લિઙ્ગપુરાણમ્

સંધ્યાતિક્રમણાદ્વિપ્રો બ્રાહ્મણ્યાત્પતતે યતઃ અસત્યં ન વદેત્ કિંચિન્ ન સત્યં ચ પરિત્યજેત્

સંધ્યાવંદન છોડી દેવાથી બ્રાહ્મણ પોતાનું બ્રાહ્મણત્વ ગુમાવે છે; એટલે, ક્યારેય અસત્ય બોલવું નહીં અને સત્ય પણ છોડવું નહીં.

યત્સત્યં બ્રહ્મ ઇત્યાહુર્ અસત્યં બ્રહ્મદૂષણમ્ અનૃતં પરુષં શાઠ્યં પૈશુન્યં પાપહેતુકમ્

જે સત્ય છે, એ જ બ્રહ્મ કહેવામાં આવ્યું છે; અસત્ય બ્રહ્મનું અપવિત્ર કરે છે—મિથ્યા, કઠોરતા, કપટ, નિંદા અને પાપથી થતી ક્રિયાઓ.

પરદારાન્પરદ્રવ્યં પરહિંસાં ચ સર્વદા ક્વચિચ્ચાપિ ન કુર્વીત વાચા ચ મનસા તથા

ક્યારેય પરસ્ત્રી સાથે સંબંધ, બીજાનું ધન ચોરવું કે બીજાને દુઃખ પહોંચાડવું નહીં—બોલવામાં કે મનમાં પણ નહીં.

શૂદ્રાન્નં યાતયામાન્નં નૈવેદ્યં શ્રાદ્ધમેવ ચ ગણાન્નં સમુદાયાન્નં રાજાન્નં ચ વિવર્જયેત્

શૂદ્રના હાથનું ભોજન, બેસી ગયેલું, પ્રસાદ, શ્રાદ્ધનું, જૂથમાં બનાવેલું, મેળાવડામાંનું અને રાજાના ઘરે મળતું ભોજન ટાળવું જોઈએ.

અન્નશુદ્ધૌ સત્ત્વશુદ્ધિર્ ન મૃદા ન જલેન વૈ સત્ત્વશુદ્ધૌ ભવેત્સિદ્ધિસ્ તતો ઽન્નં પરિશોધયેત્

અન્ન શુદ્ધ હોય તો મન પણ શુદ્ધ થાય છે; માટી કે પાણીથી નહીં. મન શુદ્ધ થાય ત્યારે સિદ્ધિ મળે છે, એટલે અન્નને હંમેશા શુદ્ધ રાખવું જોઈએ.

રાજપ્રતિગ્રહૈર્ દગ્ધાન્ બ્રાહ્મણાન્ બ્રહ્મવાદિનઃ સ્વિન્નાનામપિ બીજાનાં પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે

જે બ્રાહ્મણો રાજાના દાનથી બગડી જાય છે, તેઓ ગરમીથી સળગેલા બીજ જેવાં છે—એમના પુનર્જન્મ નથી થતા.

રાજપ્રતિગ્રહો ઘોરો બુદ્ધ્વા ચાદૌ વિષોપમઃ બુધેન પરિહર્તવ્યઃ શ્વમાંસં ચાપિ વર્જયેત્

રાજાના દાન ભયાનક છે અને શરૂઆતમાં ઝેર જેવા છે—સમજદાર માણસે એ ટાળવા જોઈએ અને કૂતરાનું માંસ પણ ન ખાવું જોઈએ.

અસ્નાત્વા ન ચ ભુઞ્જીયાદ્ અજપો ઽગ્નિમપૂજ્ય ચ પર્ણપૃષ્ઠે ન ભુઞ્જીયાદ્ રાત્રૌ દીપં વિના તથા

સ્નાન કર્યા વિના, અગ્નિની પૂજા કર્યા વિના, પાનના પાંદડાની પીઠ પર, કે રાત્રે દીવો વિના ક્યારેય ભોજન ન કરવું.

ભિન્નભાણ્ડે ચ રથ્યાયાં પતિતાનાં ચ સંનિધૌ શૂદ્રશેષં ન ભુઞ્જીયાત્ સહાન્નં શિશુકૈરપિ

તૂટેલા વાસણમાં, રસ્તા પર, પતિત લોકોની હાજરીમાં, શૂદ્રના બચેલા ભોજનમાં કે બાળકો સાથે ભોજન ન કરવું.

શુદ્ધાન્નં સ્નિગ્ધમ્ અશ્નીયાત્ સંસ્કૃતં ચાભિમન્ત્રિતમ્ ભોક્તા શિવ ઇતિ સ્મૃત્વા મૌની ચૈકાગ્રમાનસઃ

શુદ્ધ, તલ, સારી રીતે બનાવેલું અને મંત્રપૂર્વક અર્પણ કરેલું ભોજન, 'હું શિવ છું' એમ સ્મરણ કરીને, મૌન અને એકાગ્ર મનથી જમવું.

