લિઙ્ગપુરાણમ્

અગ્નિકાર્યમધઃશય્યાં નક્તભોજી સમાચરેત્ પ્રતિમાસં પ્રવક્ષ્યામિ શિવવ્રતમનુત્તમમ્

જે રાત્રે જમતો હોય, તેને અગ્નિની પૂજા અને જમીન પર સુવું જોઈએ. હવે હું દરેક માસ માટે શ્રેષ્ઠ શિવવ્રતનું વર્ણન કરું છું.

ધર્મકામાર્થમોક્ષાર્થં સર્વપાપવિશુદ્ધયે પુષ્યમાસે ચ સમ્પૂજ્ય યઃ કુર્યાન્નક્તભોજનમ્

ધર્મ, કામ, અર્થ, મોક્ષ અને સર્વ પાપોની શુદ્ધિ માટે, જે પુષ્ય માસમાં શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા કરે છે અને રાત્રે જમવાનું વ્રત રાખે છે—

સત્યવાદી જિતક્રોધઃ શાલિગોધૂમગોરસૈઃ પક્ષયોરષ્ટમીં યત્નાદ્ ઉપવાસેન વર્તયેત્

સત્ય બોલે, ક્રોધ પર જીત મેળવે, શાક, ઘઉં અને ગાયનું દૂધ લે અને બંને પક્ષની અષ્ટમીના દિવસે ઉત્સાહપૂર્વક ઉપવાસ કરે—

ભૂમિશય્યાં ચ માસાન્તે પૌર્ણમાસ્યાં ઘૃતાદિભિઃ સ્નાપ્ય રુદ્રં મહાદેવં સમ્પૂજ્ય વિધિપૂર્વકમ્

માસના અંતે, પૂર્ણિમાના દિવસે, ઘી વગેરેથી મહાદેવ રુદ્રનું અભિષેક કરીને વિધિપૂર્વક પૂજા કરે અને જમીન પર સુવે.

યાવકં ચૌદનં દત્ત્વા સક્ષીરં સઘૃતં દ્વિજાઃ ભોજયેદ્ બ્રાહ્મણાઞ્શિષ્ટાઞ્ જપેચ્છાન્તિં વિશેષતઃ

યવ અને પાકેલા ભાતમાં દૂધ અને ઘી મિક્સ કરીને યોગ્ય બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવે અને ખાસ કરીને શાંતિમંત્રનું પઠન કરે.

તથા ગોમિથુનં ચૈવ કપિલં વિનિવેદયેત્ ભવાય દેવદેવાય શિવાય પરમેષ્ઠિને

તે જ રીતે, કાપીલા ગાય અને વાછરડું ભગવાન શિવને, દેવોના દેવને, સર્વોચ્ચને કલ્યાણ માટે અર્પણ કરે.

સ યાતિ મુનિશાર્દૂલ વાહ્નેયં લોકમુત્તમમ્ ભુક્ત્વા સ વિપુલાન્ લોકાન્ તત્રૈવ સ વિમુચ્યતે

હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, એ વ્યક્તિ વાહ્નેયના શ્રેષ્ઠ લોકને પામે છે, ત્યાં વિશાળ લોકોમાં આનંદ માણે છે અને ત્યાંથી મુક્તિ પામે છે.

માઘમાસે તુ સમ્પૂજ્ય યઃ કુર્યાન્ નક્તભોજનમ્ કૃશરં ઘૃતસંયુક્તં ભુઞ્જાનઃ સંયતેન્દ્રિયઃ

માઘ માસમાં જે ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરે છે અને રાત્રે જમવાનું વ્રત રાખે છે, ઘી સાથે કૃશર (પાતળું ભાત) ખાય છે અને ઇન્દ્રિય સંયમ રાખે છે—

સોપવાસં ચતુર્દશ્યાં ભવેદુભયપક્ષયોઃ રુદ્રાય પૌર્ણમાસ્યાં તુ દદ્યાદ્વૈ ઘૃતકમ્બલમ્

બંને પક્ષની ચતુર્દશીને ઉપવાસ કરે અને પૂર્ણિમાના દિવસે રુદ્રને ઘીથી ભીંજાયેલું કમ્બળ અર્પણ કરે.

કૃષ્ણં ગોમિથુનં દદ્યાત્ પૂજયેચ્ચૈવ શંકરમ્ ભોજયેદ્બ્રાહ્મણાંશ્ચૈવ યથાવિભવવિસ્તરમ્

કાળી ગાય અને વાછરડું અર્પણ કરે, શંકર ભગવાનની પૂજા કરે અને પોતાના સામર્થ્ય પ્રમાણે બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવે.

યામ્યમાસાદ્ય વૈ લોકં યમેન સહ મોદતે ફાલ્ગુને ચૈવ સમ્પ્રાપ્તે કુર્યાદ્વૈ નક્તભોજનમ્

યમના લોકને પામીને, તે યમ સાથે આનંદ માણે છે. પછી ફાગણ માસ આવે ત્યારે રાત્રે જમવાનું વ્રત રાખે.

શ્યામાકાન્નઘૃતક્ષીરૈર્ જિતક્રોધો જિતેન્દ્રિયઃ ચતુર્દશ્યામથાષ્ટમ્યામ્ ઉપવાસં ચ કારયેત્

ક્રોધ અને ઇન્દ્રિય પર નિયંત્રણ રાખી, શ્યામા (જંગલી બાજરી) નો ભાત, ઘી અને દૂધ સાથે ખાય અને ચતુર્દશી તથા અષ્ટમીના દિવસે ઉપવાસ કરે.

પૌર્ણમાસ્યાં મહાદેવં સ્નાપ્ય સમ્પૂજ્ય શઙ્કરમ્ દદ્યાદ્ગોમિથુનં વાપિ તામ્રાભં શૂલપાણયે

પૂર્ણિમાના દિવસે મહાદેવ શંકરને સ્નાન કરાવી પૂજા કરીને, તાંબડાં કે કાપીલા ગાય અને વાછરડું શૂળધારીને અર્પણ કરે.

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા તુ પ્રાર્થયેત્પરમેશ્વરમ્ સ યાતિ ચન્દ્રસાયુજ્યં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવ્યા પછી પરમેશ્વરનું સ્મરણ કરે; એ ચંદ્રલોકને પામે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

ચૈત્રે ઽપિ રુદ્રમભ્યર્ચ્ય કુર્યાદ્વૈ નક્તભોજનમ્ શાલ્યન્નં પયસા યુક્તં ઘૃતેન ચ યથાસુખમ્

ચૈત્ર માસમાં પણ રુદ્રની પૂજા કરીને રાત્રે જમવાનું વ્રત રાખે, દૂધ અને ઘી સાથે ભાત મનગમતું ખાય.

ગોષ્ઠશાયી મુનિશ્રેષ્ઠાઃ ક્ષિતૌ નિશિ ભવં સ્મરેત્ પૌર્ણમાસ્યાં શિવં સ્નાપ્ય દદ્યાદ્ગોમિથુનં સિતમ્

મુનિશ્રેષ્ઠો, જે ગાયશાળામાં રાત્રે શયન કરે છે, તેને પૂર્ણિમાની રાત્રે ભવને સ્મરણ કરવું, શિવજીને સ્નાન કરાવવું અને સફેદ ગાય-બળદનું દાન કરવું જોઈએ.

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેચ્ચૈવ નિરૃતેઃ સ્થાનમાપ્નુયાત્ વૈશાખે ચ તથા માસે કૃત્વા વૈ નક્તભોજનમ્

પછી બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું જોઈએ; આવું કરવાથી નિૃતિલોક પ્રાપ્ત થાય છે. વૈશાખ મહિનામાં પણ રાત્રે ઉપવાસ રાખીને આવું જ કરવું.

પૌર્ણમાસ્યાં ભવં સ્નાપ્ય પઞ્ચગવ્યઘૃતાદિભિઃ શ્વેતં ગોમિથુનં દત્ત્વા સો ઽશ્વમેધફલં લભેત્

પૂર્ણિમાના દિવસે, ગાયના પાંચ પદાર્થો અને ઘીથી ભવને સ્નાન કરાવ્યા પછી, સફેદ ગાય-બળદનું દાન કરવાથી અશ્વમેધ યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે.

જ્યેષ્ઠે માસે ચ દેવેશં ભવં શર્વમુમાપતિમ્ સમ્પૂજ્ય શ્રદ્ધયા ભક્ત્યા કૃત્વા વૈ નક્તભોજનમ્

જેઠ મહિનામાં, દેવોના દેવ, શરવા, ઉમાપતિ ભવને શ્રદ્ધા અને ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરીને રાત્રે ઉપવાસ રાખવો જોઈએ.

રક્તશાલ્યન્નમધ્વા ચ અદ્ભિઃ પૂતં ઘૃતાદિભિઃ વીરાસનો નિશાર્ધં ચ ગવાં શુશ્રૂષણે રતઃ

મધ અને ઘીથી શુદ્ધ કરવામાં આવેલ લાલ ચોખાનો ભાત અર્પણ કરીને, અર્ધી રાત સુધી વીરાસનમાં બેસીને ગાયોની સેવા કરવી.

