની જરૂર નથી; એ જ જગતના સ્વામી શિવ બંધન અને મુક્તિ બંનેના કારણ છે.

ભૂર્ભૂવઃસ્વર્મહશ્ ચૈવ જનઃ સાક્ષાત્તપઃ સ્વયમ્ સત્યલોકસ્ તથાણ્ડાનાં કોટિકોટિશતાનિ ચ

ભૂ, ભુવઃ, સ્વઃ, મહઃ, જનઃ, તપઃ અને સત્યલોક, અને અનંત બ્રહ્માંડોની કરોડો સંખ્યાઓ—

વિગ્રહં દેવદેવસ્ય તથાણ્ડાવરણાષ્ટકમ્ સપ્તદ્વીપેષુ સર્વેષુ પર્વતેષુ વનેષુ ચ

દેવોમાં દેવના સ્વરૂપ સાથે, આઠ પ્રકારના બ્રહ્માંડના આવરણો, સાતેય દ્વીપો, બધા પર્વતો અને વનો—

સમુદ્રેષુ ચ સર્વેષુ વાયુસ્કન્ધેષુ સર્વતઃ તથાન્યેષુ ચ લોકેષુ વસન્તિ ચ ચરાચરાઃ

અને બધા સમુદ્રો, સર્વત્ર વાયુના પ્રવાહો, અને બીજા બધા લોકોમાં પણ, ચલ અને અચલ સર્વ જીવો વસે છે.

સર્વે ભવાંશજા નૂનં ગતિસ્ત્વેષાં સ એવ વૈ સર્વો રુદ્રો નમસ્તસ્મૈ પુરુષાય મહાત્મને

બધાં જીવ ભવાનીથી જ જન્મે છે; એ જ બધાનો આશ્રય છે. બધું રુદ્ર જ છે—એ મહાત્મા પુરુષને નમન છે.

વિશ્વં ભૂતં તથા જાતં બહુધા રુદ્ર એવ સઃ રુદ્રાજ્ઞૈષા સ્થિતા દેવી હ્ય્ અનયા મુક્તિરંબિકા

આ આખું જગત, બધા ભૂત અને અનેક પ્રકારના જન્મેલા—all રુદ્ર જ છે. રુદ્રની આજ્ઞાથી આ દેવી સ્થિર છે; એના દ્વારા મુક્તિ મળે છે—એ અંબિકા છે.

ઇત્યેવં ખેચરાઃ સિદ્ધા જજલ્પુઃ પ્રીતમાનસાઃ યદાવલોક્ય તાન્ સર્વાન્ પ્રસાદાદનયાંબિકા

આ રીતે, આકાશમાં વિહાર કરતા સિદ્ધો, આનંદિત મનથી, અંબિકાની કૃપાથી બધાં જીવોને જોઈને પરસ્પર વાતો કરે છે.

તદા તિષ્ઠન્તિ સાયુજ્યં પ્રાપ્તાસ્તે ખેચરાઃ પ્રભોઃ

પછી એ આકાશગામી સિદ્ધો, ભગવાન સાથે એકરૂપતા પ્રાપ્ત કરીને, સ્થિર રહે છે.

કેન યોગેન વૈ સૂત ગુણપ્રાપ્તિઃ સતામિહ અણિમાદિગુણોપેતા ભવન્ત્યેવેહ યોગિનઃ તત્સર્વં વિસ્તરાત્સૂત વક્તુમર્હસિ સાંપ્રતમ્

હે સૂત, કયા યોગ દ્વારા અહીં સજ્જનો ગુણ પ્રાપ્ત કરે છે? અણિમા વગેરે ગુણોથી યુક્ત યોગીઓ બને છે; એ બધું હવે વિગતે કહો.

અત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ યોગં પરમદુર્લભમ્ પઞ્ચધા સંસ્મરેદાદૌ સ્થાપ્ય ચિત્તે સનાતનમ્

હવે હું એ યોગ કહું છું, જે અત્યંત દુર્લભ છે; શરૂઆતમાં મનમાં પાંચ રીતે સનાતનનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.

