લિઙ્ગપુરાણમ્

પદ્મકિઞ્જલ્કસંકાશૈર્ અંશુકૈરતિશોભનાઃ વલયૈર્નૂપુરૈર્હારૈશ્ છત્રૈશ્ચિત્રૈસ્તથાંશુકૈઃ

કમળના પરાગ જેવી વસ્ત્રો, કંકણ, પાયલ, હાર અને રંગબેરંગી છત્રો તથા વસ્ત્રોથી તેઓ ખૂબ જ શોભી રહ્યા હતા.

ભૂષિતા ભૂષિતૈશ્ ચાન્યૈર્ મણ્ડિતા મણ્ડનપ્રિયાઃ દૃષ્ટ્વાથ વૃન્દં સુરસુન્દરીણાં ગણેશ્વરાણાં સુરસુન્દરીણામ્ જગ્મુર્ગણેશસ્ય પુરં સુરેશાઃ પુરદ્વિષઃ શક્રપુરોગમાશ્ ચ

અનેક આભૂષણોથી સજ્જ અને શણગારપ્રિય, જ્યારે દેવોએ આ સુંદર દેવકન્યાઓ અને ગણા નેતાઓના જૂથને જોયું, ત્યારે તેઓ ઈન્દ્રના નેતૃત્વમાં ગણેશ્વરના શહેર તરફ ગયા.

દૃષ્ટ્વા ચ તસ્થુઃ સુરસિદ્ધસંઘાઃ પુરસ્ય મધ્યે પુરુહૂતપૂર્વાઃ ભવસ્ય બાલાર્કસહસ્રવર્ણં વિમાનમાદ્યં પરમેશ્વરસ્ય

આ બધું જોઈને, પુરુહૂતના આગેવાને દેવો અને સિદ્ધોના સમૂહો શહેરના મધ્યમાં ઊભા રહ્યા અને હજારો ઉગતા સૂર્ય જેવો તેજ ધરાવતું પરમેશ્વરના મહાન મહેલને નિહાળ્યું.

અથ તસ્ય વિમાનસ્ય દ્વારિ સંસ્થં ગણેશ્વરમ્ નન્દિનં દદૃશુઃ સર્વે દેવાઃ શક્રપુરોગમાઃ

પછી, એ મહેલના દ્વાર પર, બધા દેવોએ ઈન્દ્રના આગેવાને ગણેશ્વર નંદિને ઊભેલા જોયા.

તં દૃષ્ટ્વા નન્દિનં સર્વે પ્રણમ્યાહુર્ ગણેશ્વરમ્ જયેતિ દેવાસ્તં દૃષ્ટ્વા સો ઽપ્યાહ ચ ગણેશ્વરઃ

નંદિને જોઈને, બધા દેવોએ નમન કરીને ગણેશ્વરને 'જય' કહ્યું. ત્યારે ગણેશ્વરે પણ તેમને જવાબ આપ્યો.

ભો ભો દેવા મહાભાગાઃ સર્વે નિર્ધૂતકલ્મષાઃ સમ્પ્રાપ્તાઃ સર્વલોકેશા વક્તુમર્હથ સુવ્રતાઃ

હે મહાભાગ્યશાળી દેવો, તમે બધા પાપમુક્ત થયા છો અને અહીં આવી પહોંચ્યા છો, હે સર્વલોકના સ્વામી, તમે સૌ સત્યવ્રત છો — હવે તમારો હેતુ કહો.

તમાહુર્વરદં દેવં વારણેન્દ્રસમપ્રભમ્ પશુપાશવિમોક્ષાર્થં દર્શયાસ્માન્ મહેશ્વરમ્

તેઓએ કહ્યું: 'અમને વરદાન આપનાર દેવ, ગજરાજ જેવો તેજ ધરાવતા મહેશ્વરને દર્શન કરાવો, જેથી અમને બંધનમાંથી મુક્તિ મળે.'

પુરા પુરત્રયં દગ્ધું પશુત્વં પરિભાષિતમ્ શઙ્કિતાશ્ ચ વયં તત્ર પશુત્વં પ્રતિ સુવ્રત

'પહેલાં, જ્યારે ત્રણ શહેરો દહન કરવા હતા, ત્યારે અમને 'પશુ' કહેવામાં આવ્યા હતા. એથી, હે સત્યવ્રત, અમને આ 'પશુપણ' અંગે ચિંતા છે.'

વ્રતં પાશુપતં પ્રોક્તં ભવેન પરમેષ્ઠિના વ્રતેનાનેન ભૂતેશ પશુત્વં નૈવ વિદ્યતે

'પશુપતવ્રત ભવે પરમેશ્વરે જણાવેલું છે. આ વ્રતથી, હે ભૂતેશ, પશુપણ ક્યારેય રહેતું નથી.'

