લિઙ્ગપુરાણમ્

સુકૃતાનિ હરન્ત્યેતે સંસ્પૃષ્ટાઃ પુરુષસ્ય તુ ઉષ્ણીષી કઞ્ચુકી નગ્નો મુક્તકેશો મલાવૃતઃ

આ બધું જો કોઈ માણસને સ્પર્શે તો એના સારા કર્મો નષ્ટ થાય છે. એ જ રીતે, જે માણસ પાગટું, જાકેટ પહેરે, નગ્ન હોય, વાળ ખુલ્લા રાખે કે ગંદકીથી ઢંકાયેલો હોય,

અપવિત્રકરો ઽશુદ્ધઃ પ્રલપન્ન જપેત્ ક્વચિત્ ક્રોધો મદઃ ક્ષુધા તન્દ્રા નિષ્ઠીવનવિજૃમ્ભણે

અશુદ્ધ હાથે સ્પર્શ કરે, અશુદ્ધ હોય, ઉલટસુલટ બોલે, અથવા ક્યારેક ગુસ્સે, નશામાં, ભૂખ્યા, ઊંઘમાં, થૂકે કે જંભાઈ લેતો હોય ત્યારે જપ કરે,

શ્વનીચદર્શનં નિદ્રા પ્રલાપાસ્તે જપદ્વિષઃ એતેષાં સંભવે વાપિ કુર્યાત્સૂર્યાદિદર્શનમ્

કુતરો ખાય છે એ જોવું, ઊંઘવું કે ઉલટસુલટ બોલવું—આ બધું જપના શત્રુ છે. આવું કશું બને તો, સૂર્ય કે બીજા તેજસ્વી ગ્રહો તરફ જોવું જોઈએ.

આચમ્ય વા જપેચ્છેષં કૃત્વા વા પ્રાણસંયમમ્ સૂર્યો ઽગ્નિશ્ચન્દ્રમાશ્ચૈવ ગ્રહનક્ષત્રતારકાઃ

અથવા પાણીથી આચમન કરીને, પછીનો જપ કરવો, અથવા શ્વાસ નિયંત્રણ કરવું. સૂર્ય, અગ્નિ, ચંદ્ર, ગ્રહો, તારાઓ અને નક્ષત્રો—

એતે જ્યોતીંષિ પ્રોક્તાનિ વિદ્વદ્ભિર્ બ્રાહ્મણૈસ્ તથા પ્રસાર્ય પાદૌ ન જપેત્ કુક્કુટાસન એવ ચ

આ બધું વિદ્વાન બ્રાહ્મણો દ્વારા તેજસ્વી માનવામાં આવે છે. પગ ફેલાવીને કે કૂકડીની જેમ બેઠા રહીને જપ કરવો નહીં.

અનાસનઃ શયાનો વા રથ્યાયાં શૂદ્રસન્નિધૌ રક્તભૂમ્યાં ચ ખટ્વાયાં ન જપેજ્જાપકસ્ તથા

બેઠા વગર, સુઈને, રસ્તામાં, શૂદ્રની હાજરીમાં, લોહીથી લથપથ જમીન પર કે ખાટલા પર બેઠા રહીને જપ કરવો નહીં.

આસનસ્થો જપેત્સમ્યક્ મન્ત્રાર્થગતમાનસઃ કૌશેયં વ્યાઘ્રચર્મં વા ચૈલં તૌલમથાપિ વા

યોગ્ય રીતે આસન પર બેસી, મન મંત્રના અર્થમાં એકાગ્ર રાખીને જપ કરવો. આસન રેશમનું, વાઘની ખાલનું, કાપડનું કે કપાસનું હોઈ શકે,

દારવં તાલપર્ણં વા આસનં પરિકલ્પયેત્ ત્રિસંધ્યં તુ ગુરોઃ પૂજા કર્તવ્યા હિતમિચ્છતા

અથવા લાકડું કે તાડપાનનું પણ હોઈ શકે. જે લાભ ઈચ્છે એએ ત્રણ સંધ્યાઓએ ગુરુની પૂજા કરવી.

યો ગુરુઃ સ શિવઃ પ્રોક્તો યઃ શિવઃ સ ગુરુઃ સ્મૃતઃ યથા શિવસ્ તથા વિદ્યા યથા વિદ્યા તથા ગુરુઃ

જે ગુરુ છે એ જ શિવ કહેવાય છે; અને જે શિવ છે એ ગુરુ તરીકે સ્મરણ થાય છે. જેમ શિવ છે તેમ જ વિદ્યા છે; અને જેવી વિદ્યા છે તેમ જ ગુરુ છે.

