લિઙ્ગપુરાણમ્

ભવન્તિ દુઃખિતાઃ સર્વે નિર્દયા મુનિસત્તમાઃ ભક્તિહીના નરાઃ સર્વે ભવે પરમકારણે

હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, જે મનુષ્યોમાં ભક્તિ નથી, તેઓ બધા જન્મમરણના ચક્રમાં દુઃખી અને નિર્દય બની જાય છે.

યે ભક્તા દેવદેવસ્ય શિવસ્ય પરમેષ્ઠિનઃ ભાગ્યવન્તો વિમુચ્યન્તે ભુક્ત્વા ભોગાનિહૈવ તે

જે લોકો દેવોના દેવ, પરમેશ્વર શિવજીના ભક્ત છે, તેઓ ભાગ્યશાળી છે; આ દુનિયામાં સુખ ભોગવીને પછી મુક્તિ પામે છે.

પુત્રેષુ દારેષુ ગૃહેષુ નૄણાં ભક્તં યથા ચિત્તમથાદિદેવે સકૃત્પ્રસંગાદ્યતિતાપસાનાં તેષાં ન દૂરઃ પરમેશલોકઃ

પુત્ર, પત્ની કે ઘર—જેમાં મનુષ્યનું મન જે રીતે ભક્તિ તરફ વળે, એ રીતે—even એકવાર પણ પરમેશ્વર સાથે સંબંધ થાય, તો મહાન તપસ્વીઓ માટે પણ પરમેશ્વરનો લોક દૂર રહેતો નથી.

કથં પૂજ્યો મહાદેવો મર્ત્યૈર્મન્દૈર્મહામતે કલ્પાયુષૈર્ અલ્પવીર્યૈર્ અલ્પસત્ત્વૈઃ પ્રજાપતિઃ

હે મહામતિ, જે મનુષ્યો કમજોર અને મંદબુદ્ધિ છે, ભલે તેમનો આયુષ્ય કળ્પ જેટલો હોય પણ શક્તિ અને તત્વ ઓછું હોય, તેઓ કેવી રીતે મહાદેવ, સર્વના સ્વામીની પૂજા કરી શકે?

સંવત્સરસહસ્રૈશ્ ચ તપસા પૂજ્ય શઙ્કરમ્ ન પશ્યન્તિ સુરાશ્ચાપિ કથં દેવં યજન્તિ તે

હજારો વર્ષ સુધી તપ કરીને પણ દેવતાઓ શંકરજીની પૂજા કરે છે, છતાં તેમને જોઈ શકતા નથી; તો તેઓ ભગવાનની પૂજા કેવી રીતે કરે છે?

કથિતં તથ્યમ્ એવાત્ર યુષ્માભિર્ મુનિપુઙ્ગવાઃ તથાપિ શ્રદ્ધયા દૃશ્યઃ પૂજ્યઃ સંભાષ્ય એવ ચ

હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, તમે અહીં જે કહ્યું તે સાચું છે; છતાં, શ્રદ્ધા હોય તો ભગવાનને જોઈ શકાય છે, પૂજા કરી શકાય છે અને વાત પણ કરી શકાય છે.

પ્રસંગાચ્ચૈવ સમ્પૂજ્ય ભક્તિહીનૈરપિ દ્વિજાઃ ભાવાનુરૂપફલદો ભગવાનિતિ કીર્તિતઃ

હે દ્વિજો, જો ભક્તિ વગર પણ કોઈ સંયોગવશ ભગવાનની પૂજા કરે, તો ભગવાન તેની ભાવના પ્રમાણે ફળ આપે છે, એમ કહેવાય છે.

ઉચ્છિષ્ટઃ પૂજયન્યાતિ પૈશાચં તુ દ્વિજાધમઃ સંક્રુદ્ધો રાક્ષસં સ્થાનં પ્રાપ્નુયાન્ મૂઢધીર્ દ્વિજાઃ

જો કોઈ અધમ દ્વિજ અશુદ્ધ અવસ્થામાં પૂજા કરે, તો તે પિશાચ યોનિમાં જાય છે; અને જો તેનો મન ભ્રાંતિ અને ક્રોધથી ભરેલો હોય, તો રાક્ષસ યોનિ પ્રાપ્ત કરે છે.

અભક્ષ્યભક્ષી સમ્પૂજ્ય યાક્ષં પ્રાપ્નોતિ દુર્જનઃ ગાનશીલશ્ ચ ગાન્ધર્વં નૃત્યશીલસ્તથૈવ ચ

જે દુર્જન મનુષ્ય અખાદ્ય ભોજન કરીને પૂજા કરે, તે યક્ષ યોનિમાં જાય છે; જે ગાનમાં રસ ધરાવે તે ગંધર્વ યોનિમાં જાય છે, અને જે નૃત્યમાં રસ ધરાવે તે પણ એ જ યોનિમાં જાય છે.

