લિઙ્ગપુરાણમ્

પ્રાઙ્મુખોદઙ્મુખો વાપિ ન્યાસકર્મ સમાચરેત્ સ્મરેત્ પૂર્વમ્ ઋષિં છન્દો દૈવતં બીજમેવ ચ

પૂર્વ કે ઉત્તર દિશા તરફ મોઢું કરીને, પહેલા ઋષિ, છંદ, દેવતા અને બીજાક્ષરનું સ્મરણ કરીને, ન્યાસવિધિ કરવી.

શક્તિં ચ પરમાત્માનં ગુરું ચૈવ વરાનને મન્ત્રેણ પાણી સંમૃજ્ય તલયોઃ પ્રણવં ન્યસેત્

શક્તિ, પરમાત્મા અને ગુરુનું પણ સ્મરણ કરીને, મંત્રથી હાથ ઘસી, બંને હથેળીઓ પર પ્રણવ (ઑં) સ્થાપિત કરવો.

અઙ્ગુલીનાં ચ સર્વેષાં તથા ચાદ્યન્તપર્વસુ સબિન્દુકાનિ બીજાનિ પઞ્ચ મધ્યમપર્વસુ

બધી આંગળીઓના મૂળ અને ટોચના સાંધા પર, તેમજ પાંચ મધ્યમ સાંધા પર, બિંદુવાળા બીજાક્ષરો સ્થાપિત કરવા.

ઉત્પત્ત્યાદિત્રિભેદેન ન્યસેદાશ્રમતઃ ક્રમાત્ ઉભાભ્યામેવ પાણિભ્યામ્ આપાદતલમસ્તકમ્

ઉત્પત્તિ વગેરે ત્રણ પ્રકાર પ્રમાણે, જીવનના દરેક આશ્રમ અનુસાર, બંને હાથથી પગના તળિયા થી માથા સુધી ક્રમશઃ ન્યાસ કરવો.

મન્ત્રેણ સંસ્પૃશેદ્દેહં પ્રણવેનૈવ સંપુટમ્ મૂર્ધ્નિ વક્ત્રે ચ કણ્ઠે ચ હૃદયે ગુહ્યકે તથા

મંત્રથી શરીરને સ્પર્શ કરીને અને પ્રણવથી આવરી, માથા, મોઢું, ગળું, હૃદય અને ગુપ્ત અંગ પર ન્યાસ કરવો.

પાદયોર્ ઉભયોશ્ચૈવ ગુહ્યે ચ હૃદયે તથા કણ્ઠે ચ મુખમધ્યે ચ મૂર્ધ્નિ ચ પ્રણવાદિકમ્

બંને પગ, ગુપ્ત અંગ, હૃદય, ગળું, મોઢાના મધ્યમાં અને માથા પર પ્રણવ અને અન્ય અક્ષરો ન્યાસ કરવા.

હૃદયે ગુહ્યકે ચૈવ પાદયોર્મૂર્ધ્નિ વાચિ વા કણ્ઠે ચૈવ ન્યસેદેવ પ્રણવાદિત્રિભેદતઃ

હૃદય, ગુપ્ત અંગ, પગ, માથું, વાણી અને ગળા પર, ત્રણ પ્રકાર પ્રમાણે, પ્રણવ અને અન્ય અક્ષરો ન્યાસ કરવા.

કૃત્વાઙ્ગન્યાસમેવં હિ મુખાનિ પરિકલ્પયેત્ પૂર્વાદિ ચોર્ધ્વપર્યન્તં નકારાદિ યથાક્રમમ્

આ રીતે અંગન્યાસ કર્યા પછી, પૂર્વથી ઉપર સુધીના બધા મુખોને 'ન'થી શરૂ કરીને ક્રમશઃ ગોઠવવા.

ષડઙ્ગાનિ ન્યસેત્પશ્ચાદ્ યથાસ્થાનં ચ શોભનમ્ નમઃ સ્વાહા વષડ્ઢું ચ વૌષટ્ફટ્કારકૈઃ સહ

પછી છ અંગોને યોગ્ય સ્થાન પર સુંદર રીતે, 'નમઃ', 'સ્વાહા', 'વષટ્', 'હૂં', 'વૌષટ્' અને 'ફટ્' સાથે ન્યાસ કરવા.

પ્રણવં હૃદયં વિદ્યાન્ નકારઃ શિર ઉચ્યતે શિખા મકાર આખ્યાતઃ શિકારઃ કવચં તથા

પ્રણવને હૃદય, 'ન'ને માથું, 'મ'ને શિખા, 'શિ'ને જટા અને 'ક'ને કવચ જાણવું.

આકારો નેત્રમસ્ત્રં તુ યકારઃ પરિકીર્તિતઃ ઇત્થમઙ્ગાનિ વિન્યસ્ય તતો વૈ બન્ધયેદ્દિશઃ

'અ'ને નેત્ર, 'ય'ને શસ્ત્ર તરીકે ઓળખવું; આ રીતે અંગોનું ન્યાસ કરીને પછી દિશાઓનું બંધન કરવું.

વિઘ્નેશો માતરો દુર્ગા ક્ષેત્રજ્ઞો દેવતા દિશઃ આગ્નેયાદિષુ કોણેષુ ચતુર્ષ્વપિ યથાક્રમમ્

વિઘ્નેશ, માતાઓ, દુર્ગા, ક્ષેત્રજ્ઞ અને દિશાના દેવતાઓ—આગ્નેયથી શરૂ કરીને ચારેય ખૂણામાં ક્રમશઃ સ્થાપિત કરવા.

અઙ્ગુષ્ઠતર્જન્યગ્રાભ્યાં સંસ્થાપ્ય સુમુખં શુભમ્ રક્ષધ્વમિતિ ચોક્ત્વા તુ નમસ્કુર્યાત્પૃથક્પૃથક્

અંગુઠા અને તर्जનીના ટોચથી શુભ મુખ સ્થાપિત કરીને, 'રક્ષો' કહી, દરેકને અલગથી વંદન કરવું.

ગલે મધ્યે તથાઙ્ગુષ્ઠે તર્જન્યાદ્યાઙ્ગુલીષુ ચ અઙ્ગુષ્ઠેન કરન્યાસં કુર્યાદેવ વિચક્ષણઃ

ગળાના મધ્યમાં, અંગુઠા પર, તર્જની અને અન્ય આંગળીઓ પર, વિદ્વાન વ્યક્તિએ અંગુઠાથી કરન્યાસ કરવો.

એવં ન્યાસમિમં પ્રોક્તં સર્વપાપહરં શુભમ્ સર્વસિદ્ધિકરં પુણ્યં સર્વરક્ષાકરં શિવમ્

આ રીતે જે ન્યાસ વર્ણવાયો છે, તે બધા પાપો દૂર કરે છે, શુભ છે, સર્વ સિદ્ધિ આપે છે, પુણ્યદાયક છે, સર્વ રક્ષા આપે છે અને કલ્યાણકારી છે.

ન્યસ્તે મન્ત્રે ઽથ સુભગે શઙ્કરપ્રતિમો ભવેત્ જન્માન્તરકૃતં પાપમ્ અપિ નશ્યતિ તત્ક્ષણાત્

મંત્ર સ્થાપિત કર્યા પછી, હે સુભાગ્યવતી, મનુષ્ય શંકર સમાન બની જાય છે; અને અગાઉના જન્મોમાં કરેલા પાપ પણ એ ક્ષણે નાશ પામે છે.

એવં વિન્યસ્ય મેધાવી શુદ્ધકાયો દૃઢવ્રતઃ જપેત્પઞ્ચાક્ષરં મન્ત્રં લબ્ધ્વાચાર્યપ્રસાદતઃ

આ રીતે મંત્ર સ્થાપ્યા પછી, શુદ્ધ શરીરવાળો અને દૃઢ પ્રતિજ્ઞાવાળો બુદ્ધિશાળી મનુષ્ય, ગુરુની કૃપાથી પાંચ અક્ષરવાળો મંત્ર જપે.

અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ મન્ત્રસંગ્રહણં શુભે યં વિના નિષ્ફલં નિત્યં યેન વા સફલં ભવેત્

હવે હું તને મંત્રસંગ્રહ વિશે કહું છું, હે શુભે, જેના વિના રોજની સાધના નિષ્ફળ થાય છે અને જેના દ્વારા તે ફળદાયી બને છે.

આજ્ઞાહીનં ક્રિયાહીનં શ્રદ્ધાહીનમ્ અમાનસમ્ આજ્ઞપ્તં દક્ષિણાહીનં સદા જપ્તં ચ નિષ્ફલમ્

જે મંત્ર ગુરુની આજ્ઞા વિના, યોગ્ય ક્રિયા વિના, શ્રદ્ધા વિના, સાચા મન વિના, દાન વિના અને સતત જપાય છે, તે નિષ્ફળ રહે છે.

આજ્ઞાસિદ્ધં ક્રિયાસિદ્ધં શ્રદ્ધાસિદ્ધં સુમાનસમ્ એવં ચ દક્ષિણાસિદ્ધં મન્ત્રં સિદ્ધં યતસ્તતઃ

જે મંત્ર ગુરુની આજ્ઞાથી, યોગ્ય ક્રિયાથી, શ્રદ્ધાથી, સારા મનથી અને દાનથી જપાય છે, તે સર્વ રીતે ફળ આપે છે.

ઉપાગમ્ય ગુરું વિપ્રં મન્ત્રતત્ત્વાર્થવેદિનમ્ જ્ઞાનિનં સદ્ગુણોપેતં ધ્યાનયોગપરાયણમ્

જે ગુરુ બ્રાહ્મણ છે, મંત્રનું તત્વ અને અર્થ જાણે છે, જ્ઞાની છે, સારા ગુણોથી યુક્ત છે અને ધ્યાન તથા યોગમાં તત્પર છે, એવા ગુરુ પાસે જવું જોઈએ.

તોષયેત્તં પ્રયત્નેન ભાવશુદ્ધિસમન્વિતઃ વાચા ચ મનસા ચૈવ કાયેન દ્રવિણેન ચ

એવા ગુરુને શ્રદ્ધા અને શુદ્ધ હૃદયથી, પ્રયત્નપૂર્વક, વાણીથી, મનથી, શરીરથી અને સંપત્તિથી પ્રસન્ન કરવો જોઈએ.

આચાર્યં પૂજયેચ્છિષ્યઃ સર્વદાતિપ્રયત્નતઃ હસ્ત્યશ્વરથરત્નાનિ ક્ષેત્રાણિ ચ ગૃહાણિ ચ

શિષ્યે પોતાના ગુરુની હંમેશા ખૂબ શ્રદ્ધાથી પૂજા કરવી જોઈએ અને હાથી, ઘોડા, રથ, રત્ન, જમીન તથા ઘર વગેરે અર્પણ કરવા જોઈએ.

ભૂષણાનિ ચ વાસાંસિ ધાન્યાનિ વિવિધાનિ ચ એતાનિ ગુરવે દદ્યાદ્ ભક્ત્યા ચ વિભવે સતિ

તે ઉપરાંત, શિષ્યે પોતાની શક્તિ પ્રમાણે ગુરુને ભક્તિપૂર્વક આભૂષણો, વસ્ત્રો અને વિવિધ પ્રકારના અનાજ પણ અર્પણ કરવા જોઈએ.

વિત્તશાઠ્યં ન કુર્વીત યદીચ્છેત્સિદ્ધિમાત્મનઃ પશ્ચાન્નિવેદયેદ્દેવિ આત્માનં સપરિચ્છદમ્

જો પોતાના સાધનામાં સિદ્ધિ ઈચ્છે છે તો ધન અંગે કપટ ન કરવું જોઈએ; અને પછી, હે દેવી, પોતે તથા પોતાની વસ્તુઓ પણ અર્પણ કરવી જોઈએ.

એવં સમ્પૂજ્ય વિધિવદ્ યથાશક્તિ ત્વવઞ્ચયન્ આદદીત ગુરોર્મન્ત્રં જ્ઞાનં ચૈવ ક્રમેણ તુ

આ રીતે, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે અને કોઈ પણ પ્રકારની છેતરપિંડી વિના, વિધિપૂર્વક ગુરુની પૂજા કર્યા પછી, ગુરુ પાસેથી મંત્ર અને જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવું જોઈએ.

એવં તુષ્ટો ગુરુઃ શિષ્યં પૂજિતં વત્સરોષિતમ્ શુશ્રૂષુમ્ અનહઙ્કારમ્ ઉપવાસકૃશં શુચિમ્

આ રીતે, એક વર્ષ સુધી શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા કર્યા પછી, ગુરુ જ્યારે પ્રસન્ન થાય છે અને શિષ્યને સેવા, વિનમ્રતા, ઉપવાસ અને શુદ્ધતાથી યુક્ત જુએ છે,

સ્નાપયિત્વા તુ શિષ્યાય બ્રાહ્મણાનપિ પૂજ્ય ચ સમુદ્રતીરે નદ્યાં ચ ગોષ્ઠે દેવાલયે ઽપિ વા

પછી, શિષ્યને સ્નાન કરાવી, બ્રાહ્મણોની પણ પૂજા કરીને, સમુદ્રકાંઠે, નદીકાંઠે, ગૌશાળામાં અથવા મંદિરમાં પણ એ વિધિ કરી શકાય છે.

શુચૌ દેશે ગૃહે વાપિ કાલે સિદ્ધિકરે તિથૌ નક્ષત્રે શુભયોગે ચ સર્વદા દોષવર્જિતે

શુદ્ધ સ્થાનમાં, ઘરમાં કે અન્યત્ર, શુભ સમય, તિથિ, નક્ષત્ર કે શુભ યોગમાં, હંમેશા દોષરહિત રીતે એ વિધિ કરવી જોઈએ.