લિઙ્ગપુરાણમ્

ગૃહે જપઃ સમં વિદ્યાદ્ ગોષ્ઠે શતગુણં ભવેત્ નદ્યાં શતસહસ્રં તુ અનન્તઃ શિવસન્નિધૌ

ઘરે કરેલો જાપ સમાન ફળ આપે છે; ગૌશાળામાં તે શતગણું થાય છે; નદી કાંઠે લાખગણું થાય છે; અને શિવની હાજરીમાં તો અનંત ફળ મળે છે.

સમુદ્રતીરે દેવહ્રદે ગિરૌ દેવાલયેષુ ચ પુણ્યાશ્રમેષુ સર્વેષુ જપઃ કોટિગુણો ભવેત્

સમુદ્ર કાંઠે, પવિત્ર તળાવે, પર્વત પર, મંદિરોમાં અને બધા પવિત્ર આશ્રમોમાં જાપ કરવાથી કરોડગણું ફળ મળે છે.

શિવસ્ય સંનિધાને ચ સૂર્યસ્યાગ્રે ગુરોરપિ દીપસ્ય ગોર્જલસ્યાપિ જપકર્મ પ્રશસ્યતે

શિવની હાજરીમાં, સૂર્ય સામે, ગુરુ સામે, દીવો, ગાય કે પાણી સામે જાપ કરવો વિશેષ પ્રશંસનીય છે.

અઙ્ગુલીજપસંખ્યાનમ્ એકમેકં શુભાનને રેખૈરષ્ટગુણં પ્રોક્તં પુત્રજીવફલૈર્ દશ

હાથની આંગળીઓથી જાપ ગણીએ તો એક ગણાય છે; રેખાઓથી આઠ ગણાય છે; પુત્રજીવના ફળોથી દસ ગણાય છે.

શતં વૈ શઙ્ખમણિભિઃ પ્રવાલૈશ્ ચ સહસ્રકમ્ સ્ફાટિકૈર્ દશસાહસ્રં મૌક્તિકૈર્લક્ષમુચ્યતે

શંખ કે મણિથી એકસો, પ્રવાળથી હજાર, સ્ફટિકથી દસ હજાર અને મુક્તાથી લાખ ગણાય છે.

પદ્માક્ષૈર્દશલક્ષં તુ સૌવર્ણૈઃ કોટિરુચ્યતે કુશગ્રન્થ્યા ચ રુદ્રાક્ષૈર્ અનન્તગુણમુચ્યતે

પદ્મના બીજથી દસ લાખ, સોનાથી કરોડ, કુશના ગાંઠ કે રુદ્રાક્ષથી અનંત ગુણિત ફળ મળે છે.

પઞ્ચવિંશતિ મોક્ષાર્થં સપ્તવિંશતિ પૌષ્ટિકમ્ ત્રિંશચ્ચ ધનસંપત્ત્યૈ પઞ્ચાશચ્ચાભિચારિકમ્

પંચવીસ જાપ મોક્ષ માટે, સત્તાવીસ પોષણ માટે, ત્રીસ ધન અને સમૃદ્ધિ માટે, અને પચાસ અભિચાર માટે ગણાય છે.

તત્પૂર્વાભિમુખં વશ્યં દક્ષિણં ચાભિચારિકમ્ પશ્ચિમં ધનદં વિદ્યાદ્ ઉત્તરં શાન્તિકં ભવેત્

પૂર્વ દિશામાં મોખે બેસી જાપ કરવો તો વશીકરણ માટે, દક્ષિણમાં અભિચાર માટે, પશ્ચિમમાં ધનપ્રાપ્તિ માટે અને ઉત્તર દિશામાં શાંતિ માટે ગણાય છે.

અઙ્ગુષ્ઠં મોક્ષદં વિદ્યાત્ તર્જની શત્રુનાશની મધ્યમા ધનદા શાન્તિં કરોત્યેષા હ્ય્ અનામિકા

અંગૂઠો મોક્ષ આપનાર છે, તર્જની શત્રુનો નાશ કરે છે, મધ્યમા ધન આપે છે અને અનામિકા શાંતિ આપે છે.

કનિષ્ઠા રક્ષણીયા સા જપકર્મણિ શોભને અઙ્ગુષ્ઠેન જપેજ્જપ્યમ્ અન્યૈરઙ્ગુલિભિઃ સહ

કનિષ્ઠિકા જાપ કરતી વખતે સુરક્ષિત રાખવી, હે શુભે! જાપ અંગૂઠા અને અન્ય આંગળીઓ સાથે કરવો.

