લિઙ્ગપુરાણમ્

યઃ પ્રાતર્દેવદેવેશં શિવં લિઙ્ગસ્વરૂપિણમ્ પશ્યેત્સ યાતિ સર્વસ્માદ્ અધિકાં ગતિમેવ ચ

જે વ્યક્તિ સવારે દેવતાઓના દેવ શિવજીને, લિંગ સ્વરૂપે દર્શન કરે છે, તે સર્વથી શ્રેષ્ઠ સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરે છે.

મધ્યાહ્ને ચ મહાદેવં દૃષ્ટ્વા યજ્ઞફલં લભેત્ સાયાહ્ને સર્વયજ્ઞાનાં ફલં પ્રાપ્ય વિમુચ્યતે

મધ્યાહ્ને મહાદેવના દર્શનથી યજ્ઞનું ફળ મળે છે; સાંજના સમયે સર્વ યજ્ઞોના ફળને પામી, તે મુક્તિ પામે છે.

માનસૈર્વાચિકૈઃ પાપૈઃ કાયિકૈશ્ ચ મહત્તરૈઃ તથોપપાતકૈશ્ચૈવ પાપૈશ્ચૈવાનુપાતકૈઃ

મનથી, વાણીથી અને શરીરથી થયેલા પાપો, મોટા પાપો, તેમજ અન્ય નાના-મોટા પાપો—

સંક્રમે દેવમીશાનં દૃષ્ટ્વા લિઙ્ગાકૃતિં પ્રભુમ્ માસેન યત્કૃતં પાપં ત્યક્ત્વા યાતિ શિવં પદમ્

જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ સંક્રમણ સમયે ઈશાન સ્વરૂપે લિંગના રૂપમાં ભગવાનના દર્શન કરે છે, ત્યારે એક મહિનામાં થયેલા બધા પાપો છોડી, તે શિવપદને પામે છે.

અયને ચાર્ધમાસેન દક્ષિણે ચોત્તરાયણે વિષુવે ચૈવ સમ્પૂજ્ય પ્રયાતિ પરમાં ગતિમ્

ઉત્તરાયણ કે દક્ષિણાયણ સંક્રાંતિમાં, અર્ધા માસમાં અથવા વિષ્ણુવેદી દિવસે પૂજા કરીને, તે પરમ ગતિને પામે છે.

પ્રદક્ષિણત્રયં કુર્યાદ્ યઃ પ્રાસાદં સમન્તતઃ સવ્યાપસવ્યન્યાયેન મૃદુગત્યા શુચિર્નરઃ

જે શુદ્ધ મનુષ્ય મંદિરમાં ત્રણ વખત, ડાબી અને જમણી બાજુથી, ધીમા પગલાંએ પ્રદક્ષિણ કરે છે—

પદે પદે ઽશ્વમેધસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલમાપ્નુયાત્ વાચા યસ્તુ શિવં નિત્યં સંરૌતિ પરમેશ્વરમ્

તેને દરેક પગલે અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ મળે છે; અને જે વ્યક્તિ શિવ પરમેશ્વરને હંમેશા વાણીથી સ્તુતિ કરે છે—

સો ઽપિ યાતિ શિવં સ્થાનં પ્રાપ્ય કિં પુનરેવ ચ કૃત્વા મણ્ડલકં ક્ષેત્રં ગન્ધગોમયવારિણા

એ પણ શિવજીનું સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે; ત્યાં પહોંચ્યા પછી બીજું શું કહેવું? વધુમાં, સુગંધિત ગોમય અને પાણીથી મંડળ બનાવી—

મુક્તાફલમયૈશ્ચૂર્ણૈર્ ઇન્દ્રનીલમયૈસ્ તથા પદ્મરાગમયૈશ્ચૈવ સ્ફાટિકૈશ્ ચ સુશોભનૈઃ

મોતી, ઈન્દ્રનીલ, પદ્મરાગ અને સુંદર સ્ફટિકના ચૂર્ણથી—

તથા મારકતૈશ્ચૈવ સૌવર્ણૈ રાજતૈસ્ તથા તદ્વર્ણૈર્ લૌકિકૈશ્ચૈવ ચૂર્ણૈર્વિત્તવિવર્જિતૈઃ

તેમજ પન્ના, સોનાં, ચાંદી અને એ રંગના સામાન્ય ચૂર્ણોથી, અને ગરીબ માણસ પણ સામાન્ય ચૂર્ણથી—

