લિઙ્ગપુરાણમ્

મન્દરાદ્રિપ્રતીકાશૈર્ વિમાનૈર્વિશ્વતોમુખૈઃ અપ્સરોગણસંકીર્ણૈર્ દેવદાનવદુર્લભૈઃ

મંદર પર્વત જેવાં મહેલો, ચારેય દિશામાં ખુલેલા, અપ્સરાઓથી ભરપૂર અને દેવ-દાનવો માટે પણ દુર્લભ એવા મહેલો હોય.

ગત્વા શિવપુરં રમ્યં ભુક્ત્વા ભોગાન્ યથેપ્સિતાન્ જ્ઞાનયોગં સમાસાદ્ય ગાણપત્યં લભેન્નરઃ

એમણે શિવપુરમાં જઈને, ઈચ્છિત ભોગ ભોગવી, જ્ઞાન અને યોગ પ્રાપ્ત કરી, ગણપતિપદને પામે છે.

યઃ કુર્યાન્મેરુનામાનં પ્રાસાદં પરમેષ્ઠિનઃ સ યત્ફલમવાપ્નોતિ ન તત્ સર્વૈર્ મહામખૈઃ

જે કોઈ પરમેશ્વર માટે મેરુ નામનું મંદિર બાંધે છે, તેને જે ફળ મળે છે, એ બધાં મહાયજ્ઞોથી પણ મળતું નથી.

સર્વયજ્ઞતપોદાનતીર્થવેદેષુ યત્ફલમ્ તત્ફલં સકલં લબ્ધ્વા શિવવન્મોદતે ચિરમ્

બધાં યજ્ઞો, તપ, દાન, તીર્થ અને વેદોથી જે ફળ મળે છે, એ બધું ફળ પામી, તે શિવવનમાં લાંબા સમય સુધી આનંદ માણે છે.

નિષધં નામ યઃ કુર્યાત્ પ્રાસાદં ભક્તિતઃ સુધીઃ શિવલોકમનુપ્રાપ્ય શિવવન્મોદતે ચિરમ્

જે બુદ્ધિશાળી ભક્તિપૂર્વક નિષધ નામનું મંદિર બાંધે છે, તે શિવલોકમાં પહોંચી, શિવવનમાં લાંબા સમય સુધી આનંદ કરે છે.

કુર્યાદ્વા યઃ શુભં વિપ્રા હિમશૈલમનુત્તમમ્ હિમશૈલોપમૈર્ યાનૈર્ ગત્વા શિવપુરં શુભમ્

અથવા, બ્રાહ્મણો, જે શ્રેષ્ઠ હિમશૈલનું મંદિર બાંધે છે, હિમશૈલ જેવા વાહનોમાં બેસી, શુભ શિવપુરમાં જાય છે,

જ્ઞાનયોગં સમાસાદ્ય ગાણપત્યમવાપ્નુયાત્ નીલાદ્રિશિખરાખ્યં વા પ્રાસાદં યઃ સુશોભનમ્

જ્ઞાન અને યોગ પ્રાપ્ત કરી, ગણપતિપદને પામે છે; અથવા જે સુંદર નીલાદ્રિશિખર નામનું મંદિર બાંધે છે,

કૃત્વા વિત્તાનુસારેણ ભક્ત્યા રુદ્રાય શંભવે યત્ફલં લભતે મર્ત્યસ્ તત્ફલં પ્રવદામ્યહમ્

પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, ભક્તિથી રુદ્ર શંભુ માટે મંદિર બાંધે છે, તેને જે ફળ મળે છે, એ ફળ હું કહું છું.

હિમશૈલે કૃતે ભક્ત્યા યત્ફલં પ્રાક્ તવોદિતમ્ તત્ફલં સકલં લબ્ધ્વા સર્વદેવનમસ્કૃતઃ

ભક્તિથી હિમશૈલનું મંદિર બાંધવાથી જે ફળ મળે છે, તે પહેલાં જણાવાયું હતું; એ બધું ફળ પામી, તે સર્વ દેવતાઓ દ્વારા સન્માન પામે છે.