અથ દ્વાદશવર્ષં વા માસદ્વાદશકં તુ વા દિનદ્વાદશકં વાપિ કૃત્વા તદ્ વ્રતમ્ ઉત્તમમ્

હવે, જો કોઈ એ શ્રેષ્ઠ વ્રત બાર વર્ષ, બાર મહિના કે બાર દિવસ પણ કરે તો—

મુચ્યન્તે પશવઃ સર્વે પશુપાશૈર્ભવસ્ય તુ દર્શયામાસ તાન્દેવાન્ નારાયણપુરોગમાન્

તો બધા જીવો ભવના બંધનમાંથી મુક્ત થાય છે; એ રીતે નારાયણ સહિત દેવતાઓને એ દર્શાવ્યું.

નન્દી શિલાદતનયઃ સર્વભૂતગણાગ્રણીઃ તં દૃષ્ટ્વા દેવમીશાનં સાંબં સગણમ્ અવ્યયમ્

શિલાદાનો પુત્ર અને સર્વ જીવગણોમાં આગવો, નંદી, જ્યારે અમર અને સાબા તથા તેના અનુયાયીઓ સાથે ઈશાન દેવને જોયા—

પ્રણેમુસ્ તુષ્ટુવુશ્ ચૈવ પ્રીતિકણ્ટકિતત્વચઃ વિજ્ઞાપ્ય શિતિકણ્ઠાય પશુપાશવિમોક્ષણમ્

ત્યારે તેઓ આનંદથી રોમાંચિત થઈ, નમ્યા અને સ્તુતિ કરી; પછી શિતિકંઠને ભવના બંધનમાંથી મુક્તિ મળ્યાનું જણાવ્યું.

તસ્થુસ્તદાગ્રતઃ શંભોઃ પ્રણિપત્ય પુનઃ પુનઃ તતઃ સમ્પ્રેક્ષ્ય તાન્ સર્વાન્ દેવદેવો વૃષધ્વજઃ

પછી તેઓ શંભુની સામે વારંવાર નમન કરીને ઊભા રહ્યા; ત્યારબાદ વૃષધ્વજ દેવદેવતાએ તેમને જોયા—

વિશોધ્ય તેષાં દેવાનાં પશુત્વં પરમેશ્વરઃ વ્રતં પાશુપતં ચૈવ સ્વયં દેવો મહેશ્વરઃ

પછી પરમેશ્વરે એ દેવતાઓના બંધન દૂર કર્યા; અને મહેશ્વરે પોતે તેમને પાશુપત વ્રત શીખવ્યું.

ઉપદિશ્ય મુનીનાં ચ સહાસ્તે ચાંબયા ભવઃ તદાપ્રભૃતિ તે દેવાઃ સર્વે પાશુપતાઃ સ્મૃતાઃ

ભવએ અંબા સાથે મુનિઓને પણ એ વ્રત શીખવ્યું; ત્યારથી એ બધા દેવતાઓ પાશુપત કહેવાય છે.

પશૂનાં ચ પતિર્યસ્માત્ તેષાં સાક્ષાદ્ધિ દેવતાઃ તસ્માત્પાશુપતાઃ પ્રોક્તાસ્ તપસ્તેપુશ્ ચ તે પુનઃ

કારણ કે એ જીવોના સ્વામી છે અને તેઓ સીધા દેવતાઓ છે, તેથી તેઓ પાશુપત કહેવાય છે; અને તેમણે ફરી તપ પણ કર્યું.

તતો દ્વાદશવર્ષાન્તે મુક્તપાશાઃ સુરોત્તમાઃ યયુર્યથાગતં સર્વે બ્રહ્મણા સહ વિષ્ણુના

પછી બાર વર્ષ પૂરા થયા પછી, શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ બંધનમુક્ત થઈ, બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ સાથે જેમ આવ્યા તેમ પાછા ગયા.

એતદ્વઃ કથિતં સર્વં પિતામહમુખાચ્છ્રુતમ્ પુરા સનત્કુમારેણ તસ્માદ્વ્યાસેન ધીમતા

આ બધું તમને કહેલું છે, જે પહેલા પિતામહના મુખેથી સાંભળેલું હતું, અને પહેલાં સનત્કુમારે તથા પછી વિદ્વાન વ્યાસે કહેલું હતું.