ખ્યાતિશીલસ્ તથા ચાન્દ્રં સ્ત્રીષુ સક્તો નરાધમઃ મદાર્તઃ પૂજયન્ રુદ્રં સોમસ્થાનમવાપ્નુયાત્

જેને પ્રસિદ્ધિમાં આનંદ આવે, તે ચંદ્રલોકમાં જાય છે; જે મનુષ્ય સ્ત્રીઓમાં આસક્ત અને મદમાં મગ્ન હોય, અને રુદ્રની પૂજા કરે, તે સોમલોકમાં જાય છે.

ગાયત્ર્યા દેવમભ્યર્ચ્ય પ્રાજાપત્યમવાપ્નુયાત્ બ્રાહ્મં હિ પ્રણવેનૈવ વૈષ્ણવં ચાભિનન્દ્ય ચ

ગાયત્રી મંત્રથી ભગવાનની પૂજા કરી પ્રજાપતિલોક મળે છે; પ્રણવમંત્રથી બ્રહ્મલોક મળે છે; અને ભગવાનને વિષ્ણુરૂપે માન આપવાથી વૈષ્ણવલોક મળે છે.

શ્રદ્ધયા સકૃદેવાપિ સમભ્યર્ચ્ય મહેશ્વરમ્ રુદ્રલોકમનુપ્રાપ્ય રુદ્રૈઃ સાર્ધં પ્રમોદતે

જો દેવતા પણ શ્રદ્ધાથી ફક્ત એકવાર મહેશ્વરની પૂજા કરે, તો તે રુદ્રલોકને પ્રાપ્ત કરે છે અને રુદ્રો સાથે આનંદ માણે છે.

સંશોધ્ય ચ શુભં લિઙ્ગમ્ અમરાસુરપૂજિતમ્ જલૈઃ પૂતૈસ્તથા પીઠે દેવમાવાહ્ય ભક્તિતઃ

દેવો અને અસુરો દ્વારા પૂજિત શુભ લિંગને શુદ્ધ જળથી પવિત્ર કરીને, અને પીઠ પર ભગવાનને ભક્તિપૂર્વક આવાહન કરીને,

દૃષ્ટ્વા દેવં યથાન્યાયં પ્રણિપત્ય ચ શઙ્કરમ્ કલ્પિતે ચાસને સ્થાપ્ય ધર્મજ્ઞાનમયે શુભે

ભગવાનને યોગ્ય રીતે જોઈને, શંકરજીને વંદન કરીને, તૈયાર કરેલા પવિત્ર અને ધર્મજ્ઞાનથી ભરેલા આસન પર તેમને બેસાડવું જોઈએ.

વૈરાગ્યૈશ્વર્યસમ્પન્ને સર્વલોકનમસ્કૃતે ઓઙ્કારપદ્મમધ્યે તુ સોમસૂર્યાગ્નિસંભવે

સોમ, સૂર્ય અને અગ્નિથી ઉત્પન્ન થયેલા, વૈરાગ્ય અને ઐશ્વર્યથી યુક્ત, સર્વ લોકોએ પૂજિત એવા ઓંકારના કમળમધ્યમાં,

પાદ્યમાચમનં ચાર્ઘ્યં દત્ત્વા રુદ્રાય શંભવે સ્નાપયેદ્દિવ્યતોયૈશ્ ચ ઘૃતેન પયસા તથા

પાદ્ય, આચમન અને અર્ઘ્યનું જળ રુદ્ર, શંભુને અર્પણ કરીને, દિવ્ય જળ, ઘી અને દુધથી ભગવાનને સ્નાન કરાવવું જોઈએ.

દધ્ના ચ સ્નાપયેદ્રુદ્રં શોધયેચ્ચ યથાવિધિ તતઃ શુદ્ધાંબુના સ્નાપ્ય ચન્દનાદ્યૈશ્ ચ પૂજયેત્

દહીંથી પણ રુદ્રને સ્નાન કરાવવું અને યોગ્ય રીતે શુદ્ધ કરવું; પછી શુદ્ધ જળથી સ્નાન કરાવી, ચંદન અને અન્ય સુગંધિત વસ્તુઓથી પૂજા કરવી જોઈએ.

રોચનાદ્યૈશ્ ચ સમ્પૂજ્ય દિવ્યપુષ્પૈશ્ ચ પૂજયેત્ બિલ્વપત્રૈરખણ્ડૈશ્ ચ પદ્મૈર્નાનાવિધૈસ્ તથા

રોચના અને અન્ય પવિત્ર વસ્તુઓથી, દિવ્ય ફૂલો, આખા બિલ્વપત્રો અને વિવિધ પ્રકારના કમળોથી પૂજા કરવી જોઈએ.

