લિઙ્ગપુરાણમ્

સ તાં ગતિમ્ અવાપ્નોતિ સ્વાશ્રમૈર્ દુર્લભાં સ્થિરામ્ દીપવૃક્ષં પાર્થિવં વા દારવં વા શિવાલયે

તે એ ગતિ પામે છે, જે પોતાની આશ્રમમાં રહેનારને પણ દુર્લભ છે, દીવો લાકડાનો હોય કે માટીનો કે બીજા કોઈ પદાર્થનો, શિવાલયમાં અર્પણ કરેલો હોય.

દત્ત્વા કુલશતં સાગ્રં શિવલોકે મહીયતે આયસં તામ્રજં વાપિ રૌપ્યં સૌવર્ણિકં તથા

કુટુંબ સહિત દીવો અર્પણ કરીને, તે શિવલોકમાં સન્માન પામે છે; દીવો લોખંડ, તાંબું, ચાંદી કે સોનાનો હોય.

શિવાય દીપં યો દદ્યાદ્ વિધિના વાપિ ભક્તિતઃ સૂર્યાયુતસમૈઃ શ્લક્ષ્ણૈર્ યાનૈઃ શિવપુરં વ્રજેત્

જે કોઈ નિયમ પ્રમાણે કે ભક્તિથી શિવને દીવો અર્પણ કરે છે, તે દસ હજાર સૂર્ય જેટલા તેજસ્વી વાહનોમાં શિવપુર જાય છે.

કાર્તિકે માસિ યો દદ્યાદ્ ઘૃતદીપં શિવાગ્રતઃ સમ્પૂજ્યમાનં વા પશ્યેદ્ વિધિના પરમેશ્વરમ્

કાર્તિક માસમાં જે શિવ સામે ઘીનો દીવો અર્પણ કરે, અથવા નિયમ પ્રમાણે પરમેશ્વરનું પૂજન થતું જોવે—

સ યાતિ બ્રહ્મણો લોકં શ્રદ્ધયા મુનિસત્તમાઃ આવાહનં સુસાન્નિધ્યં સ્થાપનં પૂજનં તથા

તે શ્રદ્ધાપૂર્વક બ્રહ્મલોકમાં જાય છે, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ! આવાહન, સાન્નિધ્ય, સ્થાપન અને પૂજન પણ એ જ રીતે કરવું.

સમ્પ્રોક્તં રુદ્રગાયત્ર્યા આસનં પ્રણવેન વૈ પઞ્ચભિઃ સ્નપનં પ્રોક્તં રુદ્રાદ્યૈશ્ ચ વિશેષતઃ

રુદ્ર ગાયત્રી તથા પ્રણવના ઉચ્ચાર સાથે આસન નિર્ધારણ કરવું અને ખાસ કરીને રુદ્ર તથા અન્ય દેવતાઓના નામે પાંચ વખત અભિષેક કરવો જણાવાયું છે.

એવં સમ્પૂજયેન્નિત્યં દેવદેવમુમાપતિમ્ બ્રહ્માણં દક્ષિણે તસ્ય પ્રણવેન સમર્ચયેત્

આ રીતે, રોજે રોજ દેવી ઉમાના પતિ, દેવોમાંના દેવની પૂજા કરવી જોઈએ. તેમના જમણે બ્રહ્માને પ્રણવના ઉચ્ચારથી વિશેષ સન્માન આપવું જોઈએ.

ઉત્તરે દેવદેવેશં વિષ્ણું ગાયત્રિયા યજેત્ વહ્નૌ હુત્વા યથાન્યાયં પઞ્ચભિઃ પ્રણવેન ચ

ઉત્તર બાજુએ દેવોમાંના દેવ વિષ્ણુની ગાયત્રી મંત્રથી પૂજા કરવી. આગમાં નિયમ પ્રમાણે હવન કરીને, પાંચ વખત પ્રણવના ઉચ્ચારથી પૂજા કરવી.

સ યાતિ શિવસાયુજ્યમ્ એવં સમ્પૂજ્ય શઙ્કરમ્ ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તો લિઙ્ગાર્ચનવિધિક્રમઃ

આ રીતે શંકર ભગવાનની પૂજા કરીને, ભક્તને શિવ સાથે એકતા પ્રાપ્ત થાય છે. સંક્ષિપ્તમાં, લિંગની પૂજા કરવાની રીત અહીં જણાવી છે.

વ્યાસેન કથિતઃ પૂર્વં શ્રુત્વા રુદ્રમુખાત્સ્વયમ્

આ વિધિ અગાઉ વ્યાસજીએ Rudraના મુખેથી સીધી સાંભળી અને પછી વર્ણવી હતી.

કથં પશુપતિં દૃષ્ટ્વા પશુપાશવિમોક્ષણમ્ પશુત્વં તત્યજુર્દેવાસ્ તન્નો વક્તુમિહાર્હસિ

પશુપતિને જોઈને દેવતાઓએ પોતાના બંધન કેવી રીતે છોડ્યા? તેઓએ પશુત્વ કેવી રીતે ત્યજી દીધું, એ તમે અમને અહીં કહો.

