લિઙ્ગપુરાણમ્

પક્ષયોરુપવાસં ચ ચતુર્દશ્યષ્ટમીષુ ચ

પક્ષના બંને ઉપવાસ અને ચતુર્દશી તથા અષ્ટમીના ઉપવાસ પણ—

ઇત્યેતદખિલં પ્રોક્તં પ્રતિમાસં શિવવ્રતમ્

આ બધું શિવના દરેક માસના વ્રતરૂપે જણાવાયું છે.

કુર્યાદ્વર્ષં ક્રમેણૈવ વ્યુત્ક્રમેણાપિ વા દ્વિજાઃ સ યાતિ શિવસાયુજ્યં જ્ઞાનયોગમવાપ્નુયાત્

જે બ્રાહ્મણ આ વ્રત વર્ષભર ક્રમશઃ કે વિક્રમશઃ કરે છે, તે શિવ સાથે એકત્વ પામે છે અને જ્ઞાન તથા યોગ પ્રાપ્ત કરે છે.

ઉમામહેશ્વરં વક્ષ્યે વ્રતમીશ્વરભાષિતમ્ નરનાર્યાદિજન્તૂનાં હિતાય મુનિસત્તમાઃ

હવે હું ઉમા અને મહેશ્વરનું વ્રત, જે ભગવાને કહ્યું છે, તે મનુષ્ય, સ્ત્રી અને તમામ જીવોના કલ્યાણ માટે વર્ણન કરું છું, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ.

પૌર્ણમાસ્યામમાવાસ્યાં ચતુર્દશ્યષ્ટમીષુ ચ નક્તમબ્દં પ્રકુર્વીત હવિષ્યં પૂજયેદ્ભવમ્

પૌર્ણિમા, અમાવાસ્યા, ચતુર્દશી અને અષ્ટમીના દિવસે વર્ષભર રાત્રે ઉપવાસ કરવો અને ભવને હવિષ્યથી પૂજવું.

ઉમામહેશપ્રતિમાં હેમ્ના કૃત્વા સુશોભનામ્ રાજતીં વાથ વર્ષાન્તે પ્રતિષ્ઠાપ્ય યથાવિધિ

ઉમા અને મહેશની સુંદર પ્રતિમા સોનાની કે ચાંદીની બનાવવી અને વર્ષના અંતે વિધિપૂર્વક તેની પ્રતિષ્ઠા કરવી.

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ દત્ત્વા શક્ત્યા ચ દક્ષિણામ્ રથાદ્યૈર્વાપિ દેવેશં નીત્વા રુદ્રાલયં પ્રતિ

બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવી, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે દક્ષિણા આપી, ભગવાનને રથ વગેરેથી રુદ્રાલયમાં લઈ જવું.

સર્વાતિશયસંયુક્તૈશ્ છત્રચામરભૂષણૈઃ નિવેદયેદ્વ્રતં ચૈવ શિવાય પરમેષ્ઠિને

વિવિધ સુંદર છત્ર, ચામર અને આભૂષણોથી શણગારી, એ વ્રત પરમેશ્વર શિવને અર્પણ કરવું.

સ યાતિ શિવસાયુજ્યં નારી દેવ્યા યદિ પ્રભો અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યાં નિયતા બ્રહ્મચારિણી

એમ કરનારને શિવ સાથે એકત્વ મળે છે; સ્ત્રી હોય તો દેવી સાથે મળે છે, હે પ્રભુ. અષ્ટમી અને ચતુર્દશીના દિવસે નિયમિત અને બ્રહ્મચારી રહેવું.

વર્ષમેકં ન ભુઞ્જતિ કન્યા વા વિધવાપિ વા વર્ષાન્તે પ્રતિમાં કૃત્વા પૂર્વોક્તવિધિના તતઃ

કન્યા કે વિધવા વર્ષભર ભોજન ન કરે, અને વર્ષના અંતે પૂર્વે જણાવ્યા મુજબ પ્રતિમા બનાવવી.

પ્રતિષ્ઠાપ્ય યથાન્યાયં દત્ત્વા રુદ્રાલયે પુનઃ બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ ભવાન્યા સહ મોદતે

પછી યોગ્ય રીતે રુદ્રાલયમાં પ્રતિષ્ઠા કરી, ફરીથી બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવી, ભવાની સાથે આનંદ પામે છે.

યા નાર્યેવં ચરેદબ્દં કૃષ્ણામેકાં ચતુર્દશીમ્ વર્ષાન્તે પ્રતિમાં કૃત્વા યેન કેનાપિ વા દ્વિજાઃ

જે સ્ત્રી એક વર્ષ સુધી દરેક કૃષ્ણપક્ષની ચતુર્દશીને એકલી રાખે છે અને વર્ષના અંતે કોઈપણ રીતે પ્રતિમા બનાવે છે, એ સ્ત્રી, હે દ્વિજો, આ વિધિનું પાલન કરે છે.

પૂર્વોક્તમખિલં કૃત્વા ભવાન્યા સહ મોદતે અમાવાસ્યાં નિરાહારા ભવેદબ્દં સુયન્ત્રિતા

પહેલાં જે બધું કહેવામાં આવ્યું છે એ બધું કરીને, એ સ્ત્રી ભવાની સાથે આનંદ માણે છે; અમાવાસ્યાના દિવસે એક વર્ષ સુધી નિયમિત ઉપવાસ કરે છે.

શૂલં ચ વિધિના કૃત્વા વર્ષાન્તે વિનિવેદયેત્ સ્નાપ્યેશાનં યજેદ્ભક્ત્યા સહસ્રૈઃ કમલૈઃ સિતૈઃ

નક્કી કરેલી રીત પ્રમાણે શૂળ બનાવી, વર્ષના અંતે એ શૂળ અર્પણ કરે છે; પછી ભગવાનને સ્નાન કરાવી, ભક્તિપૂર્વક હજાર સફેદ કમળોથી પૂજા કરે છે.

રાજતં કમલં ચૈવ જાંબૂનદસુકર્ણિકમ્ દત્ત્વા ભવાય વિપ્રેભ્યઃ પ્રદદ્યાદ્ દક્ષિણામ્ અપિ

પછી ચાંદીનું કમળ અને સોનાની કાનની વળી ભવાની અને બ્રાહ્મણોને આપે છે, અને યોગ્ય રીતે દક્ષિણ પણ આપે છે.

કામતો ઽપિ કૃતં પાપં ભ્રૂણહત્યાદિકં ચ યત્ તત્સર્વં શૂલદાનેન ભિન્દ્યાન્નારી ન સંશયઃ

જોઈએ તો, કોઈપણ પ્રકારનું પાપ—even ગર્ભહત્યા જેવું—જાણીને કે અજાણતાં થયું હોય, એ બધું શૂળદાનથી નાશ પામે છે; સ્ત્રી માટે એમાં કોઈ શંકા નથી.

સાયુજ્યં ચૈવમાપ્નોતિ ભવાન્યા દ્વિજસત્તમાઃ કુર્યાદ્યદ્વા નરઃ સો ઽપિ રુદ્રસાયુજ્યમાપ્નુયાત્

આ રીતે, એ ભવાની સાથે એકરૂપતા પામે છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો; અને જો પુરુષ આ વિધિ કરે, તો તે પણ રુદ્ર સાથે એકતા પામે છે.

પૌર્ણમાસ્યામમાવાસ્યાં વર્ષમેકમતન્દ્રિતા ઉપવાસરતા નારી નરો ઽપિ દ્વિજસત્તમાઃ

પૂનમ અને અમાવાસ્યાના દિવસે, એક વર્ષ સુધી, નિરંતર ઉપવાસમાં તત્પર રહેતી સ્ત્રી કે પુરુષ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો,

નિયોગાદેવ તત્કાર્યં ભર્તૄણાં દ્વિજસત્તમાઃ જપં દાનં તપઃ સર્વમ્ અસ્વતન્ત્રા યતઃ સ્ત્રિયઃ

આ બધું પતિના આદેશથી જ કરવું જોઈએ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, કારણ કે સ્ત્રીઓ જપ, દાન અને તપ—all independently—કરતી નથી.

વર્ષાન્તે સર્વગન્ધાઢ્યાં પ્રતિમાં સંનિવેદયેત્ સા ભવાન્યાશ્ ચ સાયુજ્યં સારૂપ્યં ચાપિ સુવ્રતા

વર્ષના અંતે, સર્વ સુગંધોથી શોભાયમાન પ્રતિમા અર્પણ કરે છે; આવી સુવ્રતા સ્ત્રી ભવાની સાથે એકતા અને રૂપસામ્ય પામે છે.

લભતે નાત્ર સંદેહઃ સત્યં સત્યં વદામ્યહમ્ કાર્તિક્યાં વા તુ યા નારી એકભક્તેન વર્તતે

એમાં કોઈ શંકા નથી કે એ આ ફળ પામે છે; સાચું, સાચું કહું છું. અથવા, કાર્તિક માસમાં જે સ્ત્રી એકમાત્ર ભક્તિથી આ ઉપવાસ કરે છે,

ક્ષમાહિંસાદિનિયમૈઃ સંયુક્તા બ્રહ્મચારિણી દદ્યાત્કૃષ્ણતિલાનાં ચ ભારમેકમ્ અતન્દ્રિતા

ક્ષમા, અહિંસા વગેરે નિયમો ધરાવતી, બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરતી, એ સ્ત્રી નિરંતર એક માપ કાળા તલનું દાન કરે છે.

સઘૃતં સગુડં ચૈવ ઓદનં પરમેષ્ઠિને દત્ત્વા ચ બ્રાહ્મણેભ્યશ્ ચ યથા વિભવવિસ્તરમ્

ઘી અને ગુડ સાથે પાકેલું ભાત પરમેશ્વરને અર્પણ કરે છે અને પોતાની શક્તિ પ્રમાણે બ્રાહ્મણોને પણ આપે છે.

અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યામ્ ઉપવાસરતા ચ સા ભવાન્યા મોદતે સાર્ધં સારૂપ્યં પ્રાપ્ય સુવ્રતા

અષ્ટમી અને ચતુર્દશીનો ઉપવાસ રાખીને, એ સ્ત્રી ભવાની સાથે આનંદ માણે છે અને સુવ્રતા રહીને રૂપસામ્ય પામે છે.

ક્ષમા સત્યં દયા દાનં શૌચમિન્દ્રિયનિગ્રહઃ સર્વવ્રતેષ્વયં ધર્મઃ સામાન્યો રુદ્રપૂજનમ્

ક્ષમા, સત્ય, દયા, દાન, પવિત્રતા અને ઇન્દ્રિયનિગ્રહ—આ બધું દરેક વ્રતમાં સામાન્ય ધર્મ છે અને રુદ્રની પૂજા પણ.

સમાસાદ્વઃ પ્રવક્ષ્યામિ પ્રતિમાસમનુક્રમાત્ માર્ગશીર્ષકમાસાદિકાર્ત્તિકાન્તં યથાક્રમમ્

હવે હું તમને દરેક માસ પ્રમાણે પ્રતિમાની ક્રમવાર વિધિ કહું છું, માર્ગશીર્ષથી લઈને કાર્તિકના અંત સુધી.

વ્રતં સુવિપુલં પુણ્યં નન્દિના પરિભાષિતમ્ માર્ગશીર્ષકમાસે ઽથ વૃષં પૂર્ણાઙ્ગમુત્તમમ્

આ વિશાળ અને પવિત્ર વ્રત, જે નંદિએ વર્ણવ્યું છે, તે માર્ગશીર્ષ માસમાં છે; ત્યારે ઉત્તમ અને સંપૂર્ણ વૃષભ અર્પણ કરવો.

અલંકૃત્ય યથાન્યાયં શિવાય વિનિવેદયેત્ સા ચ સાર્ધં ભવાન્યા વૈ મોદતે નાત્ર સંશયઃ

તેને યોગ્ય રીતે શણગારીને, શિવને અર્પણ કરવું; પછી એ સ્ત્રી ભવાની સાથે આનંદ માણે છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.

પુષ્યમાસે તુ વૈ શૂલં પ્રતિષ્ઠાપ્ય નિવેદયેત્ પૂર્વોક્તમખિલં કૃત્વા ભવાન્યા સહ મોદતે

પુષ્ય માસમાં, શૂળ સ્થાપિત કરીને અર્પણ કરવું; પહેલાં જે બધું કહેવામાં આવ્યું છે એ બધું કરીને, ભવાની સાથે આનંદ માણે છે.