લિઙ્ગપુરાણમ્

પ્રતિષ્ઠાપ્ય તતઃ સ્નાપ્ય સમભ્યર્ચ્ય મહેશ્વરમ્ દેવસ્ય દક્ષિણે હસ્તે શૂલં ત્રિદશપૂજિતમ્

પછી મહેશ્વરને સ્થાપિત કરી, સ્નાન કરાવી, પૂજા કરી, દેવના દક્ષિણ હાથમાં દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત ત્રિશૂલ મૂકવું.

વામે પાશં ભવાન્યાશ્ ચ કમલં હેમભૂષિતમ્ વિષ્ણોશ્ ચ શઙ્ખં ચક્રં ચ ગદામબ્જં પ્રયત્નતઃ

વામ હાથમાં ભવાનીનો પાશ અને સોનાથી શોભિત કમળ, અને વિષ્ણુ માટે શંખ, ચક્ર, ગદા અને કમળ કાળજીપૂર્વક મૂકવું.

બ્રહ્મણશ્ચાક્ષસૂત્રં ચ કમણ્ડલુમનુત્તમમ્ ઇન્દ્રસ્ય વજ્રમ્ અગ્નેશ્ ચ શક્ત્યાખ્યં પરમાયુધમ્

બ્રહ્મા માટે જપમાળ અને શ્રેષ્ઠ કમંડળ, ઇન્દ્ર માટે વજ્ર, અને અગ્નિ માટે શ્રેષ્ઠ શસ્ત્ર એટલે શક્તિ મૂકવું.

યમસ્ય દણ્ડં નિરૃતેઃ ખડ્ગં નિશિચરસ્ય તુ વરુણસ્ય મહાપાશં નાગાખ્યં રુદ્રમદ્ભુતમ્

યમ માટે દંડ, નિૃતિ માટે ખડગ, રાત્રિના સ્વામી માટે વરુણનું મહાપાશ, જે નાગ નામે અદ્ભુત છે, મૂકવું.

વાયોર્ યષ્ટિં કુબેરસ્ય ગદાં લોકપ્રપૂજિતામ્ ટઙ્કં ચેશાનદેવસ્ય નિવેદ્યૈવં ક્રમેણ ચ

વાયુ માટે દંડ, કુબેર માટે લોકપ્રસિદ્ધ ગદા, અને ઈશાનદેવ માટે ટાંકો, આ રીતે ક્રમશઃ અર્પણ કરવું.

શિવસ્ય મહતીં પૂજાં કૃત્વા ચરુસમન્વિતામ્ પૂજયેત્સર્વદેવાંશ્ ચ યથાવિભવવિસ્તરમ્

શિવજીની વિશાળ પૂજા કરીને, રસોઈ કરેલી ભોજનની ભેટ અર્પણ કર્યા પછી, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે બધા દેવતાઓની પણ પૂજા કરવી જોઈએ.

બ્રાહ્મણાન્ભોજયિત્વા ચ પૂજાં કૃત્વા પ્રયત્નતઃ મહામેરુવ્રતં કૃત્વા મહાદેવાય દાપયેત્

બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવી, શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા કરીને, મહામેરુ વ્રતનું પાલન કરીને, મહાદેવને તે અર્પણ કરવું જોઈએ.

મહામેરુમનુપ્રાપ્ય મહાદેવ્યા પ્રમોદતે ચિરં સાયુજ્યમ્ આપ્નોતિ મહાદેવ્યા ન સંશયઃ

મહામેરુને પ્રાપ્ત કરીને, મહાદેવી સાથે લાંબા સમય સુધી આનંદ માણે છે અને નિશ્ચયપૂર્વક મહાદેવી સાથે એકરૂપતા પામે છે—આમાં કોઈ સંશય નથી.

કાર્તિક્યામપિ યા નારી કૃત્વા દેવીમુમાં શુભામ્ સર્વાભરણસમ્પૂર્ણાં સર્વલક્ષણલક્ષિતામ્

કાર્તિક મહિનામાં જે સ્ત્રી શુભ ઉમા દેવીની મૂર્તિ બનાવે છે, જે તમામ આભૂષણોથી સજ્જ અને સર્વલક્ષણોથી યુક્ત હોય છે,

હેમતામ્રાદિભિશ્ચૈવ પ્રતિષ્ઠાપ્ય વિધાનતઃ દેવં ચ કૃત્વા દેવેશં સર્વલક્ષણસંયુતમ્

સોનાં, તાંબાં કે અન્ય ધાતુમાં યોગ્ય વિધિથી તેની સ્થાપના કરે છે અને એ જ રીતે સર્વલક્ષણયુક્ત દેવેશની પણ મૂર્તિ બનાવે છે,

તયોરગ્રે હુતાશં ચ સ્રુવહસ્તં પિતામહમ્ નારાયણં ચ દાતારં સર્વાભરણભૂષિતમ્

અને એ બંનેની સામે, હવનકુંડમાં આહુતિ આપતા અગ્નિદેવ, પિતામહ અને સર્વ આભૂષણોથી શોભતા દાતા નારાયણની પણ સ્થાપના કરે છે,

લોકપાલૈસ્ તથા સિદ્ધૈઃ સંવૃતં સ્થાપ્ય યત્નતઃ રુદ્રાલયે વ્રતં તસ્મૈ દાપયેદ્ભક્તિપૂર્વકમ્

અને લોકપાલો તથા સિદ્ધો સાથે તેમને રુદ્રાલયમાં શ્રદ્ધાપૂર્વક સ્થાપિત કરે છે, તો એ વ્રત ભક્તિપૂર્વક અર્પણ કરવું જોઈએ.

સા ભવાન્યાસ્તનું ગત્વા ભવેન સહ મોદતે એકભક્તવ્રતં પુણ્યં પ્રતિમાસમનુક્રમાત્

એ સ્ત્રી ભવાનીનું રૂપ પામી ભવ સાથે આનંદ કરે છે; એકવાર ભોજન કરવાનું પવિત્ર વ્રત દર મહિને નિયમિતપણે કરવું જોઈએ.

માર્ગશીર્ષકમાસાદિકાર્તિકાન્તં પ્રવર્તિતમ્ નરનાર્યાદિજન્તૂનાં હિતાય મુનિસત્તમાઃ

માર્ગશીર્ષ મહિનાથી શરૂ કરીને કાર્તિક સુધીનું આ વ્રત પુરુષો, સ્ત્રીઓ અને અન્ય પ્રાણીઓના કલ્યાણ માટે સ્થાપિત થયેલું છે, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ.

નરઃ કૃત્વા વ્રતં ચૈવ શિવસાયુજ્યમાપ્નુયાત્ નારી દેવ્યા ન સંદેહઃ શિવેન પરિભાષિતમ્

જે પુરુષ આ વ્રત કરે છે, તે શિવજી સાથે એકરૂપતા પામે છે; સ્ત્રી દેવી સાથે એકરૂપતા પામે છે—આમાં કોઈ સંશય નથી, શિવજીએ પોતે આવું કહ્યું છે.

સર્વવ્રતેષુ સમ્પૂજ્ય દેવદેવમુમાપતિમ્ જપેત્પઞ્ચાક્ષરીં વિદ્યાં વિધિનૈવ દ્વિજોત્તમાઃ

બધા વ્રતોમાં, દેવતાઓના દેવ અને ઉમાપતિની પૂજા કર્યા પછી, શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ નિયમ પ્રમાણે પાંચ અક્ષરમંત્રનો જાપ કરવો જોઈએ.

જપાદેવ ન સંદેહો વ્રતાનાં વૈ વિશેષતઃ સમાપ્તિર્નાન્યથા તસ્માજ્ જપેત્પઞ્ચાક્ષરીં શુભામ્

માત્ર જાપથી જ, ખાસ કરીને વ્રતોમાં, નિશ્ચયપૂર્વક પૂર્ણતા મળે છે, બીજું કોઈ ઉપાય નથી; તેથી શુભ પાંચ અક્ષરમંત્રનો જાપ કરવો જોઈએ.

કથં પઞ્ચાક્ષરી વિદ્યા પ્રભાવો વા કથં વદ ક્રમોપાયં મહાભાગ શ્રોતું કૌતૂહલં હિ નઃ

પાંચ અક્ષરમંત્ર કેવી રીતે કાર્ય કરે છે અને તેની શક્તિ શું છે? કૃપા કરીને ક્રમશઃ સમજાવો, હે મહાભાગ્યશાળી, અમને સાંભળવાની ઉત્સુકતા છે.

પુરા દેવેન રુદ્રેણ દેવદેવેન શંભુના પાર્વત્યાઃ કથિતં પુણ્યં પ્રવદામિ સમાસતઃ

પૂર્વે દેવતા રુદ્ર, દેવોના દેવ શંભુએ પાર્વતીજીને જે પવિત્ર ઉપદેશ આપ્યો હતો, તે હું સંક્ષેપમાં કહું છું.

ભગવન્દેવદેવેશ સર્વલોકમહેશ્વર પઞ્ચાક્ષરસ્ય માહાત્મ્યં શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ

હે ભગવાન, દેવોના સ્વામી, સર્વલોકના મહેશ્વર, હું પાંચ અક્ષરમંત્રનું સાચું મહાત્મ્ય સાંભળવા ઈચ્છું છું.

પઞ્ચાક્ષરસ્ય માહાત્મ્યં વર્ષકોટિશતૈરપિ ન શક્યં કથિતું દેવિ તસ્માત્ સંક્ષેપતઃ શૃણુ

પાંચ અક્ષરમંત્રનું મહાત્મ્ય કરોડો વર્ષોમાં પણ સંપૂર્ણ રીતે કહી શકાય તેમ નથી, હે દેવી; તેથી તે સંક્ષિપ્તમાં સાંભળો.

પ્રલયે સમનુપ્રાપ્તે નષ્ટે સ્થાવરજઙ્ગમે નષ્ટે દેવાસુરે ચૈવ નષ્ટે ચોરગરાક્ષસે

જ્યારે પ્રલય આવે છે, સ્થાવર-જંગમ બધું નષ્ટ થાય છે, દેવ-દાનવ, સાપ અને રાક્ષસ પણ નષ્ટ થાય છે,

સર્વં પ્રકૃતિમાપન્નં ત્વયા પ્રલયમેષ્યતિ એકો ઽહં સંસ્થિતો દેવિ ન દ્વિતીયો ઽસ્તિ કુત્રચિત્

બધું પ્રકૃતિમાં લીન થઈ જાય છે અને તારી દ્વારા પ્રલયમાં પ્રવેશ કરે છે; ત્યારે હું એકલો જ રહું છું, હે દેવી—બીજું કોઈયે ક્યાંય નથી.

તસ્મિન્વેદાશ્ ચ શાસ્ત્રાણિ મન્ત્રે પઞ્ચાક્ષરે સ્થિતાઃ તે નાશં નૈવ સમ્પ્રાપ્તા મચ્છક્ત્યા હ્યનુપાલિતાઃ

તેમાં જ વેદો, શાસ્ત્રો અને પાંચ અક્ષરવાળો મંત્ર સ્થિર છે; મારી શક્તિથી એ ક્યારેય નાશ પામ્યા નથી કે અવગણ્યા નથી.

અહમેકો દ્વિધાપ્યાસં પ્રકૃત્યાત્મપ્રભેદતઃ સ તુ નારાયણઃ શેતે દેવો માયામયીં તનુમ્

માત્ર હું એક જ હતો, પણ પ્રકૃતિ અને આત્માની ભિન્નતાથી બે રૂપે થયો; અને એ નારાયણ, દેવ, માયાથી બનેલા શરીરમાં સુતો છે.

આસ્થાય યોગપર્યઙ્કશયને તોયમધ્યગઃ તન્નાભિપઙ્કજાજ્જાતઃ પઞ્ચવક્ત્રઃ પિતામહઃ

પાણીના વચ્ચે યોગાસન પર આરામથી સુતા, એની નાભિમાંથી ખીલેલા કમળમાંથી પાંચ મુખવાળો બ્રહ્મા જન્મ્યો.

સિસૃક્ષમાણો લોકાન્વૈ ત્રીનશક્તો ઽસહાયવાન્ દશ બ્રહ્મા સસર્જાદૌ માનસાનમિતૌજસઃ

બ્રહ્માએ જગતની રચના કરવા ઇચ્છી, પણ એકલા અને સહાય વિના અસમર્થ રહ્યો; શરૂઆતમાં તેણે પોતાના મનથી દસ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા, જે મહાન શક્તિ ધરાવતા હતા.

તેષાં સૃષ્ટિપ્રસિદ્ધ્યર્થં માં પ્રોવાચ પિતામહઃ મત્પુત્રાણાં મહાદેવ શક્તિં દેહિ મહેશ્વર

એ પુત્રોની સર્જન સફળ થાય એ માટે પિતામહ બ્રહ્માએ મને કહ્યું: 'મહાદેવ, મહેશ્વર, મારા પુત્રોને તું શક્તિ આપ.'

ઇતિ તેન સમાદિષ્ટઃ પઞ્ચવક્ત્રધરો હ્યહમ્ પઞ્ચાક્ષરાન્પઞ્ચમુખૈઃ પ્રોક્તવાન્ પદ્મયોનયે

એમ કહીને, પાંચ મુખ ધરાવતો હું, કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માને મારા પાંચે મુખથી પાંચ અક્ષરવાળો મંત્ર સંભળાવ્યો.