આલિખ્ય કમલં ભદ્રં દશહસ્તપ્રમાણતઃ સકર્ણિકં મહાભાગા મહાદેવસમીપતઃ

દસ હાથ જેટલું વિશાળ, કર્ણિકા વાળું શુભ કમળ મહાદેવજીની નજીક દોરે—

તત્રાવાહ્ય મહાદેવં નવશક્તિસમન્વિતમ્ પઞ્ચભિશ્ચ તથા ષડ્ભિર્ અષ્ટાભિશ્ચેષ્ટદં પરમ્

ત્યાં નવ શક્તિઓથી યુક્ત મહાદેવજીનું, તેમજ પાંચ, છ કે આઠ શક્તિઓથી પણ, પૂજન કરે—

પુનરષ્ટાભિર્ ઈશાનં દશારે દશભિસ્ તથા પુનર્બાહ્યે ચ દશભિઃ સમ્પૂજ્ય પ્રણિપત્ય ચ

પછી આઠ શક્તિઓથી ઈશાનનું, દસ આરાથી દસ દિશાઓનું અને બહાર પણ દસ શક્તિઓથી પૂજન કરીને, વંદન કરે—

નિવેદ્ય દેવદેવાય ક્ષિતિદાનફલં લભેત્ શાલિપિષ્ટાદિભિર્ વાપિ પદ્મમાલિખ્ય નિર્ધનઃ

દેવોના દેવને અર્પણ કરીને, જમીન દાનનું ફળ મળે છે; અથવા ચોખાના લોટથી કમળ દોરીને ગરીબ માણસ પણ—

પૂર્વોક્તમખિલં પુણ્યં લભતે નાત્ર સંશયઃ દ્વાદશારં તથાલિખ્ય મણ્ડલં પદમ્ ઉત્તમમ્

પૂર્વે કહેલું બધું પુણ્ય પ્રાપ્ત કરે છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી. તેમ જ, બાર આરાવાળું મંડળ દોરવાથી, ઉત્તમ સ્થાન મળે છે.

રત્નચૂર્ણાદિભિશ્ચૂર્ણૈસ્ તથા દ્વાદશમૂર્તિભિઃ મણ્ડલસ્ય ચ મધ્યે તુ ભાસ્કરં સ્થાપ્ય પૂજયેત્

મણ્ડળના મધ્યમાં ભાસ્કરને સ્થાપિત કરીને, રત્નચૂર્ણ અને અન્ય પાવડરથી તથા બાર મુર્તિઓથી તેની પૂજા કરવી જોઈએ.

ગ્રહૈશ્ ચ સંવૃતં વાપિ સૂર્યસાયુજ્યમુત્તમમ્ એવં પ્રાકૃતમ્ અપ્યાર્થ્યાં ષડસ્રં પરિકલ્પ્ય ચ

પ્લેનેટોથી તેને ઘેરી લો અથવા નહીં, બંને રીતે, શ્રેષ્ઠ રીતે સૂર્ય સાથે એકતા મળે છે; આમ, સામાન્ય રીતે પણ, ઇચ્છા મુજબ છકોણીય આકાર તૈયાર કરવો જોઈએ.

મધ્યદેશે ચ દેવેશીં પ્રકૃતિં બ્રહ્મરૂપિણીમ્ દક્ષિણે સત્ત્વમૂર્તિં ચ વામતશ્ ચ રજોગુણમ્

મધ્યમાં બ્રહ્મરૂપ પ્રકૃતિ સ્વરૂપ દેવીને, જમણે સત્ત્વગુણને અને ડાબે રજોગુણને સ્થાન આપવું.

અગ્રતસ્તુ તમોમૂર્તિં મધ્યે દેવીં તથાંબિકામ્ પઞ્ચભૂતાનિ તન્માત્રાપઞ્ચકં ચૈવ દક્ષિણે

આગળ તમોગુણ સ્વરૂપને, મધ્યમાં અંબિકા દેવીને, જમણે પાંચ મહાભૂત અને પાંચ તન્માત્રાઓને સ્થાન આપવું.

કર્મેન્દ્રિયાણિ પઞ્ચૈવ તથા બુદ્ધીન્દ્રિયાણિ ચ ઉત્તરે વિધિવત્પૂજ્ય ષડસ્રે ચૈવ પૂજયેત્

ઉત્તર તરફ પાંચ કર્મેન્દ્રિય અને પાંચ જ્ઞાનેન્દ્રિયની યોગ્ય રીતે પૂજા કરવી; આમ, છકોણીય આકારમાં પૂજા કરવી જોઈએ.

