લિઙ્ગપુરાણમ્

વિશ્વેદેવાસ્ તથા રૌપ્યં વસવઃ કાન્તિકં શુભમ્ આરકૂટમયં વાયુર્ અશ્વિનૌ પાર્થિવં સદા

વિશ્વદેવતાઓ ચાંદીનું લિંગ પૂજે છે; વસુઓ તેજસ્વી અને સુંદર લિંગ, વાયુ આરકૂટનું અને અશ્વિનીકુમારો મૃદુ લિંગ પૂજે છે.

સ્ફાટિકં વરુણો રાજા આદિત્યાસ્તામ્રનિર્મિતમ્ મૌક્તિકં સોમરાડ્ ધીમાંસ્ તથા લિઙ્ગમનુત્તમમ્

રાજા વરુણ કાચનું લિંગ, આદિત્યો તાંબાનું અને બુદ્ધિમાન સોમરાજ અપ્રતિમ મુક્તામણિનું લિંગ પૂજે છે.

અનન્તાદ્યા મહાનાગાઃ પ્રવાલકમયં શુભમ્ દૈત્યા હ્યયોમયં લિઙ્ગં રાક્ષસાશ્ ચ મહાત્મનઃ

અનંત વગેરે મહાનાગો સુંદર પ્રવાલમણિનું લિંગ, દૈત્યોએ લોખંડનું અને મહાત્મા રાક્ષસોએ પણ લિંગ પૂજે છે.

ત્રૈલોહિકં ગુહ્યકાશ્ ચ સર્વલોહમયં ગણાઃ ચામુણ્ડા સૈકતં સાક્ષાન્ માતરશ્ ચ દ્વિજોત્તમાઃ

ગુહ્યકો ત્રિધાતુનું લિંગ, ગણો સર્વલોહનું, ચામુંડા રેતનું અને માતાઓ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, પણ પૂજે છે.

દારુજં નૈરૃતિર્ ભક્ત્યા યમો મારકતં શુભમ્ નીલાદ્યાશ્ ચ તથા રુદ્રાઃ શુદ્ધં ભસ્મમયં શુભમ્

નૈરૃતિ ભક્તિપૂર્વક લાકડાનું લિંગ, યમ સુન્દર પન્નાનો લિંગ અને નીલાદિ રુદ્રો શુદ્ધ ભસ્મનું પવિત્ર લિંગ પૂજે છે.

લક્ષ્મીવૃક્ષમયં લક્ષ્મીર્ ગુહો વૈ ગોમયાત્મકમ્ મુનયો મુનિશાર્દૂલાઃ કુશાગ્રમયમ્ ઉત્તમમ્

લક્ષ્મી લક્ષ્મીવૃક્ષનું લિંગ, ગુહા ગોમયનું અને મુનિગણો, હે મુનિશાર્દૂલ, ઉત્તમ કુશઘાસનું લિંગ પૂજે છે.

વામાદ્યાઃ પુષ્પલિઙ્ગં તુ ગન્ધલિઙ્ગં મનોન્મની સરસ્વતી ચ રત્નેન કૃતં રુદ્રસ્ય વાગ્ભવા

વામાદિ દેવીઓ ફૂલનું લિંગ, મનોઉન્માની સુગંધિત લિંગ અને સરસ્વતી રુદ્ર માટે રત્નમય લિંગ પૂજે છે, હે વાગ્ભવ.

દુર્ગા હૈમં મહાદેવં સવેદિકમનુત્તમમ્ ઉગ્રા પિષ્ટમયં સર્વે મન્ત્રા હ્યાજ્યમયં શુભમ્

દુર્ગા, સુવર્ણ જેવી, મહાદેવ સાથે, શ્રેષ્ઠ અને ભવ્ય, ભયાનક પણ પિઠ્ઠુથી બનેલી, બધા મંત્રો અને શુદ્ધ ઘીથી બનેલા પવિત્ર ભોગ સાથે પૂજાય છે.

વેદાઃ સર્વે દધિમયં પિશાચાઃ સીસનિર્મિતમ્ લેભિરે ચ યથાયોગ્યં પ્રસાદાદ્બ્રહ્મણઃ પદમ્

બધા વેદો દહીંથી બનેલા છે; પિશાચો સીસાથી બનેલા છે; દરેકને બ્રહ્માના પ્રસાદથી યોગ્ય સ્થાન મળ્યું છે.

બહુનાત્ર કિમુક્તેન ચરાચરમિદં જગત્ શિવલિઙ્ગં સમભ્યર્ચ્ય સ્થિતમત્ર ન સંશયઃ

અહીં વધારે શું કહેવું? ચાલતું અને અચળ આખું જગત, શિવલિંગની પૂજા કરીને અહીં સ્થિર રહે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

ષડ્વિધં લિઙ્ગમિત્યાહુર્ દ્રવ્યાણાં ચ પ્રભેદતઃ તેષાં ભેદાશ્ચતુર્યુક્તચત્વારિંશદિતિ સ્મૃતાઃ

લિંગને છ પ્રકારનું કહેવામાં આવ્યું છે, જે તેના પદાર્થ પ્રમાણે જુદા પડે છે; તેમાં કુલ ચૌવત્તેર પ્રકારના ભેદ છે, જે ચાર રીતે વર્ણવાયા છે.

શૈલજં પ્રથમં પ્રોક્તં તદ્ધિ સાક્ષાચ્ચતુર્વિધમ્ દ્વિતીયં રત્નજં તચ્ચ સપ્તધા મુનિસત્તમાઃ

પહેલું પથ્થરથી બનેલું કહેવાય છે અને તે ચાર પ્રકારનું છે; બીજું રત્નથી બનેલું છે અને તે સાત પ્રકારનું છે, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ.

તૃતીયં ધાતુજં લિઙ્ગમ્ અષ્ટધા પરમેષ્ઠિનઃ તુરીયં દારુજં લિઙ્ગં તત્તુ ષોડશધોચ્યતે

ત્રીજું ધાતુથી બનેલું લિંગ છે, જે આઠ પ્રકારનું છે; ચોથું લાકડાથી બનેલું લિંગ છે, જે સોળ પ્રકારનું કહેવાય છે.

મૃન્મયં પઞ્ચમં લિઙ્ગં દ્વિધા ભિન્નં દ્વિજોત્તમાઃ ષષ્ઠં તુ ક્ષણિકં લિઙ્ગં સપ્તધા પરિકીર્તિતમ્

પાંચમું માટીનું લિંગ છે, જે બે ભાગમાં વહેંચાય છે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો; છઠ્ઠું ક્ષણિક લિંગ છે, જે સાત પ્રકારનું ગણાય છે.

શ્રીપ્રદં રત્નજં લિઙ્ગં શૈલજં સર્વસિદ્ધિદમ્ ધાતુજં ધનદં સાક્ષાદ્ દારુજં ભોગસિદ્ધિદમ્

રત્નથી બનેલું લિંગ સંપત્તિ આપે છે; પથ્થરનું બધું સિદ્ધિ આપે છે; ધાતુનું સીધું ધન આપે છે; લાકડાનું ભોગસંપત્તિ આપે છે.

મૃન્મયં ચૈવ વિપ્રેન્દ્રાઃ સર્વસિદ્ધિકરં શુભમ્ શૈલજં ચોત્તમં પ્રોક્તં મધ્યમં ચૈવ ધાતુજમ્

માટીનું લિંગ પણ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, શુભ અને સર્વસિદ્ધિદાયક છે; પથ્થરનું શ્રેષ્ઠ કહેવાય છે અને ધાતુનું મધ્યમ ગણાય છે.

બહુધા લિઙ્ગભેદાશ્ ચ નવ ચૈવ સમાસતઃ મૂલે બ્રહ્મા તથા મધ્યે વિષ્ણુસ્ત્રિભુવનેશ્વરઃ

લિંગના ઘણા પ્રકાર છે, અને સંક્ષિપ્તમાં નવ ગણાય છે; મૂળમાં બ્રહ્મા છે, મધ્યમાં વિશ્વના સ્વામી વિષ્ણુ છે.

રુદ્રોપરિ મહાદેવઃ પ્રણવાખ્યઃ સદાશિવઃ લિઙ્ગવેદી મહાદેવી ત્રિગુણા ત્રિમયાંબિકા

ઉપર રુદ્ર, મહાદેવ, પ્રણવ નામે ઓળખાતા સદાશિવ છે; લિંગની વેદી મહાદેવી છે, ત્રણ ગુણવાળી, ત્રિરૂપ અંબિકા છે.

તયા ચ પૂજયેદ્યસ્તુ દેવી દેવશ્ ચ પૂજિતૌ શૈલજં રત્નજં વાપિ ધાતુજં વાપિ દારુજમ્

જે કોઈ તેની સાથે પૂજા કરે છે, તે દેવી અને દેવ બંનેની પૂજા કરે છે, પથ્થરનું, રત્નનું, ધાતુનું કે લાકડાનું લિંગ હોય.