શિવવિદ્યાગુરોસ્તસ્માદ્ ભક્ત્યા ચ સદૃશં ફલમ્ સર્વદેવમયો દેવિ સર્વશક્તિમયો હિ સઃ

શિવ, વિદ્યા અને ગુરુમાં ભક્તિ રાખવાથી યોગ્ય ફળ મળે છે. હે દેવી, એ સર્વ દેવમય અને સર્વ શક્તિમય છે.

સગુણો નિર્ગુણો વાપિ તસ્યાજ્ઞાં શિરસા વહેત્ શ્રેયો ઽર્થી યસ્તુ ગુર્વાજ્ઞાં મનસાપિ ન લઙ્ઘયેત્

એ ગુણવાળો હોય કે નિર્ગુણ, એની આજ્ઞા શિર પર ધારવી જોઈએ. જે કલ્યાણ ઈચ્છે એ ગુરુની આજ્ઞા મનથી પણ ઉલ્લંઘન ન કરે.

ગુર્વાજ્ઞાપાલકઃ સમ્યક્ જ્ઞાનસંપત્તિમશ્નુતે ગચ્છંસ્તિષ્ઠન્સ્વપન્ ભુઞ્જન્ યદ્યત્કર્મ સમાચરેત્

જે યોગ્ય રીતે ગુરુની આજ્ઞા પાળે છે, એ જ્ઞાનની સંપત્તિ મેળવે છે. ચાલે, ઊભો રહે, સુવે કે ખાય—જે કાર્ય કરે,

સમક્ષં યદિ તત્સર્વં કર્તવ્યં ગુર્વનુજ્ઞયા ગુરોર્દેવસમક્ષં વા ન યથેષ્ટાસનો ભવેત્

એ બધું ગુરુની હાજરીમાં કે ગુરુની પરવાનગીથી કરવું જોઈએ. ગુરુ કે દેવની હાજરીમાં મનગમતી રીતે બેસવું નહીં.

ગુરુર્દેવો યતઃ સાક્ષાત્ તદ્ગૃહં દેવમન્દિરમ્ પાપિના ચ યથાસંગાત્ તત્પાપૈઃ પતનં ભવેત્

ગુરુ જ દેવ છે, તેથી ગુરુનું ઘર પણ મંદિરમાં ગણાય છે. દુષ્ટ લોકોની સંગતથી એમના પાપથી પતન થાય છે.

તદ્વદાચાર્યસંગેન તદ્ધર્મફલભાગ્ભવેત્ યથૈવ વહ્નિસંપર્કાન્ મલં ત્યજતિ કાઞ્ચનમ્

એ જ રીતે, ગુરુની સંગતથી એના ધર્મફળમાં ભાગ મળે છે; જેમ સોનાંને અગ્નિ સ્પર્શે ત્યારે એની મેલ દૂર થાય છે.

તથૈવ ગુરુસંપર્કાત્ પાપં ત્યજતિ માનવઃ યથા વહ્નિસમીપસ્થો ઘૃતકુંભો વિલીયતે

ગુરુના સંગથી માણસ પાપ છોડે છે, જેમ અગ્નિની પાસે ઘીનો કુંડો રાખવામાં આવે તો તે ઓગળી જાય છે.

તથા પાપં વિલીયેત આચાર્યસ્ય સમીપતઃ યથા પ્રજ્વલિતો વહ્નિર્ વિષ્ઠાં કાષ્ઠં ચ નિર્દહેત્

આચાર્યની નજીક પાપ ઓગળી જાય છે, જેમ તેજસ્વી અગ્નિ ગૌમય અને લાકડાંને બળી નાખે છે.

ગુરુસ્તુષ્ટો દહત્યેવં પાપં તન્મન્ત્રતેજસા બ્રહ્મા હરિસ્ તથા રુદ્રો દેવાશ્ ચ મુનયસ્ તથા

ગુરુ પ્રસન્ન થાય ત્યારે પોતાના મંત્રના તેજથી પાપને બળી નાખે છે, જેમ બ્રહ્મા, હરિ, રુદ્ર, દેવો અને મુનિઓ કરે છે.

કુર્વન્ત્યનુગ્રહં તુષ્ટા ગુરૌ તુષ્ટે ન સંશયઃ કર્મણા મનસા વાચા ગુરોઃ ક્રોધં ન કારયેત્

ગુરુ પ્રસન્ન થાય ત્યારે તેઓ કૃપા કરે છે—એમાં કોઈ શંકા નથી; કર્મ, મન અને વાણીથી ગુરુને ક્યારેય ગુસ્સો ન આવે એ રીતે વર્તવું જોઈએ.