અઙ્ગુષ્ઠેન વિના કર્મ કૃતં તદફલં યતઃ શૃણુષ્વ સર્વયજ્ઞેભ્યો જપયજ્ઞો વિશિષ્યતે

અંગૂઠા વિના કરેલું કર્મ નિષ્ફળ જાય છે; તેથી સાંભળો, બધા યજ્ઞોમાંથી જાપયજ્ઞ શ્રેષ્ઠ છે.

હિંસયા તે પ્રવર્તન્તે જપયજ્ઞો ન હિંસયા યાવન્તઃ કર્મયજ્ઞાઃ સ્યુઃ પ્રદાનાનિ તપાંસિ ચ

જે જપયજ્ઞ છે, એ હિંસા વિના થાય છે; હિંસા સાથે જે યજ્ઞ થાય, એ સાચો જપયજ્ઞ નથી. જેટલા કર્મયજ્ઞ, દાન અને તપ હોય, તે બધાં—

સર્વે તે જપયજ્ઞસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્ માહાત્મ્યં વાચિકસ્યૈવ જપયજ્ઞસ્ય કીર્તિતમ્

—એ બધાં જપયજ્ઞના સોળમા ભાગને પણ બરાબર નથી. મૌખિક જપયજ્ઞનું મહાત્મ્ય આમ વર્ણવાયું છે.

તસ્માચ્છતગુણોપાંશુઃ સહસ્રો માનસઃ સ્મૃતઃ યદ્ ઉચ્ચનીચસ્વરિતૈઃ શબ્દૈઃ સ્પષ્ટપદાક્ષરૈઃ

આથી, ઉપાંશુ જપને મૌખિક કરતા સો ગણી મહત્તા છે અને માનસિક જપને હજાર ગણી. મૌખિક જપ ઊંચા-નીચા સ્વર, સ્પષ્ટ શબ્દો અને અક્ષરો સાથે થાય છે.

મન્ત્રમુચ્ચારયેદ્વાચા જપયજ્ઞઃ સ વાચિકઃ શનૈરુચ્ચારયેન્મન્ત્રમ્ ઈષદ્ ઓષ્ઠૌ તુ ચાલયેત્

જ્યારે કોઈ મંત્રને અવાજથી ઉચ્ચારે છે, ત્યારે એ મૌખિક જપ કહેવાય છે; મંત્રને ધીમે ધીમે બોલવો, અને હોઠ થોડા જ હલાવવા.

કિંચિત્ કર્ણાન્તરં વિદ્યાદ્ ઉપાંશુઃ સ જપઃ સ્મૃતઃ ધિયા યદક્ષરશ્રેણ્યા વર્ણાદ્વર્ણં પદાત્પદમ્

જ્યારે જપ કરનારને જ થોડો અવાજ સંભળાય, એ ઉપાંશુ જપ કહેવાય છે. જ્યારે મનથી દરેક અક્ષર, શબ્દે શબ્દે, ધ્યાને લઈ જપ થાય—

શબ્દાર્થં ચિન્તયેદ્ભૂયઃ સ તૂક્તો માનસો જપઃ ત્રયાણાં જપયજ્ઞાનાં શ્રેયાન્ સ્યાદુત્તરોત્તરઃ

—અને વારંવાર શબ્દના અર્થનું ચિંતન થાય, ત્યારે એ માનસિક જપ કહેવાય છે. આ ત્રણેય જપયજ્ઞોમાં, પછળનો પહેલાના કરતાં શ્રેષ્ઠ છે.

ભવેદ્યજ્ઞવિશેષેણ વૈશિષ્ટ્યં તત્ફલસ્ય ચ જપેન દેવતા નિત્યં સ્તૂયમાના પ્રસીદતિ

દરેક પ્રકારના યજ્ઞમાં વિશેષતા અને ફળ હોય છે; જપથી દેવતા સતત સ્તુતિ પામે છે અને પ્રસન્ન થાય છે.

પ્રસન્ના વિપુલાન્ ભોગાન્ દદ્યાન્મુક્તિં ચ શાશ્વતીમ્ યક્ષરક્ષઃપિશાચાશ્ ચ ગ્રહાઃ સર્વે ચ ભીષણાઃ જાપિનં નોપસર્પન્તિ ભયભીતાઃ સમન્તતઃ

પ્રસન્ન થઈને, એ વિશાળ ભોગ અને શાશ્વત મુક્તિ આપે છે. બધા યક્ષ, રાક્ષસ, પિશાચ અને ભયાનક ભૂતો, ચારે બાજુથી ડરીને, જપ કરનાર પાસે આવતાં નથી.

