લિઙ્ગપુરાણમ્

ગાયત્ર્યા દેવમભ્યર્ચ્ય પ્રાજાપત્યમવાપ્નુયાત્ બ્રાહ્મં હિ પ્રણવેનૈવ વૈષ્ણવં ચાભિનન્દ્ય ચ

ગાયત્રી મંત્રથી ભગવાનની પૂજા કરી પ્રજાપતિલોક મળે છે; પ્રણવમંત્રથી બ્રહ્મલોક મળે છે; અને ભગવાનને વિષ્ણુરૂપે માન આપવાથી વૈષ્ણવલોક મળે છે.

શ્રદ્ધયા સકૃદેવાપિ સમભ્યર્ચ્ય મહેશ્વરમ્ રુદ્રલોકમનુપ્રાપ્ય રુદ્રૈઃ સાર્ધં પ્રમોદતે

જો દેવતા પણ શ્રદ્ધાથી ફક્ત એકવાર મહેશ્વરની પૂજા કરે, તો તે રુદ્રલોકને પ્રાપ્ત કરે છે અને રુદ્રો સાથે આનંદ માણે છે.

સંશોધ્ય ચ શુભં લિઙ્ગમ્ અમરાસુરપૂજિતમ્ જલૈઃ પૂતૈસ્તથા પીઠે દેવમાવાહ્ય ભક્તિતઃ

દેવો અને અસુરો દ્વારા પૂજિત શુભ લિંગને શુદ્ધ જળથી પવિત્ર કરીને, અને પીઠ પર ભગવાનને ભક્તિપૂર્વક આવાહન કરીને,

દૃષ્ટ્વા દેવં યથાન્યાયં પ્રણિપત્ય ચ શઙ્કરમ્ કલ્પિતે ચાસને સ્થાપ્ય ધર્મજ્ઞાનમયે શુભે

ભગવાનને યોગ્ય રીતે જોઈને, શંકરજીને વંદન કરીને, તૈયાર કરેલા પવિત્ર અને ધર્મજ્ઞાનથી ભરેલા આસન પર તેમને બેસાડવું જોઈએ.

વૈરાગ્યૈશ્વર્યસમ્પન્ને સર્વલોકનમસ્કૃતે ઓઙ્કારપદ્મમધ્યે તુ સોમસૂર્યાગ્નિસંભવે

સોમ, સૂર્ય અને અગ્નિથી ઉત્પન્ન થયેલા, વૈરાગ્ય અને ઐશ્વર્યથી યુક્ત, સર્વ લોકોએ પૂજિત એવા ઓંકારના કમળમધ્યમાં,

પાદ્યમાચમનં ચાર્ઘ્યં દત્ત્વા રુદ્રાય શંભવે સ્નાપયેદ્દિવ્યતોયૈશ્ ચ ઘૃતેન પયસા તથા

પાદ્ય, આચમન અને અર્ઘ્યનું જળ રુદ્ર, શંભુને અર્પણ કરીને, દિવ્ય જળ, ઘી અને દુધથી ભગવાનને સ્નાન કરાવવું જોઈએ.

દધ્ના ચ સ્નાપયેદ્રુદ્રં શોધયેચ્ચ યથાવિધિ તતઃ શુદ્ધાંબુના સ્નાપ્ય ચન્દનાદ્યૈશ્ ચ પૂજયેત્

દહીંથી પણ રુદ્રને સ્નાન કરાવવું અને યોગ્ય રીતે શુદ્ધ કરવું; પછી શુદ્ધ જળથી સ્નાન કરાવી, ચંદન અને અન્ય સુગંધિત વસ્તુઓથી પૂજા કરવી જોઈએ.

રોચનાદ્યૈશ્ ચ સમ્પૂજ્ય દિવ્યપુષ્પૈશ્ ચ પૂજયેત્ બિલ્વપત્રૈરખણ્ડૈશ્ ચ પદ્મૈર્નાનાવિધૈસ્ તથા

રોચના અને અન્ય પવિત્ર વસ્તુઓથી, દિવ્ય ફૂલો, આખા બિલ્વપત્રો અને વિવિધ પ્રકારના કમળોથી પૂજા કરવી જોઈએ.

નીલોત્પલૈશ્ ચ રાજીવૈર્ નદ્યાવર્તૈશ્ ચ મલ્લિકૈઃ ચમ્પકૈર્ જાતિપુષ્પૈશ્ચ બકુલૈઃ કરવીરકૈઃ

નીલકમળ, રાજીવ, નદીઆવર્ત, મલ્લિકા, ચંપક, જાતીપુષ્પ, બકુલ અને કરવીર જેવા ફૂલો વડે પણ પૂજા કરવી.

શમીપુષ્પૈર્ બૃહત્પુષ્પૈર્ ઉન્મત્તાગસ્ત્યજૈરપિ અપામાર્ગકદમ્બૈશ્ ચ ભૂષણૈરપિ શોભનૈઃ

શમીના ફૂલો, બૃહત ફૂલો, ઉન્મત્ત અગસ્ત્યના ફૂલો, અપામારગ, કદંબ અને સુંદર આભૂષણોથી પણ પૂજા કરવી.

દત્ત્વા પઞ્ચવિધં ધૂપં પાયસં ચ નિવેદયેત્ દધિભક્તં ચ મધ્વાજ્યપરિપ્લુતમતઃ પરમ્

પાંચ પ્રકારના ધૂપ અર્પણ કર્યા પછી, પાયસ, દહીંભાત અને મધ-ઘીથી ભીંજવેલા ભોજન પણ અર્પણ કરવું.

શુદ્ધાન્નં ચૈવ મુદ્ગાન્નં ષડ્વિધં ચ નિવેદયેત્ અથ પઞ્ચવિધં વાપિ સઘૃતં વિનિવેદયેત્

શુદ્ધ ભાત, મુગના ભાત અને છ પ્રકારના ભોજન પણ અર્પણ કરવા, અથવા પાંચ પ્રકારના ઘીવાળા ભોજન પણ આપી શકાય.

કેવલં ચાપિ શુદ્ધાન્નમ્ આઢકં તણ્ડુલં પચેત્ કૃત્વા પ્રદક્ષિણં ચાન્તે નમસ્કૃત્ય મુહુર્મુહુઃ

કેવી રીતે હોય તો, એક આઢક શુદ્ધ ભાત રાંધી, પછી પ્રદક્ષિણ કરીને અંતે વારંવાર વંદન કરવું.

સ્તુત્વા ચ દેવમીશાનં પુનઃ સમ્પૂજ્ય શઙ્કરમ્ ઈશાનં પુરુષં ચૈવ અઘોરં વામમેવ ચ

ઈશાન દેવની સ્તુતિ કરીને, ફરીથી શંકર ભગવાનની પૂજા કરવી, અને ઈશાન, પુરુષ, અઘોર તથા વામ દેવની પણ પૂજા કરવી.

સદ્યોજાતં જપંશ્ચાપિ પઞ્ચભિઃ પૂજયેચ્છિવમ્ અનેન વિધિના દેવઃ પ્રસીદતિ મહેશ્વરઃ

સદ્યોજાત મંત્ર જપવો અને આ પાંચથી શિવની પૂજા કરવી. આ વિધિથી મહાદેવ પ્રસન્ન થાય છે.

વૃક્ષાઃ પુષ્પાદિપત્રાદ્યૈર્ ઉપયુક્તાઃ શિવાર્ચને ગાવશ્ચૈવ દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ પ્રયાન્તિ પરમાં ગતિમ્

જે વૃક્ષોના ફૂલો અને પાંદડા શિવપૂજામાં વપરાય છે, તેમજ ગાયો અને શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, એ બધા પરમ ગતિ પામે છે.

પૂજયેદ્યઃ શિવં રુદ્રં શર્વં ભવમજં સકૃત્ સ યાતિ શિવસાયુજ્યં પુનરાવૃત્તિવર્જિતમ્

જે કોઈ શિવ, રુદ્ર, શર્વ, ભવ કે અજને એકવાર પણ પૂજે છે, તે શિવસાયુજ્ય પામે છે અને પુનર્જન્મથી મુક્ત થાય છે.

અર્ચિતં પરમેશાનં ભવં શર્વમુમાપતિમ્ સકૃત્પ્રસંગાદ્વા દૃષ્ટ્વા સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

પરમેશાન, ભવ, શર્વ કે ઉમાપતિની પૂજા કરે કે યદ્રચા દર્શન થાય, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.

પૂજિતં વા મહાદેવં પૂજ્યમાનમથાપિ વા દૃષ્ટ્વા પ્રયાતિ વૈ મર્ત્યો બ્રહ્મલોકં ન સંશયઃ

મહાદેવની પૂજા કરે કે પૂજાતાં જોવે, એ મનુષ્ય નિશ્ચયે બ્રહ્મલોકમાં જાય છે, તેમાં સંશય નથી.