તસ્ય ક્રોધેન દહ્યન્તે આયુઃશ્રીજ્ઞાનસત્ક્રિયાઃ તત્ક્રોધં યે કરિષ્યન્તિ તેષાં યજ્ઞાશ્ ચ નિષ્ફલાઃ

ગુરુના ગુસ્સાથી માણસનું આયુષ્ય, સંપત્તિ, જ્ઞાન અને સારા કામ બળી જાય છે; જે લોકો ગુરુને ગુસ્સાવશે, તેમના યજ્ઞ નિષ્ફળ થઈ જાય છે.

જપાન્યનિયમાશ્ચૈવ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ગુરોર્વિરુદ્ધં યદ્વાક્યં ન વદેત્સર્વયત્નતઃ

જપ અને નિયમો અહીં કામ નથી કરતા; ગુરુના વિરોધમાં ક્યારેય, કોઈ જ રીતે, વાણીથી કશું બોલવું નહીં.

વદેદ્ યદિ મહામોહાદ્ રૌરવં નરકં વ્રજેત્ ચિત્તેનૈવ ચ વિત્તેન તથા વાચા ચ સુવ્રતાઃ

મોટા ભ્રમથી કોઈ આવું બોલે તો રૌરવ નામના નરકમાં જાય છે; તેથી, સારા લોકો, મન, ધન અને વાણીથી—

મિથ્યા ન કારયેદ્દેવિ ક્રિયયા ચ ગુરોઃ સદા દુર્ગુણે ખ્યાપિતે તસ્ય નૈર્ગુણ્યશતભાગ્ભવેત્

હે દેવી, ગુરુ સામે ક્યારેય ખોટું વર્તવું નહીં, અને તેમના દોષ ક્યારેય જાહેર ન કરવું; આવું કરનારના ગુણો સો ગણી ઘટી જાય છે.

ગુણે તુ ખ્યાપિતે તસ્ય સાર્વગુણ્યફલં ભવેત્ ગુરોર્હિતં પ્રિયં કુર્યાદ્ આદિષ્ટો વા ન વા સદા

પણ ગુરુના ગુણો જાહેર કરનારને સર્વ ગુણોના ફળ મળે છે; ગુરુ માટે હંમેશા હિત અને પ્રિય કામ કરવું, ભલે તેઓ આદેશ આપે કે નહીં.

અસમક્ષં સમક્ષં વા ગુરોઃ કાર્યં સમાચરેત્ ગુરોર્હિતં પ્રિયં કુર્યાન્ મનોવાક્કાયકર્મભિઃ

ગુરુની હાજરી હોય કે ન હોય, તેમના કામ હંમેશા કરવું; મન, વાણી અને કર્મથી ગુરુના હિત અને પ્રિય કામ કરવું.

કુર્વન્પતત્યધો ગત્વા તત્રૈવ પરિવર્તતે તસ્માત્સ સર્વદોપાસ્યો વન્દનીયશ્ ચ સર્વદા

અન્યથા વર્તનાર નીચે પડી જાય છે અને ત્યાં જ ફરી ફરી રહે છે; તેથી ગુરુને હંમેશા પૂજવું અને સન્માન કરવું જોઈએ.

સમીપસ્થો ઽપ્યનુજ્ઞાપ્ય વદેત્તદ્વિમુખો ગુરુમ્ એવમાચારવાન્ ભક્તો નિત્યં જપપરાયણઃ

ગુરુની નજીક હોય ત્યારે પણ અનુમતિ લઈને જ બોલવું, અને ક્યારેય ગુરુથી વિમુખ ન થવું; આવું વર્તનાર, ભક્ત અને જપમાં તત્પર—

ગુરુપ્રિયકરો મન્ત્રં વિનિયોક્તું તતો ઽર્હતિ વિનિયોગં પ્રવક્ષ્યામિ સિદ્ધમન્ત્રપ્રયોજનમ્

ગુરુને પ્રસન્ન કરનાર મંત્રનો ઉપયોગ કરવા યોગ્ય બને છે; હવે હું મંત્રના ઉપયોગ અને સિદ્ધ મંત્રના હેતુ વિશે સમજાવું છું.

દૌર્બલ્યં યાતિ તન્મન્ત્રં વિનિયોગમજાનતઃ યસ્ય યેન વિયુઞ્જીત કાર્યેણ તુ વિશેષતઃ

ઉપયોગ જાણતો ન હોય તો એ મંત્ર દુર્બળ થઈ જાય છે; દરેક મંત્રને તેના ખાસ કામ માટે જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ.