લિઙ્ગપુરાણમ્

તાનિ વ્યાસાદુપશ્રુત્ય યુષ્માકં પ્રવદામ્યહમ્ અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યાં પક્ષયોરુભયોરપિ

મારે તે વ્રતો વ્યાસ પાસેથી સાંભળી તમને કહેવાનું છે; અષ્ટમી અને ચતુર્દશી, બંને પક્ષોમાં—

વર્ષમેકં તુ ભુઞ્જાનો નક્તં યઃ પૂજયેચ્છિવમ્ સર્વયજ્ઞફલં પ્રાપ્ય સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

જે વ્યક્તિ એક વર્ષ સુધી રાત્રે જ ભોજન કરીને, એ દિવસોએ શિવની પૂજા કરે છે, તે બધા યજ્ઞોના ફળને પામે છે અને પરમ અવસ્થાને પહોંચે છે.

પૃથિવીં ભાજનં કૃત્વા ભુક્ત્વા પર્વસુ માનવઃ અહોરાત્રેણ ચૈકેન ત્રિરાત્રફલમશ્નુતે

પૃથ્વીને જ પાત્ર બનાવીને, પર્વદિવસે ભોજન કરનાર મનુષ્ય, એક દિવસ-રાતમાં ત્રણ રાત્રિના વ્રતનું ફળ મેળવે છે.

દ્વયોર્ માસસ્ય પઞ્ચમ્યોર્ દ્વયોઃ પ્રતિપદોર્નરઃ ક્ષીરધારાવ્રતં કુર્યાત્ સો ઽશ્વમેધફલં લભેત્

બન્ને મહિનાની પાંચમી અને બન્ને પક્ષોની પ્રથમ日に, જે પુરુષ દૂધની ધારા વ્રત કરે છે, તે અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ મેળવે છે.

કૃષ્ણાષ્ટમ્યાં તુ નક્તેન યાવત્કૃષ્ણચતુર્દશી ભુઞ્જન્ભોગાનવાપ્નોતિ બ્રહ્મલોકં ચ ગચ્છતિ

કૃષ્ણપક્ષની અષ્ટમીથી ચતુર્દશી સુધી રાત્રે જ ભોજન કરનારને ભોગો મળે છે અને તે બ્રહ્મલોકમાં જાય છે.

યો ઽબ્દમેકં પ્રકુર્વીત નક્તં પર્વસુ પર્વસુ બ્રહ્મચારી જિતક્રોધઃ શિવધ્યાનપરાયણઃ

જે વ્યક્તિ એક વર્ષ સુધી દરેક પર્વદિને રાત્રે જ ભોજન કરે છે, બ્રહ્મચારી રહે છે, ક્રોધને જીતે છે અને શિવના ધ્યાનમાં તલીન રહે છે—

સંવત્સરાન્તે વિપ્રેન્દ્રાન્ ભોજયેદ્વિધિપૂર્વકમ્ સ યાતિ શાઙ્કરં લોકં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

વર્ષના અંતે, નિયમસર શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવે છે, તે શંકરલોકમાં જાય છે; આમાં કોઈ શંકા નથી.

ઉપવાસાત્ પરં ભૈક્ષ્યં ભૈક્ષ્યાત્ પરમ્ અયાચિતમ્ અયાચિતાત્ પરં નક્તં તસ્માન્ નક્તેન વર્તયેત્

ઉપવાસ કરતાં ભિક્ષા શ્રેષ્ઠ છે, ભિક્ષા કરતાં વિનંતી વિના મળેલું અન્ન શ્રેષ્ઠ છે, વિનંતી વિના મળેલા અન્ન કરતાં રાત્રે જમવું શ્રેષ્ઠ છે. તેથી મનુષ્યે રાત્રે જમવાનું જીવન વિતાવવું જોઈએ.

દેવૈર્ભુક્તં તુ પૂર્વાહ્ણે મધ્યાહ્ને ઋષિભિસ્ તથા અપરાહ્ણે ચ પિતૃભિઃ સંધ્યાયાં ગુહ્યકાદિભિઃ

પૂર્વાહ્ને દેવતાઓ અન્ન ગ્રહણ કરે છે, મધ્યાહ્ને ઋષિઓ, અપરાહ્ને પિતૃઓ અને સાંજના સમયે ગુહ્યક વગેરે દેવતાઓ અન્ન ગ્રહણ કરે છે.

સર્વવેલામતિક્રમ્ય નક્તભોજનમુત્તમમ્ હવિષ્યભોજનં સ્નાનં સત્યમાહારલાઘવમ્

બધી વેળા કરતાં રાત્રે જમવું ઉત્તમ છે. યજ્ઞ માટેનું અન્ન, નિયમિત સ્નાન, સત્ય બોલવું અને અન્નમાં મિતવ્યયિતા રાખવી જોઈએ.

અગ્નિકાર્યમધઃશય્યાં નક્તભોજી સમાચરેત્ પ્રતિમાસં પ્રવક્ષ્યામિ શિવવ્રતમનુત્તમમ્

જે રાત્રે જમતો હોય, તેને અગ્નિની પૂજા અને જમીન પર સુવું જોઈએ. હવે હું દરેક માસ માટે શ્રેષ્ઠ શિવવ્રતનું વર્ણન કરું છું.

ધર્મકામાર્થમોક્ષાર્થં સર્વપાપવિશુદ્ધયે પુષ્યમાસે ચ સમ્પૂજ્ય યઃ કુર્યાન્નક્તભોજનમ્

ધર્મ, કામ, અર્થ, મોક્ષ અને સર્વ પાપોની શુદ્ધિ માટે, જે પુષ્ય માસમાં શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા કરે છે અને રાત્રે જમવાનું વ્રત રાખે છે—

સત્યવાદી જિતક્રોધઃ શાલિગોધૂમગોરસૈઃ પક્ષયોરષ્ટમીં યત્નાદ્ ઉપવાસેન વર્તયેત્

સત્ય બોલે, ક્રોધ પર જીત મેળવે, શાક, ઘઉં અને ગાયનું દૂધ લે અને બંને પક્ષની અષ્ટમીના દિવસે ઉત્સાહપૂર્વક ઉપવાસ કરે—

ભૂમિશય્યાં ચ માસાન્તે પૌર્ણમાસ્યાં ઘૃતાદિભિઃ સ્નાપ્ય રુદ્રં મહાદેવં સમ્પૂજ્ય વિધિપૂર્વકમ્

માસના અંતે, પૂર્ણિમાના દિવસે, ઘી વગેરેથી મહાદેવ રુદ્રનું અભિષેક કરીને વિધિપૂર્વક પૂજા કરે અને જમીન પર સુવે.

યાવકં ચૌદનં દત્ત્વા સક્ષીરં સઘૃતં દ્વિજાઃ ભોજયેદ્ બ્રાહ્મણાઞ્શિષ્ટાઞ્ જપેચ્છાન્તિં વિશેષતઃ

યવ અને પાકેલા ભાતમાં દૂધ અને ઘી મિક્સ કરીને યોગ્ય બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવે અને ખાસ કરીને શાંતિમંત્રનું પઠન કરે.

તથા ગોમિથુનં ચૈવ કપિલં વિનિવેદયેત્ ભવાય દેવદેવાય શિવાય પરમેષ્ઠિને

તે જ રીતે, કાપીલા ગાય અને વાછરડું ભગવાન શિવને, દેવોના દેવને, સર્વોચ્ચને કલ્યાણ માટે અર્પણ કરે.

સ યાતિ મુનિશાર્દૂલ વાહ્નેયં લોકમુત્તમમ્ ભુક્ત્વા સ વિપુલાન્ લોકાન્ તત્રૈવ સ વિમુચ્યતે

હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, એ વ્યક્તિ વાહ્નેયના શ્રેષ્ઠ લોકને પામે છે, ત્યાં વિશાળ લોકોમાં આનંદ માણે છે અને ત્યાંથી મુક્તિ પામે છે.

માઘમાસે તુ સમ્પૂજ્ય યઃ કુર્યાન્ નક્તભોજનમ્ કૃશરં ઘૃતસંયુક્તં ભુઞ્જાનઃ સંયતેન્દ્રિયઃ

માઘ માસમાં જે ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરે છે અને રાત્રે જમવાનું વ્રત રાખે છે, ઘી સાથે કૃશર (પાતળું ભાત) ખાય છે અને ઇન્દ્રિય સંયમ રાખે છે—

સોપવાસં ચતુર્દશ્યાં ભવેદુભયપક્ષયોઃ રુદ્રાય પૌર્ણમાસ્યાં તુ દદ્યાદ્વૈ ઘૃતકમ્બલમ્

બંને પક્ષની ચતુર્દશીને ઉપવાસ કરે અને પૂર્ણિમાના દિવસે રુદ્રને ઘીથી ભીંજાયેલું કમ્બળ અર્પણ કરે.

કૃષ્ણં ગોમિથુનં દદ્યાત્ પૂજયેચ્ચૈવ શંકરમ્ ભોજયેદ્બ્રાહ્મણાંશ્ચૈવ યથાવિભવવિસ્તરમ્

કાળી ગાય અને વાછરડું અર્પણ કરે, શંકર ભગવાનની પૂજા કરે અને પોતાના સામર્થ્ય પ્રમાણે બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવે.

યામ્યમાસાદ્ય વૈ લોકં યમેન સહ મોદતે ફાલ્ગુને ચૈવ સમ્પ્રાપ્તે કુર્યાદ્વૈ નક્તભોજનમ્

યમના લોકને પામીને, તે યમ સાથે આનંદ માણે છે. પછી ફાગણ માસ આવે ત્યારે રાત્રે જમવાનું વ્રત રાખે.

શ્યામાકાન્નઘૃતક્ષીરૈર્ જિતક્રોધો જિતેન્દ્રિયઃ ચતુર્દશ્યામથાષ્ટમ્યામ્ ઉપવાસં ચ કારયેત્

ક્રોધ અને ઇન્દ્રિય પર નિયંત્રણ રાખી, શ્યામા (જંગલી બાજરી) નો ભાત, ઘી અને દૂધ સાથે ખાય અને ચતુર્દશી તથા અષ્ટમીના દિવસે ઉપવાસ કરે.

પૌર્ણમાસ્યાં મહાદેવં સ્નાપ્ય સમ્પૂજ્ય શઙ્કરમ્ દદ્યાદ્ગોમિથુનં વાપિ તામ્રાભં શૂલપાણયે

પૂર્ણિમાના દિવસે મહાદેવ શંકરને સ્નાન કરાવી પૂજા કરીને, તાંબડાં કે કાપીલા ગાય અને વાછરડું શૂળધારીને અર્પણ કરે.

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા તુ પ્રાર્થયેત્પરમેશ્વરમ્ સ યાતિ ચન્દ્રસાયુજ્યં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવ્યા પછી પરમેશ્વરનું સ્મરણ કરે; એ ચંદ્રલોકને પામે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

ચૈત્રે ઽપિ રુદ્રમભ્યર્ચ્ય કુર્યાદ્વૈ નક્તભોજનમ્ શાલ્યન્નં પયસા યુક્તં ઘૃતેન ચ યથાસુખમ્

ચૈત્ર માસમાં પણ રુદ્રની પૂજા કરીને રાત્રે જમવાનું વ્રત રાખે, દૂધ અને ઘી સાથે ભાત મનગમતું ખાય.

ગોષ્ઠશાયી મુનિશ્રેષ્ઠાઃ ક્ષિતૌ નિશિ ભવં સ્મરેત્ પૌર્ણમાસ્યાં શિવં સ્નાપ્ય દદ્યાદ્ગોમિથુનં સિતમ્

મુનિશ્રેષ્ઠો, જે ગાયશાળામાં રાત્રે શયન કરે છે, તેને પૂર્ણિમાની રાત્રે ભવને સ્મરણ કરવું, શિવજીને સ્નાન કરાવવું અને સફેદ ગાય-બળદનું દાન કરવું જોઈએ.

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેચ્ચૈવ નિરૃતેઃ સ્થાનમાપ્નુયાત્ વૈશાખે ચ તથા માસે કૃત્વા વૈ નક્તભોજનમ્

પછી બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું જોઈએ; આવું કરવાથી નિૃતિલોક પ્રાપ્ત થાય છે. વૈશાખ મહિનામાં પણ રાત્રે ઉપવાસ રાખીને આવું જ કરવું.

પૌર્ણમાસ્યાં ભવં સ્નાપ્ય પઞ્ચગવ્યઘૃતાદિભિઃ શ્વેતં ગોમિથુનં દત્ત્વા સો ઽશ્વમેધફલં લભેત્

પૂર્ણિમાના દિવસે, ગાયના પાંચ પદાર્થો અને ઘીથી ભવને સ્નાન કરાવ્યા પછી, સફેદ ગાય-બળદનું દાન કરવાથી અશ્વમેધ યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે.

જ્યેષ્ઠે માસે ચ દેવેશં ભવં શર્વમુમાપતિમ્ સમ્પૂજ્ય શ્રદ્ધયા ભક્ત્યા કૃત્વા વૈ નક્તભોજનમ્

જેઠ મહિનામાં, દેવોના દેવ, શરવા, ઉમાપતિ ભવને શ્રદ્ધા અને ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરીને રાત્રે ઉપવાસ રાખવો જોઈએ.