લિઙ્ગપુરાણમ્

એવં લબ્ધ્વા શિવં જ્ઞાનં જ્ઞાત્વા જપવિધિક્રમમ્

આ રીતે, શિવજ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને અને જપવિધિનું જ્ઞાન મેળવી—

સદાચારી જપન્નિત્યં ધ્યાયન્ ભદ્રં સમશ્નુતે સદાચારં પ્રવક્ષ્યામિ સમ્યગ્ધર્મસ્ય સાધનમ્

—જે સદા સદાચારથી જપ કરે છે, ધ્યાનમાં રહે છે, તે શુભતા પ્રાપ્ત કરે છે. હવે હું સાચા ધર્મનું સાધન, સદાચાર, યોગ્ય રીતે કહું છું.

યસ્માદાચારહીનસ્ય સાધનં નિષ્ફલં ભવેત્ આચારઃ પરમો ધર્મ આચારઃ પરમં તપઃ

જેણે સદાચાર નથી અપનાવ્યો, તેનું સાધન નિષ્ફળ થાય છે. સદાચાર સર્વોચ્ચ ધર્મ છે; સદાચાર સર્વોચ્ચ તપ છે.

આચારઃ પરમા વિદ્યા આચારઃ પરમા ગતિઃ સદાચારવતાં પુંસાં સર્વત્રાપ્યભયં ભવેત્

સદાચાર સર્વોચ્ચ વિદ્યા છે; સદાચાર સર્વોચ્ચ માર્ગ છે. સદાચારવાળા માણસને સર્વત્ર નિર્ભયતા મળે છે.

તદ્વદાચારહીનાનાં સર્વત્રૈવ ભયં ભવેત્ સદાચારેણ દેવત્વમ્ ઋષિત્વં ચ વરાનને

પણ જે સદાચારથી વિહોણા છે, તેમને સર્વત્ર ભય જ રહે છે. સદાચારથી દેવત્વ અને ઋષિત્વ પ્રાપ્ત થાય છે, હે સુન્દરી.

ઉપયાન્તિ કુયોનિત્વં તદ્વદ્ આચારલઙ્ઘનાત્ આચારહીનઃ પુરુષો લોકે ભવતિ નિન્દિતઃ

સદાચારનું ઉલ્લંઘન કરવાથી, મનુષ્ય દુષ્ટ યોનિમાં જાય છે; સદાચાર વિહોણો માણસ દુનિયામાં નિંદિત થાય છે.

તસ્માત્સંસિદ્ધિમન્વિચ્છન્ સમ્યગાચારવાન્ ભવેત્ દુર્વૃત્તઃ શુદ્ધિભૂયિષ્ઠઃ પાપીયાન્ જ્ઞાનદૂષકઃ

આથી, જે પુરુષ પૂર્ણતા ઇચ્છે છે, તેને યોગ્ય સદાચાર અપનાવવો જોઈએ. દુર્વૃત્તિવાળા, ભલે બહારથી શુદ્ધ હોય, પણ તે વધુ પાપી અને જ્ઞાનને બગાડનાર હોય છે.

વર્ણાશ્રમવિધાનોક્તં ધર્મં કુર્વીત યત્નતઃ

જેને જે કર્મ નિર્ધારિત થયેલું છે, તે ધર્મને શ્રદ્ધાથી પાળવું જોઈએ.

યસ્ય યદ્વિહિતં કર્મ તત્કુર્વન્મત્પ્રિયઃ સદા સંધ્યોપાસનશીલઃ સ્યાત્ સાયં પ્રાતઃ પ્રસન્નધીઃ

જે પોતાનાં નિર્ધારિત કર્મ કરે છે, એ હંમેશા મને પ્રિય છે. તેણે સાંજ-સવાર સંધ્યાવંદન કરવું જોઈએ અને મન શુદ્ધ રાખવું જોઈએ.

ઉદયાસ્તમયાત્પૂર્વમ્ આરમ્ય વિધિના શુચિઃ કામાન્મોહાદ્ભયાલ્લોભાત્ સંધ્યાં નાતિક્રમેદ્દ્વિજઃ

સૂર્યોદય કે સૂર્યાસ્ત પહેલા, યોગ્ય રીતે શુદ્ધ થઈને, કોઈ પણ ઇચ્છા, મોહ, ભય કે લોભને લીધે દ્વિજએ સંધ્યાવંદન ક્યારેય છોડવું નહીં.

