લિઙ્ગપુરાણમ્

ઉચ્ચાર્યોચ્ચારયિત્વા તુ આચાર્યઃ સિદ્ધિદઃ સ્વયમ્ શિવં ચાસ્તુ શુભં ચાસ્તુ શોભનો ઽસ્તુ પ્રિયો ઽસ્ત્વિતિ

મંત્ર ઉચ્ચારીને, આચાર્ય પોતે સિદ્ધિ આપે છે અને કહે છે: 'શિવની કૃપા રહે, શુભતા રહે, સૌંદર્ય રહે, અને પ્રેમ પણ રહે.'

એવં લબ્ધ્વા પરં મન્ત્રં જ્ઞાનં ચૈવ ગુરોસ્તતઃ જપેન્નિત્યં સસંકલ્પં પુરશ્ચરણમેવ ચ

આ રીતે ગુરુ પાસેથી શ્રેષ્ઠ મંત્ર અને જ્ઞાન મેળવી, રોજ સંકલ્પપૂર્વક તેનો જપ અને નિર્ધારિત વિધિ કરવી જોઈએ.

યાવજ્જીવં જપેન્નિત્યમ્ અષ્ટોત્તરસહસ્રકમ્ અનશ્નંસ્તત્પરો ભૂત્વા સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

જીવનભર, રોજ એક હજાર આઠ વખત મંત્રનો જપ કરે, અનાહારી રહી અને મનથી તત્પર રહે તો, તે પરમ અવસ્થાને પામે છે.

જપેદક્ષરલક્ષં વૈ ચતુર્ગુણિતમાદરાત્ નક્તાશી સંયમી યશ્ ચ પૌરશ્ચરણિકઃ સ્મૃતઃ

જે મનુષ્ય એક લાખ અક્ષર અથવા તેનો ચારગણો જાપ શ્રદ્ધાપૂર્વક કરે છે, રાત્રે ઉપવાસ રાખે છે અને ઇન્દ્રિયોને વશમાં રાખે છે, તેને પુરશ્ચરણ કરનાર કહેવાય છે.

પુરશ્ચરણજાપી વા અપિ વા નિત્યજાપકઃ અચિરાત્સિદ્ધિકાઙ્ક્ષી તુ તયોરન્યતરો ભવેત્

પૂરશ્ચરણનો જાપ કરનાર કે રોજ જાપ કરનાર, એ બેમાંથી કોઈ પણ વ્યક્તિ ઝડપથી ઇચ્છિત સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે.

યઃ પુરશ્ચરણં કૃત્વા નિત્યજાપી ભવેન્નરઃ તસ્ય નાસ્તિ સમો લોકે સ સિદ્ધઃ સિદ્ધિદો વશી

જે મનુષ્ય પૂરશ્ચરણ કર્યા પછી રોજ જાપ કરે છે, એના સમાન દુનિયામાં બીજો કોઈ નથી; એ સ્વયં સિદ્ધ છે, બીજાને સિદ્ધિ આપે છે અને ઇન્દ્રિયોને વશમાં રાખે છે.

આસનં રુચિરં બદ્ધ્વા મૌની ચૈકાગ્રમાનસઃ પ્રાઙ્મુખોદઙ્મુખો વાપિ જપેન્મન્ત્રમનુત્તમમ્

સુંદર આસન બાંધી, મૌન રહી, મન એકાગ્ર કરીને, પૂર્વ કે ઉત્તર દિશામાં મોખે બેસી, શ્રેષ્ઠ મંત્રનો જાપ કરવો.

આદ્યાન્તયોર્ જપસ્યાપિ કુર્યાદ્વૈ પ્રાણસંયમાન્ તથા ચાન્તે જપેદ્બીજં શતમષ્ટોત્તરં શુભમ્

જાપના આરંભ અને અંતે શ્વાસ નિયંત્રણ કરવું, અને અંતે શુભ બીજમંત્રનો એકસો આઠ વખત જાપ કરવો.

ચત્વારિંશત્સમાવૃત્તિ પ્રાણાનાયમ્ય સંસ્મરેત્ પઞ્ચાક્ષરસ્ય મન્ત્રસ્ય પ્રાણાયામ ઉદાહૃતઃ

ચાલીસ વાર શ્વાસ નિયંત્રણ કર્યા પછી, પાંચ અક્ષરવાળો મંત્ર સ્મરણ કરવો, આને પ્રાણાયામ કહે છે.

પ્રાણાયામાદ્ભવેત્ક્ષિપ્રં સર્વપાપપરિક્ષયઃ ઇન્દ્રિયાણાં વશિત્વં ચ તસ્માત્પ્રાણાંશ્ ચ સંયમેત્

પ્રાણાયામથી બધા પાપો ઝડપથી નાશ પામે છે અને ઇન્દ્રિયો પર કાબૂ મળે છે; તેથી શ્વાસનું સંયમન કરવું જોઈએ.

ગૃહે જપઃ સમં વિદ્યાદ્ ગોષ્ઠે શતગુણં ભવેત્ નદ્યાં શતસહસ્રં તુ અનન્તઃ શિવસન્નિધૌ

ઘરે કરેલો જાપ સમાન ફળ આપે છે; ગૌશાળામાં તે શતગણું થાય છે; નદી કાંઠે લાખગણું થાય છે; અને શિવની હાજરીમાં તો અનંત ફળ મળે છે.

સમુદ્રતીરે દેવહ્રદે ગિરૌ દેવાલયેષુ ચ પુણ્યાશ્રમેષુ સર્વેષુ જપઃ કોટિગુણો ભવેત્

સમુદ્ર કાંઠે, પવિત્ર તળાવે, પર્વત પર, મંદિરોમાં અને બધા પવિત્ર આશ્રમોમાં જાપ કરવાથી કરોડગણું ફળ મળે છે.

શિવસ્ય સંનિધાને ચ સૂર્યસ્યાગ્રે ગુરોરપિ દીપસ્ય ગોર્જલસ્યાપિ જપકર્મ પ્રશસ્યતે

શિવની હાજરીમાં, સૂર્ય સામે, ગુરુ સામે, દીવો, ગાય કે પાણી સામે જાપ કરવો વિશેષ પ્રશંસનીય છે.

અઙ્ગુલીજપસંખ્યાનમ્ એકમેકં શુભાનને રેખૈરષ્ટગુણં પ્રોક્તં પુત્રજીવફલૈર્ દશ

હાથની આંગળીઓથી જાપ ગણીએ તો એક ગણાય છે; રેખાઓથી આઠ ગણાય છે; પુત્રજીવના ફળોથી દસ ગણાય છે.

શતં વૈ શઙ્ખમણિભિઃ પ્રવાલૈશ્ ચ સહસ્રકમ્ સ્ફાટિકૈર્ દશસાહસ્રં મૌક્તિકૈર્લક્ષમુચ્યતે

શંખ કે મણિથી એકસો, પ્રવાળથી હજાર, સ્ફટિકથી દસ હજાર અને મુક્તાથી લાખ ગણાય છે.

પદ્માક્ષૈર્દશલક્ષં તુ સૌવર્ણૈઃ કોટિરુચ્યતે કુશગ્રન્થ્યા ચ રુદ્રાક્ષૈર્ અનન્તગુણમુચ્યતે

પદ્મના બીજથી દસ લાખ, સોનાથી કરોડ, કુશના ગાંઠ કે રુદ્રાક્ષથી અનંત ગુણિત ફળ મળે છે.

પઞ્ચવિંશતિ મોક્ષાર્થં સપ્તવિંશતિ પૌષ્ટિકમ્ ત્રિંશચ્ચ ધનસંપત્ત્યૈ પઞ્ચાશચ્ચાભિચારિકમ્

પંચવીસ જાપ મોક્ષ માટે, સત્તાવીસ પોષણ માટે, ત્રીસ ધન અને સમૃદ્ધિ માટે, અને પચાસ અભિચાર માટે ગણાય છે.

તત્પૂર્વાભિમુખં વશ્યં દક્ષિણં ચાભિચારિકમ્ પશ્ચિમં ધનદં વિદ્યાદ્ ઉત્તરં શાન્તિકં ભવેત્

પૂર્વ દિશામાં મોખે બેસી જાપ કરવો તો વશીકરણ માટે, દક્ષિણમાં અભિચાર માટે, પશ્ચિમમાં ધનપ્રાપ્તિ માટે અને ઉત્તર દિશામાં શાંતિ માટે ગણાય છે.

અઙ્ગુષ્ઠં મોક્ષદં વિદ્યાત્ તર્જની શત્રુનાશની મધ્યમા ધનદા શાન્તિં કરોત્યેષા હ્ય્ અનામિકા

અંગૂઠો મોક્ષ આપનાર છે, તર્જની શત્રુનો નાશ કરે છે, મધ્યમા ધન આપે છે અને અનામિકા શાંતિ આપે છે.

કનિષ્ઠા રક્ષણીયા સા જપકર્મણિ શોભને અઙ્ગુષ્ઠેન જપેજ્જપ્યમ્ અન્યૈરઙ્ગુલિભિઃ સહ

કનિષ્ઠિકા જાપ કરતી વખતે સુરક્ષિત રાખવી, હે શુભે! જાપ અંગૂઠા અને અન્ય આંગળીઓ સાથે કરવો.

અઙ્ગુષ્ઠેન વિના કર્મ કૃતં તદફલં યતઃ શૃણુષ્વ સર્વયજ્ઞેભ્યો જપયજ્ઞો વિશિષ્યતે

અંગૂઠા વિના કરેલું કર્મ નિષ્ફળ જાય છે; તેથી સાંભળો, બધા યજ્ઞોમાંથી જાપયજ્ઞ શ્રેષ્ઠ છે.

હિંસયા તે પ્રવર્તન્તે જપયજ્ઞો ન હિંસયા યાવન્તઃ કર્મયજ્ઞાઃ સ્યુઃ પ્રદાનાનિ તપાંસિ ચ

જે જપયજ્ઞ છે, એ હિંસા વિના થાય છે; હિંસા સાથે જે યજ્ઞ થાય, એ સાચો જપયજ્ઞ નથી. જેટલા કર્મયજ્ઞ, દાન અને તપ હોય, તે બધાં—

સર્વે તે જપયજ્ઞસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્ માહાત્મ્યં વાચિકસ્યૈવ જપયજ્ઞસ્ય કીર્તિતમ્

—એ બધાં જપયજ્ઞના સોળમા ભાગને પણ બરાબર નથી. મૌખિક જપયજ્ઞનું મહાત્મ્ય આમ વર્ણવાયું છે.

તસ્માચ્છતગુણોપાંશુઃ સહસ્રો માનસઃ સ્મૃતઃ યદ્ ઉચ્ચનીચસ્વરિતૈઃ શબ્દૈઃ સ્પષ્ટપદાક્ષરૈઃ

આથી, ઉપાંશુ જપને મૌખિક કરતા સો ગણી મહત્તા છે અને માનસિક જપને હજાર ગણી. મૌખિક જપ ઊંચા-નીચા સ્વર, સ્પષ્ટ શબ્દો અને અક્ષરો સાથે થાય છે.

મન્ત્રમુચ્ચારયેદ્વાચા જપયજ્ઞઃ સ વાચિકઃ શનૈરુચ્ચારયેન્મન્ત્રમ્ ઈષદ્ ઓષ્ઠૌ તુ ચાલયેત્

જ્યારે કોઈ મંત્રને અવાજથી ઉચ્ચારે છે, ત્યારે એ મૌખિક જપ કહેવાય છે; મંત્રને ધીમે ધીમે બોલવો, અને હોઠ થોડા જ હલાવવા.

કિંચિત્ કર્ણાન્તરં વિદ્યાદ્ ઉપાંશુઃ સ જપઃ સ્મૃતઃ ધિયા યદક્ષરશ્રેણ્યા વર્ણાદ્વર્ણં પદાત્પદમ્

જ્યારે જપ કરનારને જ થોડો અવાજ સંભળાય, એ ઉપાંશુ જપ કહેવાય છે. જ્યારે મનથી દરેક અક્ષર, શબ્દે શબ્દે, ધ્યાને લઈ જપ થાય—

શબ્દાર્થં ચિન્તયેદ્ભૂયઃ સ તૂક્તો માનસો જપઃ ત્રયાણાં જપયજ્ઞાનાં શ્રેયાન્ સ્યાદુત્તરોત્તરઃ

—અને વારંવાર શબ્દના અર્થનું ચિંતન થાય, ત્યારે એ માનસિક જપ કહેવાય છે. આ ત્રણેય જપયજ્ઞોમાં, પછળનો પહેલાના કરતાં શ્રેષ્ઠ છે.

ભવેદ્યજ્ઞવિશેષેણ વૈશિષ્ટ્યં તત્ફલસ્ય ચ જપેન દેવતા નિત્યં સ્તૂયમાના પ્રસીદતિ

દરેક પ્રકારના યજ્ઞમાં વિશેષતા અને ફળ હોય છે; જપથી દેવતા સતત સ્તુતિ પામે છે અને પ્રસન્ન થાય છે.

પ્રસન્ના વિપુલાન્ ભોગાન્ દદ્યાન્મુક્તિં ચ શાશ્વતીમ્ યક્ષરક્ષઃપિશાચાશ્ ચ ગ્રહાઃ સર્વે ચ ભીષણાઃ જાપિનં નોપસર્પન્તિ ભયભીતાઃ સમન્તતઃ

પ્રસન્ન થઈને, એ વિશાળ ભોગ અને શાશ્વત મુક્તિ આપે છે. બધા યક્ષ, રાક્ષસ, પિશાચ અને ભયાનક ભૂતો, ચારે બાજુથી ડરીને, જપ કરનાર પાસે આવતાં નથી.