જપેન ભોગાન્ જયતે ચ મૃત્યું જપેન સિદ્ધિં લભતે ચ મુક્તિમ્

જપથી ભોગ અને મૃત્યુ પર વિજય મળે છે; જપથી સિદ્ધિ અને મુક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે.

એવં લબ્ધ્વા શિવં જ્ઞાનં જ્ઞાત્વા જપવિધિક્રમમ્

આ રીતે, શિવજ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને અને જપવિધિનું જ્ઞાન મેળવી—

સદાચારી જપન્નિત્યં ધ્યાયન્ ભદ્રં સમશ્નુતે સદાચારં પ્રવક્ષ્યામિ સમ્યગ્ધર્મસ્ય સાધનમ્

—જે સદા સદાચારથી જપ કરે છે, ધ્યાનમાં રહે છે, તે શુભતા પ્રાપ્ત કરે છે. હવે હું સાચા ધર્મનું સાધન, સદાચાર, યોગ્ય રીતે કહું છું.

યસ્માદાચારહીનસ્ય સાધનં નિષ્ફલં ભવેત્ આચારઃ પરમો ધર્મ આચારઃ પરમં તપઃ

જેણે સદાચાર નથી અપનાવ્યો, તેનું સાધન નિષ્ફળ થાય છે. સદાચાર સર્વોચ્ચ ધર્મ છે; સદાચાર સર્વોચ્ચ તપ છે.

આચારઃ પરમા વિદ્યા આચારઃ પરમા ગતિઃ સદાચારવતાં પુંસાં સર્વત્રાપ્યભયં ભવેત્

સદાચાર સર્વોચ્ચ વિદ્યા છે; સદાચાર સર્વોચ્ચ માર્ગ છે. સદાચારવાળા માણસને સર્વત્ર નિર્ભયતા મળે છે.

તદ્વદાચારહીનાનાં સર્વત્રૈવ ભયં ભવેત્ સદાચારેણ દેવત્વમ્ ઋષિત્વં ચ વરાનને

પણ જે સદાચારથી વિહોણા છે, તેમને સર્વત્ર ભય જ રહે છે. સદાચારથી દેવત્વ અને ઋષિત્વ પ્રાપ્ત થાય છે, હે સુન્દરી.

ઉપયાન્તિ કુયોનિત્વં તદ્વદ્ આચારલઙ્ઘનાત્ આચારહીનઃ પુરુષો લોકે ભવતિ નિન્દિતઃ

સદાચારનું ઉલ્લંઘન કરવાથી, મનુષ્ય દુષ્ટ યોનિમાં જાય છે; સદાચાર વિહોણો માણસ દુનિયામાં નિંદિત થાય છે.

તસ્માત્સંસિદ્ધિમન્વિચ્છન્ સમ્યગાચારવાન્ ભવેત્ દુર્વૃત્તઃ શુદ્ધિભૂયિષ્ઠઃ પાપીયાન્ જ્ઞાનદૂષકઃ

આથી, જે પુરુષ પૂર્ણતા ઇચ્છે છે, તેને યોગ્ય સદાચાર અપનાવવો જોઈએ. દુર્વૃત્તિવાળા, ભલે બહારથી શુદ્ધ હોય, પણ તે વધુ પાપી અને જ્ઞાનને બગાડનાર હોય છે.

વર્ણાશ્રમવિધાનોક્તં ધર્મં કુર્વીત યત્નતઃ

જેને જે કર્મ નિર્ધારિત થયેલું છે, તે ધર્મને શ્રદ્ધાથી પાળવું જોઈએ.

યસ્ય યદ્વિહિતં કર્મ તત્કુર્વન્મત્પ્રિયઃ સદા સંધ્યોપાસનશીલઃ સ્યાત્ સાયં પ્રાતઃ પ્રસન્નધીઃ

જે પોતાનાં નિર્ધારિત કર્મ કરે છે, એ હંમેશા મને પ્રિય છે. તેણે સાંજ-સવાર સંધ્યાવંદન કરવું જોઈએ અને મન શુદ્ધ રાખવું જોઈએ.