સંધ્યાતિક્રમણાદ્વિપ્રો બ્રાહ્મણ્યાત્પતતે યતઃ અસત્યં ન વદેત્ કિંચિન્ ન સત્યં ચ પરિત્યજેત્

સંધ્યાવંદન છોડી દેવાથી બ્રાહ્મણ પોતાનું બ્રાહ્મણત્વ ગુમાવે છે; એટલે, ક્યારેય અસત્ય બોલવું નહીં અને સત્ય પણ છોડવું નહીં.

યત્સત્યં બ્રહ્મ ઇત્યાહુર્ અસત્યં બ્રહ્મદૂષણમ્ અનૃતં પરુષં શાઠ્યં પૈશુન્યં પાપહેતુકમ્

જે સત્ય છે, એ જ બ્રહ્મ કહેવામાં આવ્યું છે; અસત્ય બ્રહ્મનું અપવિત્ર કરે છે—મિથ્યા, કઠોરતા, કપટ, નિંદા અને પાપથી થતી ક્રિયાઓ.

પરદારાન્પરદ્રવ્યં પરહિંસાં ચ સર્વદા ક્વચિચ્ચાપિ ન કુર્વીત વાચા ચ મનસા તથા

ક્યારેય પરસ્ત્રી સાથે સંબંધ, બીજાનું ધન ચોરવું કે બીજાને દુઃખ પહોંચાડવું નહીં—બોલવામાં કે મનમાં પણ નહીં.

શૂદ્રાન્નં યાતયામાન્નં નૈવેદ્યં શ્રાદ્ધમેવ ચ ગણાન્નં સમુદાયાન્નં રાજાન્નં ચ વિવર્જયેત્

શૂદ્રના હાથનું ભોજન, બેસી ગયેલું, પ્રસાદ, શ્રાદ્ધનું, જૂથમાં બનાવેલું, મેળાવડામાંનું અને રાજાના ઘરે મળતું ભોજન ટાળવું જોઈએ.

અન્નશુદ્ધૌ સત્ત્વશુદ્ધિર્ ન મૃદા ન જલેન વૈ સત્ત્વશુદ્ધૌ ભવેત્સિદ્ધિસ્ તતો ઽન્નં પરિશોધયેત્

અન્ન શુદ્ધ હોય તો મન પણ શુદ્ધ થાય છે; માટી કે પાણીથી નહીં. મન શુદ્ધ થાય ત્યારે સિદ્ધિ મળે છે, એટલે અન્નને હંમેશા શુદ્ધ રાખવું જોઈએ.

રાજપ્રતિગ્રહૈર્ દગ્ધાન્ બ્રાહ્મણાન્ બ્રહ્મવાદિનઃ સ્વિન્નાનામપિ બીજાનાં પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે

જે બ્રાહ્મણો રાજાના દાનથી બગડી જાય છે, તેઓ ગરમીથી સળગેલા બીજ જેવાં છે—એમના પુનર્જન્મ નથી થતા.

રાજપ્રતિગ્રહો ઘોરો બુદ્ધ્વા ચાદૌ વિષોપમઃ બુધેન પરિહર્તવ્યઃ શ્વમાંસં ચાપિ વર્જયેત્

રાજાના દાન ભયાનક છે અને શરૂઆતમાં ઝેર જેવા છે—સમજદાર માણસે એ ટાળવા જોઈએ અને કૂતરાનું માંસ પણ ન ખાવું જોઈએ.

અસ્નાત્વા ન ચ ભુઞ્જીયાદ્ અજપો ઽગ્નિમપૂજ્ય ચ પર્ણપૃષ્ઠે ન ભુઞ્જીયાદ્ રાત્રૌ દીપં વિના તથા

સ્નાન કર્યા વિના, અગ્નિની પૂજા કર્યા વિના, પાનના પાંદડાની પીઠ પર, કે રાત્રે દીવો વિના ક્યારેય ભોજન ન કરવું.

ભિન્નભાણ્ડે ચ રથ્યાયાં પતિતાનાં ચ સંનિધૌ શૂદ્રશેષં ન ભુઞ્જીયાત્ સહાન્નં શિશુકૈરપિ

તૂટેલા વાસણમાં, રસ્તા પર, પતિત લોકોની હાજરીમાં, શૂદ્રના બચેલા ભોજનમાં કે બાળકો સાથે ભોજન ન કરવું.

શુદ્ધાન્નં સ્નિગ્ધમ્ અશ્નીયાત્ સંસ્કૃતં ચાભિમન્ત્રિતમ્ ભોક્તા શિવ ઇતિ સ્મૃત્વા મૌની ચૈકાગ્રમાનસઃ

શુદ્ધ, તલ, સારી રીતે બનાવેલું અને મંત્રપૂર્વક અર્પણ કરેલું ભોજન, 'હું શિવ છું' એમ સ્મરણ કરીને, મૌન અને એકાગ્ર મનથી જમવું.