પુરા કૈલાસશિખરે ભોગ્યાખ્યે સ્વપુરે સ્થિતમ્ સમેત્ય દેવાઃ સર્વજ્ઞમ્ આજગ્મુસ્તત્પ્રસાદતઃ

પહેલાં, કૈલાસ શિખર પર ભોગ્ય નામના પોતાના શહેરમાં સ્થિત સર્વજ્ઞ ભગવાન પાસે દેવતાઓ તેમના કૃપાથી ભેગા થયા.

હિતાય સર્વદેવાનાં બ્રહ્મણા ચ જનાર્દનઃ ગરુડસ્ય તથા સ્કન્ધમ્ આરુહ્ય પુરુષોત્તમઃ

બધા દેવોના કલ્યાણ માટે જનાર્દન તથા બ્રહ્મા, ગરુડના ખભા પર બેસીને, સર્વોચ્ચ પુરુષ તરીકે આવ્યા.

જગામ દેવતાભિર્ વૈ દેવદેવાન્તિકં હરિઃ સર્વે સમ્પ્રાપ્ય દેવસ્ય સાર્ધં ગિરિવરં શુભમ્

હરિ તથા અન્ય દેવતાઓ દેવોમાંના દેવ પાસે ગયા; બધા મળીને ભગવાન સાથે શુભ મહાપર્વત પર પહોંચ્યા અને ત્યાં રહ્યા.

સેન્દ્રાઃ સસાધ્યાઃ સયમાઃ પ્રણેમુર્ ગિરિમુત્તમમ્ ભગવાન્ વાસુદેવો ઽસૌ ગરુડાદ્ ગરુડધ્વજઃ અવતીર્ય ગિરિં મેરુમ્ આરુરોહ સુરોત્તમૈઃ

ઇન્દ્ર, સાધ્ય અને યમ સાથે તેઓ શ્રેષ્ઠ પર્વતને નમ્યા; ભગવાન વાસુદેવ, ગરુડધ્વજ, ગરુડ પરથી ઉતરીને શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ સાથે મેરુ પર્વત પર ચઢ્યા.

સકલદુરિતહીનં સર્વદં ભોગમુખ્યં મુદિતકુરરવૃન્દં નાદિતં નાગવૃન્દૈઃ મધુરરણિતગીતં સાનુકૂલાન્ધકારં પદરચિતવનાન્તં કાન્તવાતાન્તતોયમ્

તે પર્વત બધાં દુઃખોથી મુક્ત, સર્વદા શ્રેષ્ઠ આનંદ આપનાર, ખુશકુરુલીઓના રવથી ગૂંજતો, સાપોના સંગીતથી ભરેલો, મધુર સંગીતથી પ્રતિધ્વનિત, શીતળ છાંયથી ઢંકાયેલો, સુંદર પવન અને ઠંડા પાણીથી ભરેલો હતો.

ભવનશતસહસ્રૈર્ જુષ્ટમ્ આદિત્યકલ્પૈર્ લલિતગતિવિદગ્ધૈર્ હંસવૃન્દૈશ્ ચ ભિન્નમ્ ધવખદિરપલાશૈશ્ ચન્દનાદ્યૈશ્ ચ વૃક્ષૈર્ દ્વિજવરગણવૃન્દૈઃ કોકિલાદ્યૈર્દ્વિરેફૈઃ

સૌરમંડળ જેવી તેજસ્વી, લાખો મહેલો વડે શોભિત, સુંદર ચાલવાળા હંસોના જૂથોથી ભરપૂર, ધવ, ખદિર, પલાશ, ચંદન વગેરે વૃક્ષો, શ્રેષ્ઠ પક્ષીઓ, કોયલ અને મધમાખીઓથી ભરેલો હતો.

ક્વચિદશેષસુરદ્રુમસંકુલં કુરબકૈઃ પ્રિયકૈસ્તિલકૈસ્ તથા બહુકદમ્બતમાલલતાવૃતં ગિરિવરં શિખરૈર્વિવિધૈસ્ તથા

ક્યાંક ક્યાંક તે પર્વત સર્વ પ્રકારના દેવવૃક્ષોથી ઘેરાયેલો, કુરબક, પ્રિયક, તિલક તથા અનેક કદંબ, તમાલ અને લતાવૃક્ષોથી ઢંકાયેલો અને વિવિધ શિખરો વડે શોભતો હતો.

ગિરેઃ પૃષ્ઠે પરં શાર્વં કલ્પિતં વિશ્વકર્મણા ક્રીડાર્થં દેવદેવસ્ય ભવસ્ય પરમેષ્ઠિનઃ

પર્વતની ચોટી પર, વિશ્વકર્માએ દેવોમાંના દેવ, ભવ, પરમેશ્વર માટે રમવા માટે શ્રેષ્ઠ શૈવ નિવાસ તૈયાર કર્યો હતો.

અપશ્યંસ્તત્પુરં દેવાઃ સેન્દ્રોપેન્દ્રાઃ સમાહિતાઃ પ્રણેમુર્દૂરતશ્ચૈવ પ્રભાવાદેવ શૂલિનઃ

ઇન્દ્ર અને ઉપેન્દ્ર સહિત દેવતાઓએ ધ્યાનપૂર્વક એ શહેર જોયું અને શૂલીધર ભગવાનની મહિમાથી દુરથી નમસ્કાર કર્યો.