રુદ્રલોકમનુપ્રાપ્ય રુદ્રૈઃ સાર્ધં પ્રમોદતે મહેન્દ્રશૈલનામાનં પ્રાસાદં રુદ્રસંમતમ્

રુદ્રલોકમાં પહોંચી, રુદ્રો સાથે આનંદ માણે છે; અથવા, રુદ્રને પ્રિય એવા મહેન્દ્રશૈલ નામનું મંદિર બાંધે છે,

કૃત્વા યત્ફલમાપ્નોતિ તત્ફલં પ્રવદામ્યહમ્ મહેન્દ્રપર્વતાકારૈર્ વિમાનૈર્વૃષસંયુતૈઃ

એમણે જે ફળ મેળવે છે, એ ફળ હું કહું છું: મહેન્દ્ર પર્વત જેવા મહેલો, વૃષભોથી શોભિત હોય છે.

ગત્વા શિવપુરં દિવ્યં ભુક્ત્વા ભોગાન્યથેપ્સિતાન્ જ્ઞાનં વિચારિતં રુદ્રૈઃ સમ્પ્રાપ્ય મુનિપુઙ્ગવાઃ

દિવ્ય શિવપુરમાં જઈને મનગમતા આનંદ ભોગવી, પછી રુદ્રોએ વિચારેલું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને, મહાન ઋષિઓ પાછા આવે છે.

વિષયાન્ વિષવત્ ત્યક્ત્વા શિવસાયુજ્યમાપ્નુયાત્ હેમ્ના યસ્તુ પ્રકુર્વીત પ્રાસાદં રત્નશોભિતમ્

જેવી રીતે કોઈ ઝેરને ત્યાગે છે તેવી રીતે વિષયોને છોડી દેતાં, શિવ સાથે એકરૂપતા મળે છે; અને જે કોઈ સોનાથી રત્નોથી શોભિત મંદિર બનાવે છે—

દ્રાવિડં નાગરં વાપિ કેસરં વા વિધાનતઃ કૂટં વા મણ્ડપં વાપિ સમં વા દીર્ઘમ્ એવ ચ

તે મંદિર દ્રાવિડ, નાગર કે કેસરા શૈલીનું હોય, કે નિયમ પ્રમાણે બનેલું હોય, કૂટી, મંડપ, ચોરસ કે લાંબુ—

ન તસ્ય શક્યતે વક્તું પુણ્યં શતયુગૈરપિ જીર્ણં વા પતિતં વાપિ ખણ્ડિતં સ્ફુટિતં તથા

એ મંદિરનું પુણ્ય તો સો યુગ સુધી પણ વર્ણવી શકાય તેમ નથી; એ જૂનું થાય, તૂટી જાય, તડકે કે ફાટી જાય—

પૂર્વવત્કારયેદ્યસ્તુ દ્વારાદ્યૈઃ સુશુભં દ્વિજાઃ પ્રાસાદં મણ્ડપં વાપિ પ્રાકારં ગોપુરં તુ વા

જો કોઈ એ મંદિરને પહેલાં જેવું જ સુંદર બારણાં વગેરે સાથે ફરીથી બનાવે, whether it's a temple, pavilion, enclosure, or gateway—

કર્તુરપ્યધિકં પુણ્યં લભતે નાત્ર સંશયઃ વૃત્ત્યર્થં વા પ્રકુર્વીત નરઃ કર્મ શિવાલયે

તો તેને મૂળ બનાવનાર કરતાં પણ વધારે પુણ્ય મળે છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી; અથવા જો કોઈ શિવમંદિરમાં રોજગારી માટે પણ કામ કરે—

યઃ સ યાતિ ન સંદેહઃ સ્વર્ગલોકં સબાન્ધવઃ યશ્ચાત્મભોગસિદ્ધ્યર્થમ્ અપિ રુદ્રાલયે સકૃત્

તો એ વ્યક્તિ અને તેના સગાં-સંબંધીઓ નિશ્ચયે સ્વર્ગ લોકમાં જાય છે; અને જો કોઈ પોતાની મજા માટે પણ રુદ્રમંદિરમાં કામ કરે—

કર્મ કુર્યાદ્યદિ સુખં લબ્ધ્વા ચાપિ પ્રમોદતે તસ્માદ્ આયતનં ભક્ત્યા યઃ કુર્યાન્ મુનિસત્તમાઃ

અને એ કામથી સુખ પામે અને આનંદ અનુભવે—માટે, હે શ્રેષ્ઠ ઋષિઓ, જે ભક્તિથી મંદિર બનાવે છે—

કાષ્ઠેષ્ટકાદિભિર્ મર્ત્યઃ શિવલોકે મહીયતે પ્રસાદાર્થં મહેશસ્ય પ્રાસાદે મુનિપુઙ્ગવાઃ

જે મનુષ્ય મહાદેવના મંદિર માટે લાકડું, ઈંટ વગેરેથી બનાવે છે, તે શિવલોકમાં સન્માન પામે છે, હે મહાન ઋષિઓ.