આસ્યેન ન પિબેત્તોયં તિષ્ઠન્નઞ્જલિનાપિ વા વામહસ્તેન શય્યાયાં તથૈવાન્યંકરેણ વા

મોઢાથી સીધું પાણી ન પીવું, ઊભા રહીને હાથથી પણ નહીં, ડાબા હાથથી, પથારી પર પડીને કે બીજા અંગથી પણ પાણી ન પીવું.

વિભીતકાર્કકારઞ્જસ્નુહિચ્છાયાં ન ચાશ્રયેત્ સ્તંભદીપમનુષ્યાણામ્ અન્યેષાં પ્રાણિનાં તથા

વિભીતક, અર્ક, કારંજ કે સ્નુહી વૃક્ષની છાંયમાં, થાંભલા, દીવા, માણસો કે બીજા જીવજંતુઓની વચ્ચે ક્યારેય બેસવું નહીં.

એકો ન ગચ્છેદધ્વાનં બાહુભ્યાં નોત્તરેન્નદીમ્ નાવરોહેત કૂપાદિં નારોહેદુચ્ચપાદપાન્

એકલા રસ્તે ન જવું, હાથથી નદી ન પાર કરવી, કૂવા કે આવા ખાડામાં ન ઉતરવું અને ઊંચા વૃક્ષ પર ન ચઢવું.

સૂર્યાગ્નિજલદેવાનાં ગુરૂણાં વિમુખઃ શુભે ન કુર્યાદિહ કાર્યાણિ જપકર્મ શુભાનિ વા

સૂર્ય, અગ્નિ, પાણી, દેવતાઓ કે ગુરુ તરફ પીઠ ફેરવીને ક્યારેય શુભ કામ, જપ કે વિધિ ન કરવી.

અગ્નૌ ન તાપયેત્પાદૌ હસ્તં પદ્ભ્યાં ન સંસ્પૃશેત્ અગ્નેર્નોચ્છ્રયમ્ આસીત નાગ્નૌ કિંચિન્ મલં ત્યજેત્

અગ્નિ પાસે પગ ગરમ ન કરવો, પગ કે હાથથી અગ્નિને ન સ્પર્શવો, અગ્નિ કરતાં ઊંચે ન બેસવું અને અગ્નિમાં કશું અપવિત્ર ન નાખવું.

ન જલં તાડયેત્પદ્ભ્યાં નાંભસ્યઙ્ગમલં ત્યજેત્ મલં પ્રક્ષાલયેત્ તીરે પ્રક્ષાલ્ય સ્નાનમાચરેત્

પગથી પાણી ન ફટકારવું, શરીરનું મલ પાણીમાં ન નાખવું; કાંઠે મલ દૂર કરીને પછી જ સ્નાન કરવું.

નખાગ્રકેશનિર્ધૂતસ્નાનવસ્ત્રઘટોદકમ્ અશ્રીકરં મનુષ્યાણામ્ અશુદ્ધં સંસ્પૃશેદ્યદિ

નખ, વાળ, સ્નાન પછીના કપડાં કે વાસણથી સ્પર્શાયેલું પાણી મનુષ્યો માટે અશુભ અને અશુદ્ધ ગણાય છે.

અજાશ્વાનખુરોષ્ટ્રાણાં માર્જનાત્ તુષરેણુકાન્ સંસ્પૃશેદ્ યદિ મૂઢાત્મા શ્રિયં હન્તિ હરેરપિ

જો કોઈ મૂર્ખ માણસ બકરાં, ઘોડાં, એક ખુરાવાળા પ્રાણીઓ કે ઊંટના ઘરથી કાઢેલા ધૂળ કે છોડ સાથે સ્પર્શ કરે, તો એ પોતાનું સૌભાગ્ય—even હરિએ આપેલું—નષ્ટ કરી બેસે છે.

માર્જારશ્ ચ ગૃહે યસ્ય સો ઽપ્યન્ત્યજસમો નરઃ ભોજયેદ્યસ્તુ વિપ્રેન્દ્રાન્ માર્જારસંનિધૌ યદિ

જેનાં ઘરમાં બિલાડી હોય, એ માણસ પણ અંત્યજ સમાન ગણાય છે; અને જો એ બિલાડીની હાજરીમાં પૂજનીય બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવે,

તચ્ચાણ્ડાલસમં જ્ઞેયં નાત્ર કાર્યા વિચારણા સ્ફિગ્વાતં શૂર્પવાતં ચ વાતં પ્રાણમુખાનિલમ્