પૌર્ણમાસ્યાં તુ સમ્પૂજ્ય દેવદેવમુમાપતિમ્ સ્નાપ્ય શક્ત્યા યથાન્યાયં ચરું દદ્યાચ્ ચ શૂલિને

પૂર્ણિમાના દિવસે, ઉમાપતિ દેવદેવની યોગ્ય રીતે પૂજા કરીને, શક્તિ પ્રમાણે સ્નાન કરાવી, ત્રિશૂળધારીને પાક અર્પણ કરવો.

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ યથાવિભવવિસ્તરમ્ ધૂમ્રં ગોમિથુનં દત્ત્વા વાયુલોકે મહીયતે

પછી પોતાની શક્તિ પ્રમાણે બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું અને ધૂસરી રંગની ગાય-બળદનું દાન કરવું; આવું કરવાથી વાયુલોકમાં માન મળે છે.

આષાઢે માસિ ચાપ્યેવં નક્તભોજનતત્પરઃ ભૂરિખણ્ડાજ્યસંમિશ્રં સક્તુભિશ્ચૈવ ગોરસમ્

આષાઢ મહિનામાં પણ, રાત્રે ઉપવાસ રાખીને, ઘણાં તૂંવળા અને ઘી સાથે ગાયનું દૂધ અર્પણ કરવું.

પૌર્ણમાસ્યાં ઘૃતાદ્યૈસ્તુ સ્નાપ્ય પૂજ્ય યથાવિધિ બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ શ્રોત્રિયાન્ વેદપારગાન્

પૂર્ણિમાના દિવસે, ઘી વગેરેથી વિધિપૂર્વક સ્નાન અને પૂજા કરીને, બ્રાહ્મણો અને વેદપારંગત પંડિતોને ભોજન કરાવવું.

દદ્યાદ્ગોમિથુનં ગૌરં વારુણં લોકમાપ્નુયાત્ શ્રાવણે ચ દ્વિજા માસે કૃત્વા વૈ નક્તભોજનમ્

પછી ગૌરવર્ણની ગાય-બળદનું દાન કરવું; આવું કરવાથી વરુણલોક મળે છે. શ્રાવણ મહિનામાં પણ, દ્વિજોને રાત્રે ઉપવાસ રાખવો.

ક્ષીરષષ્ટિકભક્તેન સમ્પૂજ્ય વૃષભધ્વજમ્ પૌર્ણમાસ્યાં ઘૃતાદ્યૈસ્તુ સ્નાપ્ય પૂજ્ય યથાવિધિ

શ્રાવણમાં, દૂધ અને ચોખાના ભોજનથી વૃષભધ્વજની પૂજા કરીને, પૂર્ણિમાના દિવસે ઘી વગેરેથી વિધિપૂર્વક સ્નાન અને પૂજા કરવી.

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ શ્રોત્રિયાન્ વેદપારગાન્ શ્વેતાગ્રપાદં પૌણ્ડ્રં ચ દદ્યાદ્ગોમિથુનં પુનઃ

પછી બ્રાહ્મણો અને વેદપારંગત પંડિતોને ભોજન કરાવ્યા પછી, ફરીથી સફેદ પગવાળી પૌંડ્ર જાતની ગાય-બળદનું દાન કરવું.

સ યાતિ વાયુસાયુજ્યં વાયુવત્સર્વગો ભવેત્ પ્રાપ્તે ભાદ્રપદે માસે કૃત્વૈવં નક્તભોજનમ્

આ રીતે કરનારને વાયુ સાથે એકરૂપતા મળે છે અને તે વાયુ સમાન સર્વત્ર વ્યાપી બને છે. જ્યારે ભાદરવો મહિનો આવે, ત્યારે પણ આવી રીતે રાત્રે ઉપવાસ રાખવો.

હુતશેષં ચ વિપ્રેન્દ્રાન્ વૃક્ષમૂલાશ્રિતો દિવા પૌર્ણમાસ્યાં તુ દેવેશં સ્નાપ્ય સમ્પૂજ્ય શઙ્કરમ્

દિવસે, વૃક્ષની છાયામાં રહેતા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને યજ્ઞના અવશેષ અર્પણ કરવું; પૂર્ણિમાના દિવસે દેવોના દેવ શંકરને સ્નાન અને પૂજા કરવી.