યઃ શ્રાવયેચ્છુચિર્ વિપ્રાઞ્ છૃણુયાદ્વા શુચિર્નરઃ સ દેહભેદમાસાદ્ય પશુપાશૈઃ પ્રમુચ્યતે

જે શુદ્ધ મનુષ્ય આ કથા બ્રાહ્મણોને સંભળાવે અથવા શુદ્ધ થઈને સાંભળે, તે શરીર છોડ્યા પછી ભવના બંધનમાંથી મુક્ત થાય છે.

વ્રતમેતત્ત્વયા પ્રોક્તં પશુપાશવિમોક્ષણમ્ વ્રતં પાશુપતં લૈઙ્ગં પુરા દેવૈર્ અનુષ્ઠિતમ્

આ વ્રત, જે તમે વર્ણવ્યું છે, એ ભવના બંધનમાંથી મુક્તિ છે—લિંગસંબંધિત પાશુપત વ્રત, જે દેવોએ પહેલાં અનુસરીેલું હતું.

વક્તુમર્હસિ ચાસ્માકં યથાપૂર્વં ત્વયા શ્રુતમ્ પુરા સનત્કુમારેણ પૃષ્ટઃ શૈલાદિરાદરાત્

તમે અમને એ જ રીતે કહો, જેમ તમે પહેલાં સાંભળ્યું હતું, જ્યારે પર્વતોના સ્વામી, તમને સનત્કુમારે શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂછ્યું હતું.

નન્દી પ્રાહ વચસ્તસ્મૈ પ્રવદામિ સમાસતઃ દેવૈર્દૈત્યૈસ્ તથા સિદ્ધૈર્ ગન્ધર્વૈઃ સિદ્ધચારણૈઃ

નંદીએ તેને કહ્યું: હું સંક્ષિપ્તમાં કહું છું—જે વ્રત દેવો, દૈત્ય, સિદ્ધો, ગંધર્વો અને સિદ્ધચારણોએ અનુસરીેલું છે—

મુનિભિશ્ ચ મહાભાગૈર્ અનુષ્ઠિતમનુત્તમમ્ વ્રતં દ્વાદશલિઙ્ગાખ્યં પશુપાશવિમોક્ષણમ્

અને મહાભાગ્યશાળી મુનિઓએ પણ અનુસરીેલું શ્રેષ્ઠ વ્રત, જે બાર લિંગ તરીકે ઓળખાય છે અને ભવના બંધનમાંથી મુક્તિ આપે છે.

ભોગદં યોગદં ચૈવ કામદં મુક્તિદં શુભમ્ અવિયોગકરં પુણ્યં ભક્તાનાં ભયનાશનમ્

એ ભોગ, યોગ, ઈચ્છિત ફળ, મુક્તિ અને શુભતા આપે છે; ભક્તોને અવિયોગી પુણ્ય આપે છે અને ભયનો નાશ કરે છે.

ષડઙ્ગસહિતાન્ વેદાન્ મથિત્વા તેન નિર્મિતમ્ સર્વદાનોત્તમં પુણ્યમ્ અશ્વમેધાયુતાધિકમ્

છ અંગવાળા વેદોને મથન કરીને એ સ્થાપિત થયું; એ સર્વ દાનમાં શ્રેષ્ઠ છે, દસ હજાર અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરતાં પણ વધારે પુણ્ય આપે છે.

સર્વમઙ્ગલદં પુણ્યં સર્વશત્રુવિનાશનમ્ સંસારાર્ણવમગ્નાનાં જન્તૂનામપિ મોક્ષદમ્

એ સર્વમંગલ અને પુણ્ય આપે છે, બધા શત્રુઓનો નાશ કરે છે, અને સંસારના સમુદ્રમાં ડૂબેલા જીવોને પણ મોક્ષ આપે છે.

સર્વવ્યાધિહરં ચૈવ સર્વજ્વરવિનાશનમ્ દેવૈરનુષ્ઠિતં પૂર્વં બ્રહ્મણા વિષ્ણુના તથા

આ ઉપાય બધા રોગો અને તાવને દૂર કરે છે; દેવતાઓએ, બ્રહ્માએ અને વિષ્ણુએ પણ પહેલાં આ વિધિ કરી હતી.

કૃત્વા કનીયસં લિઙ્ગં સ્નાપ્ય ચન્દનવારિણા ચૈત્રમાસાદિ વિપ્રેન્દ્રાઃ શિવલિઙ્ગવ્રતં ચરેત્

હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, નાનકડું લિંગ બનાવીને તેને ચંદનના પાણીથી સ્નાન કરાવવું અને ચૈત્ર માસથી શિવલિંગનું વ્રત રાખવું જોઈએ.