મૃન્મયં ક્ષણિકં વાપિ ભક્ત્યા સ્થાપ્ય ફલં શુભમ્ સુરેન્દ્રામ્ભોજગર્ભાગ્નિયમામ્બુપધનેશ્વરૈઃ

માટીનું કે ક્ષણિક લિંગ પણ ભક્તિપૂર્વક સ્થાપિત કરવાથી શુભ ફળ મળે છે, દેવોના, કમળના, અગ્નિના, જળના અને ધનની દેવતાઓ દ્વારા.

સિદ્ધવિદ્યાધરાહીન્દ્રૈર્ યક્ષદાનવકિન્નરૈઃ સ્તૂયમાનઃ સુપુણ્યાત્મા દેવદુન્દુભિનિઃસ્વનૈઃ

સિદ્ધો, વિદ્યા ધરાવનારા, નાગરાજા, યક્ષ, દાનવ અને કિનરાઓ દ્વારા પ્રશંસિત, અત્યંત પુણ્યશાળી આત્મા, દેવદુંદુભિના ધ્વનિ સાથે.

ભૂર્ભૂવઃસ્વર્મહર્લોકાન્ ક્રમાદ્ વૈ જનતઃ પરમ્ તપઃ સત્યં પરાક્રમ્ય ભાસયન્ સ્વેન તેજસા

ભૂ, ભુવઃ, સ્વઃ, મહર્લોક વગેરે બધા લોકોએ ક્રમશઃ, પરમ તપ અને સત્યને પાર કરીને, પોતાના તેજથી પ્રકાશિત કરે છે.

લિઙ્ગસ્થાપનસન્માર્ગનિહિતસ્વાયતાસિના આશુ બ્રહ્માણ્ડમુદ્ભિદ્ય નિર્ગચ્છન્નિર્વિશઙ્કયા

લિંગસ્થાપનના સચ્ચા માર્ગે પોતે સ્થિર થઈ, પોતાના લાંબા ખડગથી, ઝડપથી બ્રહ્માંડને ભેદી, નિર્ભયતાથી બહાર આવે છે.

શૈલજં રત્નજં વાપિ ધાતુજં વાપિ દારુજમ્ મૃન્મયં ક્ષણિકં ત્યક્ત્વા સ્થાપયેત્સકલં વપુઃ

પથ્થર, રત્ન, ધાતુ, લાકડું, માટી અને ક્ષણિક લિંગને ત્યજી, સંપૂર્ણ સ્વરૂપની સ્થાપના કરવી જોઈએ.

વિધિના ચૈવ કૃત્વા તુ સ્કન્દોમાસહિતં શુભમ્ કુન્દગોક્ષીરસંકાશં લિઙ્ગં યઃ સ્થાપયેન્નરઃ

વિધિપૂર્વક સ્કંદ માસ સાથે શુભ કાર્ય કરીને, જે પુરુષ કુંડ અને ગાયના દૂધ જેવું ચમકતું લિંગ સ્થાપે છે, તે શુભ ફળ પામે છે.

નૃણાં તનું સમાસ્થાય સ્થિતો રુદ્રો ન સંશયઃ દર્શનાત્સ્પર્શનાત્તસ્ય લભન્તે નિર્વૃતિં નરાઃ

માનવ શરીર ધારણ કરીને રુદ્ર નિશ્ચયે અહીં વસે છે; તેને જોવાથી અને સ્પર્શવાથી લોકો પૂર્ણ આનંદ પામે છે.

તસ્ય પુણ્યં મયા વક્તું સમ્યગ્યુગશતૈરપિ શક્યતે નૈવ વિપ્રેન્દ્રાસ્ તસ્માદ્ વૈ સ્થાપયેત્ તથા

હું તેના પુણ્યનું સાચું વર્ણન—even હજારો યુગો સુધી—કરવું શક્ય નથી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો; તેથી, એ પ્રમાણે તેની સ્થાપના કરવી જોઈએ.

સર્વેષામેવ મર્ત્યાનાં વિભોર્દિવ્યં વપુઃ શુભમ્ સકલં ભાવનાયોગ્યં યોગિનામેવ નિષ્કલમ્

પ્રભુનું દિવ્ય અને શુભ રૂપ બધા મનુષ્યો માટે ધ્યાન કરવા યોગ્ય છે; પણ યોગીઓ માટે તે રૂપ રહિત છે.

નિષ્કલો નિર્મલો નિત્યઃ સકલત્વં કથં ગતઃ વક્તુમર્હસિ ચાસ્માકં યથા પૂર્વં યથા શ્રુતમ્

તે સ્વરૂપ રહિત, નિર્મળ અને શાશ્વત છે; તો તે કેવી રીતે સ્વરૂપ ધરાવે છે? કૃપા કરીને અમને એ રીતે કહો જેમ પહેલાં સાંભળ્યું છે.