આસ્યેન ન પિબેત્તોયં તિષ્ઠન્નઞ્જલિનાપિ વા વામહસ્તેન શય્યાયાં તથૈવાન્યંકરેણ વા

મોઢાથી સીધું પાણી ન પીવું, ઊભા રહીને હાથથી પણ નહીં, ડાબા હાથથી, પથારી પર પડીને કે બીજા અંગથી પણ પાણી ન પીવું.

વિભીતકાર્કકારઞ્જસ્નુહિચ્છાયાં ન ચાશ્રયેત્ સ્તંભદીપમનુષ્યાણામ્ અન્યેષાં પ્રાણિનાં તથા

વિભીતક, અર્ક, કારંજ કે સ્નુહી વૃક્ષની છાંયમાં, થાંભલા, દીવા, માણસો કે બીજા જીવજંતુઓની વચ્ચે ક્યારેય બેસવું નહીં.

એકો ન ગચ્છેદધ્વાનં બાહુભ્યાં નોત્તરેન્નદીમ્ નાવરોહેત કૂપાદિં નારોહેદુચ્ચપાદપાન્

એકલા રસ્તે ન જવું, હાથથી નદી ન પાર કરવી, કૂવા કે આવા ખાડામાં ન ઉતરવું અને ઊંચા વૃક્ષ પર ન ચઢવું.

સૂર્યાગ્નિજલદેવાનાં ગુરૂણાં વિમુખઃ શુભે ન કુર્યાદિહ કાર્યાણિ જપકર્મ શુભાનિ વા

સૂર્ય, અગ્નિ, પાણી, દેવતાઓ કે ગુરુ તરફ પીઠ ફેરવીને ક્યારેય શુભ કામ, જપ કે વિધિ ન કરવી.

અગ્નૌ ન તાપયેત્પાદૌ હસ્તં પદ્ભ્યાં ન સંસ્પૃશેત્ અગ્નેર્નોચ્છ્રયમ્ આસીત નાગ્નૌ કિંચિન્ મલં ત્યજેત્

અગ્નિ પાસે પગ ગરમ ન કરવો, પગ કે હાથથી અગ્નિને ન સ્પર્શવો, અગ્નિ કરતાં ઊંચે ન બેસવું અને અગ્નિમાં કશું અપવિત્ર ન નાખવું.

ન જલં તાડયેત્પદ્ભ્યાં નાંભસ્યઙ્ગમલં ત્યજેત્ મલં પ્રક્ષાલયેત્ તીરે પ્રક્ષાલ્ય સ્નાનમાચરેત્

પગથી પાણી ન ફટકારવું, શરીરનું મલ પાણીમાં ન નાખવું; કાંઠે મલ દૂર કરીને પછી જ સ્નાન કરવું.

નખાગ્રકેશનિર્ધૂતસ્નાનવસ્ત્રઘટોદકમ્ અશ્રીકરં મનુષ્યાણામ્ અશુદ્ધં સંસ્પૃશેદ્યદિ

નખ, વાળ, સ્નાન પછીના કપડાં કે વાસણથી સ્પર્શાયેલું પાણી મનુષ્યો માટે અશુભ અને અશુદ્ધ ગણાય છે.

અજાશ્વાનખુરોષ્ટ્રાણાં માર્જનાત્ તુષરેણુકાન્ સંસ્પૃશેદ્ યદિ મૂઢાત્મા શ્રિયં હન્તિ હરેરપિ

જો કોઈ મૂર્ખ માણસ બકરાં, ઘોડાં, એક ખુરાવાળા પ્રાણીઓ કે ઊંટના ઘરથી કાઢેલા ધૂળ કે છોડ સાથે સ્પર્શ કરે, તો એ પોતાનું સૌભાગ્ય—even હરિએ આપેલું—નષ્ટ કરી બેસે છે.

માર્જારશ્ ચ ગૃહે યસ્ય સો ઽપ્યન્ત્યજસમો નરઃ ભોજયેદ્યસ્તુ વિપ્રેન્દ્રાન્ માર્જારસંનિધૌ યદિ

જેનાં ઘરમાં બિલાડી હોય, એ માણસ પણ અંત્યજ સમાન ગણાય છે; અને જો એ બિલાડીની હાજરીમાં પૂજનીય બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવે,