લિઙ્ગપુરાણમ્

તયોરગ્રે હુતાશં ચ સ્રુવહસ્તં પિતામહમ્ નારાયણં ચ દાતારં સર્વાભરણભૂષિતમ્

અને એ બંનેની સામે, હવનકુંડમાં આહુતિ આપતા અગ્નિદેવ, પિતામહ અને સર્વ આભૂષણોથી શોભતા દાતા નારાયણની પણ સ્થાપના કરે છે,

લોકપાલૈસ્ તથા સિદ્ધૈઃ સંવૃતં સ્થાપ્ય યત્નતઃ રુદ્રાલયે વ્રતં તસ્મૈ દાપયેદ્ભક્તિપૂર્વકમ્

અને લોકપાલો તથા સિદ્ધો સાથે તેમને રુદ્રાલયમાં શ્રદ્ધાપૂર્વક સ્થાપિત કરે છે, તો એ વ્રત ભક્તિપૂર્વક અર્પણ કરવું જોઈએ.

સા ભવાન્યાસ્તનું ગત્વા ભવેન સહ મોદતે એકભક્તવ્રતં પુણ્યં પ્રતિમાસમનુક્રમાત્

એ સ્ત્રી ભવાનીનું રૂપ પામી ભવ સાથે આનંદ કરે છે; એકવાર ભોજન કરવાનું પવિત્ર વ્રત દર મહિને નિયમિતપણે કરવું જોઈએ.

માર્ગશીર્ષકમાસાદિકાર્તિકાન્તં પ્રવર્તિતમ્ નરનાર્યાદિજન્તૂનાં હિતાય મુનિસત્તમાઃ

માર્ગશીર્ષ મહિનાથી શરૂ કરીને કાર્તિક સુધીનું આ વ્રત પુરુષો, સ્ત્રીઓ અને અન્ય પ્રાણીઓના કલ્યાણ માટે સ્થાપિત થયેલું છે, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ.

નરઃ કૃત્વા વ્રતં ચૈવ શિવસાયુજ્યમાપ્નુયાત્ નારી દેવ્યા ન સંદેહઃ શિવેન પરિભાષિતમ્

જે પુરુષ આ વ્રત કરે છે, તે શિવજી સાથે એકરૂપતા પામે છે; સ્ત્રી દેવી સાથે એકરૂપતા પામે છે—આમાં કોઈ સંશય નથી, શિવજીએ પોતે આવું કહ્યું છે.

સર્વવ્રતેષુ સમ્પૂજ્ય દેવદેવમુમાપતિમ્ જપેત્પઞ્ચાક્ષરીં વિદ્યાં વિધિનૈવ દ્વિજોત્તમાઃ

બધા વ્રતોમાં, દેવતાઓના દેવ અને ઉમાપતિની પૂજા કર્યા પછી, શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ નિયમ પ્રમાણે પાંચ અક્ષરમંત્રનો જાપ કરવો જોઈએ.

જપાદેવ ન સંદેહો વ્રતાનાં વૈ વિશેષતઃ સમાપ્તિર્નાન્યથા તસ્માજ્ જપેત્પઞ્ચાક્ષરીં શુભામ્

માત્ર જાપથી જ, ખાસ કરીને વ્રતોમાં, નિશ્ચયપૂર્વક પૂર્ણતા મળે છે, બીજું કોઈ ઉપાય નથી; તેથી શુભ પાંચ અક્ષરમંત્રનો જાપ કરવો જોઈએ.

કથં પઞ્ચાક્ષરી વિદ્યા પ્રભાવો વા કથં વદ ક્રમોપાયં મહાભાગ શ્રોતું કૌતૂહલં હિ નઃ

પાંચ અક્ષરમંત્ર કેવી રીતે કાર્ય કરે છે અને તેની શક્તિ શું છે? કૃપા કરીને ક્રમશઃ સમજાવો, હે મહાભાગ્યશાળી, અમને સાંભળવાની ઉત્સુકતા છે.

પુરા દેવેન રુદ્રેણ દેવદેવેન શંભુના પાર્વત્યાઃ કથિતં પુણ્યં પ્રવદામિ સમાસતઃ

પૂર્વે દેવતા રુદ્ર, દેવોના દેવ શંભુએ પાર્વતીજીને જે પવિત્ર ઉપદેશ આપ્યો હતો, તે હું સંક્ષેપમાં કહું છું.

ભગવન્દેવદેવેશ સર્વલોકમહેશ્વર પઞ્ચાક્ષરસ્ય માહાત્મ્યં શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ

હે ભગવાન, દેવોના સ્વામી, સર્વલોકના મહેશ્વર, હું પાંચ અક્ષરમંત્રનું સાચું મહાત્મ્ય સાંભળવા ઈચ્છું છું.

પઞ્ચાક્ષરસ્ય માહાત્મ્યં વર્ષકોટિશતૈરપિ ન શક્યં કથિતું દેવિ તસ્માત્ સંક્ષેપતઃ શૃણુ

પાંચ અક્ષરમંત્રનું મહાત્મ્ય કરોડો વર્ષોમાં પણ સંપૂર્ણ રીતે કહી શકાય તેમ નથી, હે દેવી; તેથી તે સંક્ષિપ્તમાં સાંભળો.

પ્રલયે સમનુપ્રાપ્તે નષ્ટે સ્થાવરજઙ્ગમે નષ્ટે દેવાસુરે ચૈવ નષ્ટે ચોરગરાક્ષસે

જ્યારે પ્રલય આવે છે, સ્થાવર-જંગમ બધું નષ્ટ થાય છે, દેવ-દાનવ, સાપ અને રાક્ષસ પણ નષ્ટ થાય છે,

સર્વં પ્રકૃતિમાપન્નં ત્વયા પ્રલયમેષ્યતિ એકો ઽહં સંસ્થિતો દેવિ ન દ્વિતીયો ઽસ્તિ કુત્રચિત્

બધું પ્રકૃતિમાં લીન થઈ જાય છે અને તારી દ્વારા પ્રલયમાં પ્રવેશ કરે છે; ત્યારે હું એકલો જ રહું છું, હે દેવી—બીજું કોઈયે ક્યાંય નથી.

તસ્મિન્વેદાશ્ ચ શાસ્ત્રાણિ મન્ત્રે પઞ્ચાક્ષરે સ્થિતાઃ તે નાશં નૈવ સમ્પ્રાપ્તા મચ્છક્ત્યા હ્યનુપાલિતાઃ

તેમાં જ વેદો, શાસ્ત્રો અને પાંચ અક્ષરવાળો મંત્ર સ્થિર છે; મારી શક્તિથી એ ક્યારેય નાશ પામ્યા નથી કે અવગણ્યા નથી.

અહમેકો દ્વિધાપ્યાસં પ્રકૃત્યાત્મપ્રભેદતઃ સ તુ નારાયણઃ શેતે દેવો માયામયીં તનુમ્

માત્ર હું એક જ હતો, પણ પ્રકૃતિ અને આત્માની ભિન્નતાથી બે રૂપે થયો; અને એ નારાયણ, દેવ, માયાથી બનેલા શરીરમાં સુતો છે.

આસ્થાય યોગપર્યઙ્કશયને તોયમધ્યગઃ તન્નાભિપઙ્કજાજ્જાતઃ પઞ્ચવક્ત્રઃ પિતામહઃ

પાણીના વચ્ચે યોગાસન પર આરામથી સુતા, એની નાભિમાંથી ખીલેલા કમળમાંથી પાંચ મુખવાળો બ્રહ્મા જન્મ્યો.

સિસૃક્ષમાણો લોકાન્વૈ ત્રીનશક્તો ઽસહાયવાન્ દશ બ્રહ્મા સસર્જાદૌ માનસાનમિતૌજસઃ

બ્રહ્માએ જગતની રચના કરવા ઇચ્છી, પણ એકલા અને સહાય વિના અસમર્થ રહ્યો; શરૂઆતમાં તેણે પોતાના મનથી દસ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા, જે મહાન શક્તિ ધરાવતા હતા.

તેષાં સૃષ્ટિપ્રસિદ્ધ્યર્થં માં પ્રોવાચ પિતામહઃ મત્પુત્રાણાં મહાદેવ શક્તિં દેહિ મહેશ્વર

એ પુત્રોની સર્જન સફળ થાય એ માટે પિતામહ બ્રહ્માએ મને કહ્યું: 'મહાદેવ, મહેશ્વર, મારા પુત્રોને તું શક્તિ આપ.'

ઇતિ તેન સમાદિષ્ટઃ પઞ્ચવક્ત્રધરો હ્યહમ્ પઞ્ચાક્ષરાન્પઞ્ચમુખૈઃ પ્રોક્તવાન્ પદ્મયોનયે

એમ કહીને, પાંચ મુખ ધરાવતો હું, કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માને મારા પાંચે મુખથી પાંચ અક્ષરવાળો મંત્ર સંભળાવ્યો.

તાન્પઞ્ચવદનૈર્ગૃહ્ણન્ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ વાચ્યવાચકભાવેન જ્ઞાતવાન્પરમેશ્વરમ્

પાંચે મુખથી એ મંત્ર ગ્રહણ કરીને, બ્રહ્મા, જગતના પિતામહે, નામ અને નામી વચ્ચેના સંબંધથી પરમેશ્વરને ઓળખ્યો.

વાચ્યઃ પઞ્ચાક્ષરૈર્દેવિ શિવસ્ત્રૈલોક્યપૂજિતઃ વાચકઃ પરમો મન્ત્રસ્ તસ્ય પઞ્ચાક્ષરઃ સ્થિતઃ

હે દેવી, ત્રણેય લોકમાં પૂજિત શિવ, એ પાંચ અક્ષરવાળા મંત્રથી દર્શાવવામાં આવે છે; એ મંત્ર પરમ છે અને એ શિવમાં જ સ્થિર છે.

જ્ઞાત્વા પ્રયોગં વિધિના ચ સિદ્ધિં લબ્ધ્વા તથા પઞ્ચમુખો મહાત્મા પ્રોવાચ પુત્રેષુ જગદ્ધિતાય મન્ત્રં મહાર્થં કિલ પઞ્ચવર્ણમ્

મંત્રનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ શીખી અને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી, એ મહાત્મા પાંચમુખે બ્રહ્માએ પોતાના પુત્રોને, જગતના કલ્યાણ માટે, મહાન અર્થ ધરાવતો પાંચ અક્ષરવાળો મંત્ર સંભળાવ્યો.

તે લબ્ધ્વા મન્ત્રરત્નં તુ સાક્ષાલ્લોકપિતામહાત્ તમારાધયિતું દેવં પરાત્પરતરં શિવમ્

જગતના પિતામહ પાસેથી એ અમૂલ્ય મંત્ર પ્રાપ્ત કરીને, તેઓ સર્વોચ્ચ શિવદેવની આરાધના કરવા લાગ્યા.

તતસ્તુતોષ ભગવાન્ ત્રિમૂર્તીનાં પરઃ શિવઃ દત્તવાનખિલં જ્ઞાનમ્ અણિમાદિગુણાષ્ટકમ્

પછી પરમ ત્રિમૂર્તિમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભગવાન શિવ પ્રસન્ન થયા અને સર્વ જ્ઞાન તથા અણિમા વગેરે આઠ મહાશક્તિઓ આપી.

તે ઽપિ લબ્ધ્વા વરાન્વિપ્રાસ્ તદારાધનકાઙ્ક્ષિણઃ મેરોસ્તુ શિખરે રમ્યે મુઞ્જવાન્નામ પર્વતઃ

એ વિદ્વાનો, વરદાન પ્રાપ્ત કરીને અને વધુ આરાધના કરવાની ઈચ્છા રાખીને, મેરુ પર્વતની સુંદર શિખર પર, મુંજવાન નામના પર્વત પર ગયા.

મત્પ્રિયઃ સતતં શ્રીમાન્ મદ્ભૂતૈઃ પરિરક્ષિતઃ તસ્યાભ્યાશે તપસ્તીવ્રં લોકસૃષ્ટિસમુત્સુકાઃ

મારા હંમેશા પ્રિય અને મારા ગણો દ્વારા રક્ષિત એવા એ મહાન લોકો, જગતની રચનાની ઉત્કંઠાથી, ત્યાં નજીક જ ઘોર તપસ્યા કરવા લાગ્યા.

દિવ્યવર્ષસહસ્રં તુ વાયુભક્ષાઃ સમાચરન્ તિષ્ઠન્તો ઽનુગ્રહાર્થાય દેવિ તે ઋષયઃ પુરા

એ ઋષિઓએ, દેવી, અનુકંપા મેળવવા માટે, હજારો દૈવી વર્ષ સુધી ફક્ત વાયુ પર જીવતા, ઊભા રહી તપસ્યા કરી.

તેષાં ભક્તિમહં દૃષ્ટ્વા સદ્યઃ પ્રત્યક્ષતામિયામ્ પઞ્ચાક્ષરમ્ ઋષિચ્છન્દો દૈવતં શક્તિબીજવત્

તેમની મહાન ભક્તિ જોઈને, હું તરત જ તેમના સમક્ષ પ્રગટ થયો, ઋષિછંદસમાં, દેવતા, શક્તિ અને બીજ સાથે પાંચ અક્ષરવાળો મંત્ર લઈને.

ન્યાસં ષડઙ્ગં દિગ્બન્ધં વિનિયોગમશેષતઃ પ્રોક્તવાનહમાર્યાણાં લોકાનાં હિતકામ્યયા

જગતના હિત માટે, મેં એ મહાન લોકો માટે છ અંગવાળો ન્યાસ, દિશાઓનું રક્ષણ અને મંત્રના બધા ઉપયોગો સમજાવ્યા.