કલ્પયેચ્ચાસનં પદ્મં સોમસૂર્યાગ્નિસંયુતમ્ ષડ્વિંશચ્છક્તિસંયુક્તમ્ અષ્ટધા ચ દ્વિજોત્તમાઃ

પદ્માસન ગોઠવવું, જેમાં ચંદ્ર, સૂર્ય અને અગ્નિની શક્તિ જોડાયેલી હોય, છવીસ શક્તિઓથી યુક્ત અને આઠ રીતે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.

તતઃ ષોડશધા ચૈવ પુનર્દ્વાદશધા દ્વિજાઃ સ્મરેચ્ ચ તત્ તથા મધ્યે દેવ્યા દેવમ્ ઉમાપતિમ્

પછી, હે દ્વિજો, શોઢસ રીતે અને ફરીથી બાર રીતે પણ ધ્યાન કરવું, મધ્યમાં દેવી અને ઉમા પતિ દેવનું ધ્યાન કરવું.

અષ્ટશક્તિસમાયુક્તમ્ અષ્ટમૂર્તિમજં પ્રભુમ્ તાભિશ્ચાષ્ટવિધા રુદ્રાશ્ ચતુઃષષ્ટિવિધાઃ પુનઃ

આઠ શક્તિઓથી યુક્ત, આઠ મુર્તિ ધરાવતો, અજ જન્મે ભગવાન, અને એ આઠથી ફરીથી ચોસઠ પ્રકારના રુદ્રો.

શક્તયશ્ ચ તથા સર્વા ગુણાષ્ટકસમન્વિતાઃ એવં સ્મરેત્ક્રમેણૈવ લબ્ધ્વા જ્ઞાનમનુત્તમમ્

અને એ રીતે, બધા શક્તિઓ પણ આઠ ગુણોથી યુક્ત છે; આવું ક્રમશઃ ધ્યાન કરતાં શ્રેષ્ઠ જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે.

એવં પાશુપતં યોગં મોક્ષસિદ્ધિપ્રદાયકમ્ તસ્યાણિમાદયો વિપ્રા નાન્યથા કર્મકોટિભિઃ

આ રીતે, પાશુપત યોગ મુક્તિ અને સિદ્ધિ આપનાર છે; અણિમા વગેરે શક્તિઓ, હે વિદ્વાનો, બીજા કોઈ પણ કર્મોથી—even કરોડો કર્મોથી—પ્રાપ્ત થતી નથી.

તત્રાષ્ટગુણમૈશ્વર્યં યોગિનાં સમુદાહૃતમ્ તત્સર્વં ક્રમયોગેન હ્ય્ ઉચ્યમાનં નિબોધત

અહીં યોગીઓના આઠ પ્રકારના ઐશ્વર્ય ગુણો વર્ણવ્યા છે; હવે જે રીતે કહીએ છીએ, એ બધું ધ્યાનપૂર્વક સમજવું.

અણિમા લઘિમા ચૈવ મહિમા પ્રાપ્તિરેવ ચ પ્રાકામ્યં ચૈવ સર્વત્ર ઈશિત્વં ચૈવ સર્વતઃ

અણિમા, લઘિમા, મહિમા, પ્રાપ્તિ, સર્વત્ર પ્રાકામ્ય, અને સર્વત્ર ઈશિત્વ—

વશિત્વમથ સર્વત્ર યત્ર કામાવસાયિતા તચ્ચાપિ ત્રિવિધં જ્ઞેયમ્ ઐશ્વર્યં સાર્વકામિકમ્

જ્યાં ઇચ્છા પ્રમાણે બધું પ્રાપ્ત થાય છે, એવી સર્વત્ર પ્રભુત્વની સ્થિતિ પણ ત્રણ પ્રકારની છે, અને જે સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરે છે, એ પ્રભુત્વ કહેવાય છે.

સાવદ્યં નિરવદ્યં ચ સૂક્ષ્મં ચૈવ પ્રવર્તતે સાવદ્યં નામ યત્તત્ર પઞ્ચભૂતાત્મકં સ્મૃતમ્

તેમાં દોષયુક્ત, નિર્દોષ અને અતિસૂક્ષ્મ – આવા ત્રણ પ્રકાર જોવા મળે છે. જેમાં પાંચ તત્વોનું મિશ્રણ હોય, તે દોષયુક્ત કહેવાય છે.