નીલોત્પલૈશ્ ચ રાજીવૈર્ નદ્યાવર્તૈશ્ ચ મલ્લિકૈઃ ચમ્પકૈર્ જાતિપુષ્પૈશ્ચ બકુલૈઃ કરવીરકૈઃ

નીલકમળ, રાજીવ, નદીઆવર્ત, મલ્લિકા, ચંપક, જાતીપુષ્પ, બકુલ અને કરવીર જેવા ફૂલો વડે પણ પૂજા કરવી.

શમીપુષ્પૈર્ બૃહત્પુષ્પૈર્ ઉન્મત્તાગસ્ત્યજૈરપિ અપામાર્ગકદમ્બૈશ્ ચ ભૂષણૈરપિ શોભનૈઃ

શમીના ફૂલો, બૃહત ફૂલો, ઉન્મત્ત અગસ્ત્યના ફૂલો, અપામારગ, કદંબ અને સુંદર આભૂષણોથી પણ પૂજા કરવી.

દત્ત્વા પઞ્ચવિધં ધૂપં પાયસં ચ નિવેદયેત્ દધિભક્તં ચ મધ્વાજ્યપરિપ્લુતમતઃ પરમ્

પાંચ પ્રકારના ધૂપ અર્પણ કર્યા પછી, પાયસ, દહીંભાત અને મધ-ઘીથી ભીંજવેલા ભોજન પણ અર્પણ કરવું.

શુદ્ધાન્નં ચૈવ મુદ્ગાન્નં ષડ્વિધં ચ નિવેદયેત્ અથ પઞ્ચવિધં વાપિ સઘૃતં વિનિવેદયેત્

શુદ્ધ ભાત, મુગના ભાત અને છ પ્રકારના ભોજન પણ અર્પણ કરવા, અથવા પાંચ પ્રકારના ઘીવાળા ભોજન પણ આપી શકાય.

કેવલં ચાપિ શુદ્ધાન્નમ્ આઢકં તણ્ડુલં પચેત્ કૃત્વા પ્રદક્ષિણં ચાન્તે નમસ્કૃત્ય મુહુર્મુહુઃ

કેવી રીતે હોય તો, એક આઢક શુદ્ધ ભાત રાંધી, પછી પ્રદક્ષિણ કરીને અંતે વારંવાર વંદન કરવું.

સ્તુત્વા ચ દેવમીશાનં પુનઃ સમ્પૂજ્ય શઙ્કરમ્ ઈશાનં પુરુષં ચૈવ અઘોરં વામમેવ ચ

ઈશાન દેવની સ્તુતિ કરીને, ફરીથી શંકર ભગવાનની પૂજા કરવી, અને ઈશાન, પુરુષ, અઘોર તથા વામ દેવની પણ પૂજા કરવી.

સદ્યોજાતં જપંશ્ચાપિ પઞ્ચભિઃ પૂજયેચ્છિવમ્ અનેન વિધિના દેવઃ પ્રસીદતિ મહેશ્વરઃ

સદ્યોજાત મંત્ર જપવો અને આ પાંચથી શિવની પૂજા કરવી. આ વિધિથી મહાદેવ પ્રસન્ન થાય છે.

વૃક્ષાઃ પુષ્પાદિપત્રાદ્યૈર્ ઉપયુક્તાઃ શિવાર્ચને ગાવશ્ચૈવ દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ પ્રયાન્તિ પરમાં ગતિમ્

જે વૃક્ષોના ફૂલો અને પાંદડા શિવપૂજામાં વપરાય છે, તેમજ ગાયો અને શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, એ બધા પરમ ગતિ પામે છે.

પૂજયેદ્યઃ શિવં રુદ્રં શર્વં ભવમજં સકૃત્ સ યાતિ શિવસાયુજ્યં પુનરાવૃત્તિવર્જિતમ્

જે કોઈ શિવ, રુદ્ર, શર્વ, ભવ કે અજને એકવાર પણ પૂજે છે, તે શિવસાયુજ્ય પામે છે અને પુનર્જન્મથી મુક્ત થાય છે.

અર્ચિતં પરમેશાનં ભવં શર્વમુમાપતિમ્ સકૃત્પ્રસંગાદ્વા દૃષ્ટ્વા સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

પરમેશાન, ભવ, શર્વ કે ઉમાપતિની પૂજા કરે કે યદ્રચા દર્શન થાય, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.

પૂજિતં વા મહાદેવં પૂજ્યમાનમથાપિ વા દૃષ્ટ્વા પ્રયાતિ વૈ મર્ત્યો બ્રહ્મલોકં ન સંશયઃ

મહાદેવની પૂજા કરે કે પૂજાતાં જોવે, એ મનુષ્ય નિશ્ચયે બ્રહ્મલોકમાં જાય છે, તેમાં સંશય નથી.