તો એ પણ ચંડાળને ભોજન કરાવ્યાનું ફળ આપે છે—આમાં કોઈ શંકા રાખવાની જરુર નથી. પીઠમાંથી નીકળેલો વાયુ, સૂપથી થતો પવન કે મોઢામાંથી નીકળેલો શ્વાસ,

સુકૃતાનિ હરન્ત્યેતે સંસ્પૃષ્ટાઃ પુરુષસ્ય તુ ઉષ્ણીષી કઞ્ચુકી નગ્નો મુક્તકેશો મલાવૃતઃ

આ બધું જો કોઈ માણસને સ્પર્શે તો એના સારા કર્મો નષ્ટ થાય છે. એ જ રીતે, જે માણસ પાગટું, જાકેટ પહેરે, નગ્ન હોય, વાળ ખુલ્લા રાખે કે ગંદકીથી ઢંકાયેલો હોય,

અપવિત્રકરો ઽશુદ્ધઃ પ્રલપન્ન જપેત્ ક્વચિત્ ક્રોધો મદઃ ક્ષુધા તન્દ્રા નિષ્ઠીવનવિજૃમ્ભણે

અશુદ્ધ હાથે સ્પર્શ કરે, અશુદ્ધ હોય, ઉલટસુલટ બોલે, અથવા ક્યારેક ગુસ્સે, નશામાં, ભૂખ્યા, ઊંઘમાં, થૂકે કે જંભાઈ લેતો હોય ત્યારે જપ કરે,

શ્વનીચદર્શનં નિદ્રા પ્રલાપાસ્તે જપદ્વિષઃ એતેષાં સંભવે વાપિ કુર્યાત્સૂર્યાદિદર્શનમ્

કુતરો ખાય છે એ જોવું, ઊંઘવું કે ઉલટસુલટ બોલવું—આ બધું જપના શત્રુ છે. આવું કશું બને તો, સૂર્ય કે બીજા તેજસ્વી ગ્રહો તરફ જોવું જોઈએ.

આચમ્ય વા જપેચ્છેષં કૃત્વા વા પ્રાણસંયમમ્ સૂર્યો ઽગ્નિશ્ચન્દ્રમાશ્ચૈવ ગ્રહનક્ષત્રતારકાઃ

અથવા પાણીથી આચમન કરીને, પછીનો જપ કરવો, અથવા શ્વાસ નિયંત્રણ કરવું. સૂર્ય, અગ્નિ, ચંદ્ર, ગ્રહો, તારાઓ અને નક્ષત્રો—

એતે જ્યોતીંષિ પ્રોક્તાનિ વિદ્વદ્ભિર્ બ્રાહ્મણૈસ્ તથા પ્રસાર્ય પાદૌ ન જપેત્ કુક્કુટાસન એવ ચ

આ બધું વિદ્વાન બ્રાહ્મણો દ્વારા તેજસ્વી માનવામાં આવે છે. પગ ફેલાવીને કે કૂકડીની જેમ બેઠા રહીને જપ કરવો નહીં.

અનાસનઃ શયાનો વા રથ્યાયાં શૂદ્રસન્નિધૌ રક્તભૂમ્યાં ચ ખટ્વાયાં ન જપેજ્જાપકસ્ તથા

બેઠા વગર, સુઈને, રસ્તામાં, શૂદ્રની હાજરીમાં, લોહીથી લથપથ જમીન પર કે ખાટલા પર બેઠા રહીને જપ કરવો નહીં.

આસનસ્થો જપેત્સમ્યક્ મન્ત્રાર્થગતમાનસઃ કૌશેયં વ્યાઘ્રચર્મં વા ચૈલં તૌલમથાપિ વા

યોગ્ય રીતે આસન પર બેસી, મન મંત્રના અર્થમાં એકાગ્ર રાખીને જપ કરવો. આસન રેશમનું, વાઘની ખાલનું, કાપડનું કે કપાસનું હોઈ શકે,

દારવં તાલપર્ણં વા આસનં પરિકલ્પયેત્ ત્રિસંધ્યં તુ ગુરોઃ પૂજા કર્તવ્યા હિતમિચ્છતા

અથવા લાકડું કે તાડપાનનું પણ હોઈ શકે. જે લાભ ઈચ્છે એએ ત્રણ સંધ્યાઓએ ગુરુની પૂજા કરવી.

યો ગુરુઃ સ શિવઃ પ્રોક્તો યઃ શિવઃ સ ગુરુઃ સ્મૃતઃ યથા શિવસ્ તથા વિદ્યા યથા વિદ્યા તથા ગુરુઃ

જે ગુરુ છે એ જ શિવ કહેવાય છે; અને જે શિવ છે એ ગુરુ તરીકે સ્મરણ થાય છે. જેમ શિવ છે તેમ જ વિદ્યા છે; અને જેવી વિદ્યા છે તેમ જ ગુરુ છે.