સહસ્રસૂર્યપ્રતિમં મહાન્તં સહસ્રશઃ સર્વગુણૈશ્ ચ ભિન્નમ્ જગામ કૈલાસગિરિં મહાત્મા મેરુપ્રભાગે પુરમાદિદેવઃ

હજારો સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવતું, અનેક ગુણોથી શોભિત, મહાન આત્માવાળા કૈલાસના ભગવાન, પ્રથમ દેવ, મેરુ પર્વતના ઢાળ પર આવેલા શહેરમાં પ્રવેશ્યા.

તતો ઽથ નારિગજવાજિસંકુલં રથૈર્ અનેકૈર્ અમરારિસૂદનઃ ગણૈર્ગણેશૈશ્ ચ ગિરીન્દ્રસંનિભં મહાપુરદ્વારમજો હરિશ્ ચ

પછી, સ્ત્રીઓ, હાથી, ઘોડા અને અનેક રથોથી ભરેલા, દેવશત્રુઓના સંહારક, અનેક ગણા અને તેમના નેતાઓ સાથે, અજ અને હરિ સાથે પર્વત જેવાં મહાન શહેરના દ્વાર પાસે પહોંચ્યા.

અથ જાંબૂનદમયૈર્ ભવનૈર્મણિભૂષિતૈઃ વિમાનૈર્વિવિધાકારૈઃ પ્રાકારૈશ્ ચ સમાવૃતમ્

પછી, સોનાથી બનેલા અને રત્નોથી શોભિત મહેલો, વિવિધ આકારના વિમાનો અને મજબૂત પ્રાકારોથી ઘેરાયેલું તે શહેર દેખાયું.

દૃષ્ટ્વા શંભોઃ પુરં બાહ્યં દેવૈઃ સબ્રહ્મકૈર્હરિઃ પ્રહૃષ્ટવદનો ભૂત્વા પ્રવિવેશ તતઃ પુરમ્

શંભુનું બહારનું શહેર જોઈને, હરિએ બ્રહ્મા અને બીજા દેવતાઓ સાથે આનંદિત ચહેરે એ શહેરમાં પ્રવેશ કર્યો.

હર્મ્યપ્રાસાદસમ્બાધં મહાટ્ટાલસમન્વિતમ્ દ્વિતીયં દેવદેવસ્ય ચતુર્દ્વારં સુશોભનમ્

દેવોના દેવનું બીજું શહેર મહેલ અને મહાલોથી ભરેલું હતું, ઊંચા મિનારા થી શોભાયમાન હતું અને ચાર સુંદર દ્વારો ધરાવતું હતું.

વજ્રવૈડૂર્યમાણિક્યમણિજાલૈઃ સમાવૃતમ્ દોલાવિક્ષેપસંયુક્તં ઘણ્ટાચામરભૂષિતમ્

એ શહેર વજ્ર, વૈડૂર્ય, માનિક અને બીજા રત્નોના જાળથી ઢંકાયેલું હતું, ઝૂલતી ઝૂલાઓથી સજ્જ હતું અને ઘંટડી તથા ચામરાથી શોભાયમાન હતું.

મૃદઙ્ગમુરજૈર્જુષ્ટં વીણાવેણુનિનાદિતમ્ નૃત્યદ્ભિર્ અપ્સરઃસંઘૈર્ ભૂતસંઘૈશ્ ચ સંવૃતમ્ દેવેન્દ્રભવનાકારૈર્ ભવનૈર્ દૃષ્ટિમોહનૈઃ

એ શહેર મૃદંગ અને મુરજના અવાજથી ગુંજતું હતું, વીણા અને વાંસળીના સૂરોથી ગૂંજી ઉઠતું હતું, નૃત્ય કરતી અપ્સરાઓ અને ભૂતગણોથી ઘેરાયેલું હતું, અને ઈન્દ્રના મહેલ જેવાં દ્રષ્ટિને મોહી લેતાં મહેલો હતા.

પ્રાસાદશૃઙ્ગેષ્વથ પૌરનાર્યઃ સહસ્રશઃ પુષ્પફલાક્ષતાદ્યૈઃ સ્થિતાઃ કરૈસ્તસ્ય હરેઃ સમન્તાત્ પ્રચિક્ષિપુર્મૂર્ધ્નિ યથા ભવસ્ય

પછી મહેલોની ચોટી પર હજારો શહેરની સ્ત્રીઓ ફૂલ, ફળ અને અક્ષતથી ભરેલા હાથ લઈને ઊભી રહી, અને હરિના માથે એ બધું વરસાવ્યું, જેમ તેઓ ભવનાં માથે વરસાવે છે.

દૃષ્ટ્વા નાર્યસ્તદા વિષ્ણું મદાઘૂર્ણિતલોચનાઃ

એ સમયે, જ્યારે સ્ત્રીઓએ વિષ્ણુને જોયા, ત્યારે તેમના આંખો મદથી લોભાઈ રહી હતી.