કર્તવ્યઃ સર્વયત્નેન ધર્મકામાર્થમુક્તયે અશક્તશ્ચેન્મુનિશ્રેષ્ઠાઃ પ્રાસાદં કર્તુમુત્તમમ્

ધર્મ, કામ અને મોક્ષ માટે સમગ્ર પ્રયત્નથી મંદિર બનાવવું જોઈએ; પણ જો શ્રેષ્ઠ મંદિર બનાવવામાં અસમર્થ હોય—

સંમાર્જનાદિભિર્ વાપિ સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્ સંમાર્જનં તુ યઃ કુર્યાન્ માર્જન્યા મૃદુસૂક્ષ્મયા

તો પણ ઝાડૂ વગેરે કામથી સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે; અને જે કોઈ નરમ અને સૂક્ષ્મ ઝાડૂથી મંદિર સાફ કરે—

ચાન્દ્રાયણસહસ્રસ્ય ફલં માસેન લભ્યતે યઃ કુર્યાદ્વસ્ત્રપૂતેન ગન્ધગોમયવારિણા

તેને એક મહિનામાં હજાર ચાંદ્રાયણ વ્રતનું ફળ મળે છે; અને જે કોઈ કપડાંથી શુદ્ધ કરેલું સુગંધિત ગોમય પાણીથી લિપાઈ કરે—

આલેપનં યથાન્યાયં વર્ષચાન્દ્રાયણં લભેત્ અર્ધક્રોશં શિવક્ષેત્રં શિવલિઙ્ગાત્સમન્તતઃ

તેને નિયમ પ્રમાણે વર્ષના ચાંદ્રાયણ વ્રતનું ફળ મળે છે; શિવલિંગથી અર્ધ ક્રોશ સુધીનું શિવક્ષેત્ર—

યસ્ ત્યજેદ્ દુસ્ત્યજાન્ પ્રાણાઞ્ શિવસાયુજ્યમ્ આપ્નુયાત્ સ્વાયંભુવસ્ય માનં હિ તથા બાણસ્ય સુવ્રતાઃ

જે પોતાના જીવને પણ ત્યાગે છે, તેને શિવસાથે એકત્વ મળે છે; સ્વાયંભુનું માપ અને બાણનું પણ એ જ છે, હે સદ્ગુણીઓ—

સ્વાયંભુવે તદર્ધં સ્યાત્ સ્યાદ્ આર્ષે ચ તદર્ધકમ્ માનુષે ચ તદર્ધં સ્યાત્ ક્ષેત્રમાનં દ્વિજોત્તમાઃ

સ્વાયંભુમાં એ જ માપ, ઋષિદ્વારા સ્થાપિતમાં એનું અડધું, માનવ દ્વારા સ્થાપિતમાં એનું પણ અડધું—હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, એ જ ક્ષેત્રનું માપ છે.

એવં યતીનામાવાસે ક્ષેત્રમાનં દ્વિજોત્તમાઃ રુદ્રાવતારે ચાદ્યં યચ્ છિષ્યે ચૈવ પ્રશિષ્યકે

એ જ રીતે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, યતિઓના નિવાસસ્થાનમાં પણ એ ક્ષેત્રમાપ લાગુ પડે છે; રુદ્ર અવતારમાં ગુરુ અને શિષ્ય માટે પણ.

નરાવતારે તચ્છિષ્યે તચ્છિષ્યે ચ પ્રશિષ્યકે શ્રીપર્વતે મહાપુણ્યે તસ્ય પ્રાન્તે ચ વા દ્વિજાઃ

માનવ અવતારમાં એ શિષ્ય અને તેના શિષ્યના શિષ્ય માટે પણ છે; શ્રીપર્વત અને તેના કિનારે પણ, હે દ્વિજો—

તસ્મિન્વા યસ્ત્યજેત્પ્રાણાઞ્ છિવસાયુજ્યમાપ્નુયાત્ વારાણસ્યાં તથાપ્યેવમ્ અવિમુક્તે વિશેષતઃ

જે ત્યાં પોતાનો જીવ ત્યાગે છે, તેને શિવસાથે એકત્વ મળે છે; વારાણસીમાં પણ એ જ, અને ખાસ કરીને અવિમુક્તમાં.