શ્રુત્વાનુમોદયેચ્ચાપિ સ યાતિ પરમાં ગતિમ્ યો દદ્યાદ્ ઘૃતદીપં ચ સકૃલ્લિઙ્ગસ્ય ચાગ્રતઃ

કેવી રીતે હોય તો સાંભળીને અને પ્રસન્ન થઈને પણ પરમ ગતિ મળે છે. જે કોઈ લિંગ સામે એકવાર પણ ઘીનો દીવો અર્પણ કરે—

સ તાં ગતિમ્ અવાપ્નોતિ સ્વાશ્રમૈર્ દુર્લભાં સ્થિરામ્ દીપવૃક્ષં પાર્થિવં વા દારવં વા શિવાલયે

તે એ ગતિ પામે છે, જે પોતાની આશ્રમમાં રહેનારને પણ દુર્લભ છે, દીવો લાકડાનો હોય કે માટીનો કે બીજા કોઈ પદાર્થનો, શિવાલયમાં અર્પણ કરેલો હોય.

દત્ત્વા કુલશતં સાગ્રં શિવલોકે મહીયતે આયસં તામ્રજં વાપિ રૌપ્યં સૌવર્ણિકં તથા

કુટુંબ સહિત દીવો અર્પણ કરીને, તે શિવલોકમાં સન્માન પામે છે; દીવો લોખંડ, તાંબું, ચાંદી કે સોનાનો હોય.

શિવાય દીપં યો દદ્યાદ્ વિધિના વાપિ ભક્તિતઃ સૂર્યાયુતસમૈઃ શ્લક્ષ્ણૈર્ યાનૈઃ શિવપુરં વ્રજેત્

જે કોઈ નિયમ પ્રમાણે કે ભક્તિથી શિવને દીવો અર્પણ કરે છે, તે દસ હજાર સૂર્ય જેટલા તેજસ્વી વાહનોમાં શિવપુર જાય છે.

કાર્તિકે માસિ યો દદ્યાદ્ ઘૃતદીપં શિવાગ્રતઃ સમ્પૂજ્યમાનં વા પશ્યેદ્ વિધિના પરમેશ્વરમ્

કાર્તિક માસમાં જે શિવ સામે ઘીનો દીવો અર્પણ કરે, અથવા નિયમ પ્રમાણે પરમેશ્વરનું પૂજન થતું જોવે—

સ યાતિ બ્રહ્મણો લોકં શ્રદ્ધયા મુનિસત્તમાઃ આવાહનં સુસાન્નિધ્યં સ્થાપનં પૂજનં તથા

તે શ્રદ્ધાપૂર્વક બ્રહ્મલોકમાં જાય છે, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ! આવાહન, સાન્નિધ્ય, સ્થાપન અને પૂજન પણ એ જ રીતે કરવું.

સમ્પ્રોક્તં રુદ્રગાયત્ર્યા આસનં પ્રણવેન વૈ પઞ્ચભિઃ સ્નપનં પ્રોક્તં રુદ્રાદ્યૈશ્ ચ વિશેષતઃ

રુદ્ર ગાયત્રી તથા પ્રણવના ઉચ્ચાર સાથે આસન નિર્ધારણ કરવું અને ખાસ કરીને રુદ્ર તથા અન્ય દેવતાઓના નામે પાંચ વખત અભિષેક કરવો જણાવાયું છે.

એવં સમ્પૂજયેન્નિત્યં દેવદેવમુમાપતિમ્ બ્રહ્માણં દક્ષિણે તસ્ય પ્રણવેન સમર્ચયેત્

આ રીતે, રોજે રોજ દેવી ઉમાના પતિ, દેવોમાંના દેવની પૂજા કરવી જોઈએ. તેમના જમણે બ્રહ્માને પ્રણવના ઉચ્ચારથી વિશેષ સન્માન આપવું જોઈએ.

ઉત્તરે દેવદેવેશં વિષ્ણું ગાયત્રિયા યજેત્ વહ્નૌ હુત્વા યથાન્યાયં પઞ્ચભિઃ પ્રણવેન ચ

ઉત્તર બાજુએ દેવોમાંના દેવ વિષ્ણુની ગાયત્રી મંત્રથી પૂજા કરવી. આગમાં નિયમ પ્રમાણે હવન કરીને, પાંચ વખત પ્રણવના ઉચ્ચારથી પૂજા કરવી.

સ યાતિ શિવસાયુજ્યમ્ એવં સમ્પૂજ્ય શઙ્કરમ્ ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તો લિઙ્ગાર્ચનવિધિક્રમઃ

આ રીતે શંકર ભગવાનની પૂજા કરીને, ભક્તને શિવ સાથે એકતા પ્રાપ્ત થાય છે. સંક્ષિપ્તમાં, લિંગની પૂજા કરવાની રીત અહીં જણાવી છે.