આત્માનં ચાન્તરાત્માનં યુગલં બુદ્ધિમેવ ચ અહઙ્કારં ચ મહતા સર્વયજ્ઞફલં લભેત્

આત્મા, અંતરાત્મા, યુગલ, બુદ્ધિ, અહંકાર અને મહત્તત્વની પણ પૂજા કરવી; આ રીતે સર્વ યજ્ઞફળ પ્રાપ્ત થાય છે.

એવં વઃ કથિતં સર્વં પ્રાકૃતં મણ્ડલં પરમ્ અતો વક્ષ્યામિ વિપ્રેન્દ્રાઃ સર્વકામાર્થસાધનમ્

આ રીતે મેં તમને સમગ્ર પ્રાકૃતિક મણ્ડળ સમજાવ્યું છે; હવે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, સર્વ ઇચ્છાઓની સિદ્ધિ માટેનું સાધન કહું છું.

ગોચર્મમાત્રમાલિખ્ય મણ્ડલં ગોમયેન તુ ચતુરશ્રં વિધાનેન ચાદ્ભિર્ અભ્યુક્ષ્ય મન્ત્રવિત્

ગાયના ચામડાના કદનું મણ્ડળ ગોમયથી ચોરસ આકારમાં દોરવું, નિયમ મુજબ પાણી છાંટવું અને મંત્રજ્ઞ વ્યક્તિએ કાર્ય શરૂ કરવું.

અલંકૃત્ય વિતાનાદ્યૈશ્ છત્રૈર્ વાપિ મનોરમૈઃ બુદ્બુદૈરર્ધચન્દ્રૈશ્ ચ હૈમૈરશ્વત્થપત્રકૈઃ

તેને છત્ર, મનોહર છાંયડા, બબ્બુડાં, અડધા ચાંદ અને સોનાના અશ્વત્થ પાનથી શોભાવવું.

સિતૈર્વિકસિતૈઃ પદ્મૈ રક્તૈર્ નીલોત્પલૈસ્ તથા મુક્તાદામૈર્ વિતાનાન્તે લમ્બિતસ્તુ સિતૈર્ધ્વજૈઃ

સફેદ ખીલેલા કમળ, લાલ અને વાદળી ઉટપલ, મુક્તાની માળા છત્રના કિનારે અને લટકતા સફેદ ધ્વજોથી શણગારવું.

સિતમૃત્પાત્રકૈશ્ચૈવ સુશ્લક્ષ્ણૈઃ પૂર્ણકુમ્ભકૈઃ ફલપલ્લવમાલાભિર્ વૈજયન્તીભિર્ અંશુકૈઃ

સફેદ માટીના વાસણો, મસૃણ ભરેલા કળશ, ફળ અને પાંદડાની માળાઓ, વૈજયંતી માળા અને વસ્ત્રોથી શોભાવવું.

પઞ્ચાશદ્દીપમાલાભિર્ ધૂપૈઃ પઞ્ચવિધૈસ્ તથા પઞ્ચાશદ્દલસંયુક્તમ્ આલિખેત્પદ્મમુત્તમમ્

પચાસ દીપમાળાઓ અને પાંચ પ્રકારના ધૂપથી, પચાસ પાંખડીઓવાળું ઉત્તમ કમળ દોરવું.

તત્તદ્વર્ણૈસ્ તથા ચૂર્ણૈઃ શ્વેતચૂર્ણૈરથાપિ વા એકહસ્તપ્રમાણેન કૃત્વા પદ્મં વિધાનતઃ

વિભિન્ન રંગના પાવડર અથવા સફેદ પાવડરથી, નિયમ મુજબ એક હાથ જેટલી પહોળાઈનું કમળ બનાવવું.

કર્ણિકાયાં ન્યસેદ્ દેવં દેવ્યા દેવેશ્વરં ભવમ્ વર્ણાનિ ચ ન્યસેત્પત્રે રુદ્રૈઃ પ્રાગાદ્યનુક્રમાત્

કર્ણિકામાં દેવેશ્વર ભવ અને દેવીને સ્થાપિત કરવી; પાંખડીઓ પર પૂર્વથી ક્રમશઃ રુદ્રો સાથે અક્ષરો સ્થાપિત કરવું.